Đột nhiên phát hiện, điểm quan trọng nhất khi viết tiểu thuyết là phải sáng tạo ra những nhân vật có cá tính rõ nét

Đột nhiên phát hiện, điểm quan trọng nhất khi viết tiểu thuyết là phải sáng tạo ra những nhân vật có cá tính rõ nét

Chuyện viết tiểu thuyết, càng đắn đo suy ngẫm lâu sẽ càng phát hiện ra một sự thật phũ phàng: Độc giả nhớ đến một câu chuyện, thường không phải vì tình tiết của nó lắt léo đến đâu, thiết lập bối cảnh mới mẻ thế nào, mà là vì trong đó có một người khiến họ không thể nào quên.

Bạn có thể sẽ quên hướng đi của cốt truyện ở một chương nào đó trong Quỷ Bí Chi Chủ, nhưng bạn chắc chắn sẽ nhớ sự giãy giụa và trưởng thành của Khắc Lai Ân mang đậm chất "người bình thường bị cuốn vào thế giới phi phàm". Bạn có thể không nói rõ được tuyến tình tiết cụ thể của Đạo Quỷ Dị Tiên, nhưng sự điên loạn và tỉnh táo của Lý Hỏa Vượng khi liên tục nhảy qua nhảy lại giữa hai thế giới, chắc chắn sẽ để lại cho bạn ấn tượng sâu sắc. Bạn thậm chí có thể chưa từng đọc Tái Bác Du Hí, nhưng chỉ cần cái tên "Ngỗi Tân" xuất hiện, bạn sẽ biết đó là một nhân vật tàn nhẫn, sát phạt quyết đoán đến mức khiến người ta lạnh sống lưng.

Tình tiết có thể bị lãng quên, thiết lập có thể bị bắt chước, nhưng một nhân vật thực sự "sống lại", sẽ bám rễ trong lòng độc giả rất nhiều năm.

Đây có lẽ chính là điều quan trọng nhất khi viết tiểu thuyết - sáng tạo ra những nhân vật có cá tính rõ nét. Tất cả những thứ khác, đều chỉ phục vụ cho mục đích này.

Một. Tại sao lại là "nhân vật", mà không phải là "tình tiết"?

Rất nhiều tác giả mới có một chấp niệm ăn sâu bén rễ: Mình phải thiết kế một tình tiết kinh thiên động địa. Họ dành lượng lớn thời gian để lên ý tưởng đảo ngược tình thế, thiết kế phục bút, xây dựng thế giới quan, nhưng lại coi nhân vật như những "người công cụ" của cốt truyện - cần người thúc đẩy tình tiết, bèn sắp xếp một người xuất hiện; cần người tạo ra xung đột, bèn sắp xếp một kẻ làm ác.

Nhưng một cuốn tiểu thuyết thực sự hay thì hoàn toàn ngược lại.

Tác giả có tác phẩm bạo hồng trên Phiên Gia là Dịch Thanh Phong từng nói một câu rất thấu đáo: "Cốt lõi của truyện mạng là câu chuyện, là xung đột, nhưng tiếp tục đào sâu xuống dưới, thực chất chính là sự lựa chọn và va chạm của các vai diễn, mới dệt nên được một câu chuyện đặc sắc." Trước khi viết Khai Cục Địa Than Mại Đại Lực, anh ấy đã thất bại với bốn năm triệu chữ, sau này tổng kết lại tại sao cuốn sách này có thể thành công, nguyên nhân cốt lõi là "Các nhân vật trong sách đều đã 'sống lại', họ đều có cá tính, mục tiêu, sở thích, sở ghét hoàn toàn khác biệt". Nhân vật đã "sống", câu chuyện tự nhiên sẽ thuận đà mà tiến bước.

Cùng một đạo lý, một tác giả bạo hồng khác của Phiên Gia là Nhậm Hoan Du cũng từng nói: "Câu chuyện có hay hay không, nhân vật có sống động hay không rất quan trọng, những nhân vật đa chiều thường trải qua năm tháng dài đằng đẵng vẫn có thể tồn tại trong ký ức của độc giả." Cô ấy đã đặt phần lớn tâm huyết sáng tác vào việc thiết kế nhân vật, chứ không phải thiết kế tình tiết.

Dành tâm huyết cho nhân vật, câu chuyện sẽ tự biết cất bước. Dành trọn tâm huyết cho tình tiết, nhân vật sẽ biến thành những con rối bị giật dây.

Hai. Nhân vật như thế nào mới được gọi là "cá tính rõ nét"?

Nói đơn giản chỉ bằng một câu: Độc giả không cần nhìn tên, cũng biết câu nói này là do nhân vật đó nói, việc này là do nhân vật đó làm.

Một nhân vật có cá tính rõ nét bao gồm ba tầng lớp:

• Tầng thứ nhất: Có "nhãn mác", nhưng không dừng lại ở nhãn mác. Phương pháp của Dịch Thanh Phong là trước tiên hãy "dán nhãn" cho vai diễn - hám tài, mù đường, hoang tưởng tuổi dậy thì, cuồng tập cơ bắp - dùng "một cách thức tương đối cực đoan, phóng đại để diễn đạt", nhằm tạo ấn tượng đầu tiên cho độc giả. Nhưng chỉ có nhãn mác thôi là chưa đủ, nhãn mác chỉ là biển số nhà, bên trong ngôi nhà phải có người ở.
• Tầng thứ hai: Có "logic hành vi cốt lõi". Phương pháp của Nhậm Hoan Du còn sâu sắc hơn - "Ngay từ lúc bắt đầu xây dựng vai diễn, hãy thiết kế cho nhân vật một logic hành vi cốt lõi nhất, để nhân vật này xuyên suốt toàn bộ câu chuyện, đều tuân theo logic hành vi đó mà vận hành." Ví dụ như khi cô viết nữ chính Tống Vãn trong Phược Xuân Tình, thiết lập nhân vật là một tiểu thư khuê các dưới chế độ phong kiến. Nếu để Tống Vãn đi "lấy bạo trị bạo", thì thiết lập sẽ sụp đổ. Vì vậy, cô để Tống Vãn dùng phương thức lý trí để đối phó với một thế giới thiếu lý trí - không làm sụp đổ thiết lập, nhưng vẫn mang đầy sức mạnh.
• Tầng thứ ba: Có "sự mâu thuẫn". Những vai diễn khiến người ta nhớ đến nhiều nhất, thường là những người mang trên mình "sự tương phản". Khắc Lai Ân vừa có khía cạnh hám tài, nhát gan của người bình thường, lại vừa có sự dũng cảm và gánh vác khi đứng trước những chuyện đại thị đại phi. Lý Hỏa Vượng vừa có thể quyết đoán giết người vào khoảnh khắc sinh tử, lại vừa có thể mang con gà quay duy nhất còn sót lại về chia cho mọi người. Ngỗi Tân vừa là một kẻ "khó nhằn" sát phạt quyết đoán, lại vừa là một tồn tại quay trở về với thân phận nguyên sơ của "con người" trong hoàn cảnh khắc nghiệt. Những sự mâu thuẫn này không phải là lỗi logic, mà chính là linh hồn giúp vai diễn "sống" lại.

Ba. Năm phương pháp giúp vai diễn "sống" lại

• Phương pháp 1: Xuất phát từ "nhân tính", chứ không phải xuất phát từ "câu chuyện".

Nhậm Hoan Du đã liên tục nhấn mạnh điểm này: Xây dựng thiết lập nhân vật "cần phải xuất phát từ nhân tính". Đừng hỏi "vai diễn này cần phải làm gì trong câu chuyện", mà hãy hỏi "vai diễn này là một người như thế nào, trong tình huống này hắn sẽ làm gì". Cái trước là tư duy người công cụ, cái sau mới là tư duy nhân vật.

• Phương pháp 2: Cho vai diễn một "logic hành vi", sau đó giữ chặt lấy nó.

Một khi đã xác định được logic hành vi cốt lõi của nhân vật, hãy để nó quán xuyến từ đầu đến cuối. Nhậm Hoan Du viết về Giang Mạn trong Phược Xuân Tình, logic cốt lõi của vai diễn này là "hỗ trợ con trai mình lên nắm quyền". Giai đoạn đầu bà ta là một nhân vật ác độc, nhưng sau này khi con trai qua đời, bà ta đã chọn cách dùng máu nóng tế cờ nơi tiền tuyến - rất nhiều độc giả kinh ngạc cho rằng tình tiết này "không phù hợp với thiết lập", nhưng nghĩ kỹ lại, chính vì bà ta muốn hỗ trợ con trai lên nắm quyền, nên khi con trai chết đi thì mọi thứ của bà ta đều mất đi ý nghĩa, hành vi này mới trở nên hợp lý đến vậy. Thiết lập không sụp đổ, chính là nhờ việc luôn luôn tuân thủ logic hành vi cốt lõi của nhân vật.

• Phương pháp 3: Khắc họa nhân vật thông qua các xung đột.

Dịch Thanh Phong nói rất rõ ràng: Sau khi đã có thiết lập vai diễn, "khi mục tiêu của các vai diễn xung đột với nhau, thì xung đột cũng sẽ xuất hiện". Đừng để nhân vật "biểu diễn" tính cách của mình trong môi trường chân không, mà hãy đặt hắn vào một tình cảnh bắt buộc phải đưa ra lựa chọn. Một kẻ hám tài, sẽ chọn thế nào giữa tiền bạc và mạng sống của bạn bè? Một kẻ hèn nhát, sẽ đứng ở đâu giữa việc lùi một bước và tiến một bước? Sự lựa chọn của nhân vật trong lúc xung đột, mới là thứ thuốc rửa ảnh làm hiển thị tính cách rõ nét nhất.

• Phương pháp 4: Cho nhân vật "khoảnh khắc tỏa sáng", nhưng đừng chỉ cho một lần.

Dịch Thanh Phong nhắc đến một từ khóa: "Được khắc ghi nhờ khoảnh khắc tỏa sáng." Nhưng khoảnh khắc tỏa sáng không phải là "hắn đã làm một việc rất lợi hại", mà là "vào lúc tất cả mọi người đều nghĩ hắn sẽ chọn A, thì hắn lại chọn B, và sự lựa chọn này lại cực kỳ hợp lý". Một vai diễn có một khoảnh khắc như vậy, độc giả sẽ nhớ kỹ hắn. Có ba đến năm khoảnh khắc như vậy, độc giả sẽ yêu mến hắn.

• Phương pháp 5: Hãy để nhân vật phụ cũng được "sống".

Tại sao Quỷ Bí Chi Chủ lại được mệnh danh là "tượng đài xây dựng hình tượng quần chúng của văn học mạng"? Bởi vì "các thành viên Hội Tarot, các thế lực giáo hội lớn, vương thất quý tộc, cho đến dân thường ở tầng đáy, gần như mỗi một nhân vật có tên có tuổi đều sở hữu tính cách, động cơ và vòng cung trưởng thành độc lập của riêng mình". Nhân vật phụ không phải là nền để tôn lên nhân vật chính, họ chính là nhân vật chính trong câu chuyện của chính họ. Khi mỗi một nhân vật phụ đều có ý chí và sự lựa chọn của riêng mình, toàn bộ thế giới sẽ trở nên "sống động".

Bản chất vốn có của việc viết lách

Kỹ năng viết lách có hàng ngàn hàng vạn, nhưng điều cốt lõi nhất, trước sau vẫn luôn là nhân vật.

Bạn có thể dùng AI để tạo ra tình tiết, có thể dùng các khuôn mẫu để dựng cấu trúc, có thể dùng các mô-típ để tạo ra điểm sảng khoái. Nhưng một nhân vật có thể khiến độc giả nhớ đến trong rất nhiều năm, chỉ có thể xuất phát từ sự thấu hiểu và tình yêu của bạn đối với khái niệm mang tên "con người".

Lần tới trước khi đặt bút, khoan hãy nghĩ "câu chuyện này kể về cái gì", mà hãy tự hỏi bản thân ba câu hỏi: Người này là ai? Hắn khao khát điều gì nhất? Hắn sợ đánh mất điều gì nhất?

Đáp án càng rõ ràng, câu chuyện của bạn sẽ càng bắt rễ bám sâu.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN