Đế Bá: Vì sao Lý Thất Dạ luôn bình thản trước cường giả, nhưng đôi khi lại xúc động trước cố nhân?

Đế Bá: Vì sao Lý Thất Dạ luôn bình thản trước cường giả, nhưng đôi khi lại xúc động trước cố nhân?

Đọc Đế Bá lâu, ta bắt đầu để ý một nghịch lý. Lý Thất Dạ có thể đứng trước một vị lão tổ uy danh chấn động mà không chút kính sợ, nói chuyện với Tiên Đế như với một người quen cũ, bước vào vùng đất thần bí khiến vô số cường giả phải dè chừng mà vẫn ung dung. Nhưng một pho tượng, một ngôi mộ, một cái tên nhắc lại trong lời kể đôi khi đủ để hắn dừng bước. Một người đã nhìn quá nhiều đỉnh cao, vì sao lại chao đảo trước thứ nhỏ bé như thế? Ta cho rằng câu trả lời cho thấy cách tác giả hiểu rõ nhân vật của mình: cảm xúc của hắn không đi theo sức mạnh, nó đi theo ký ức.

Đầu tiên hãy nói về sự bình thản. Hắn không thờ ơ, hắn chỉ đã thấy quá nhiều. Qua những thời đại rất dài, hắn nhìn vô số thiên tài xuất hiện: có người lúc trẻ được thiên hạ ca tụng, có người đứng trên đỉnh một thời đại, có người dựng đạo thống mà danh tiếng còn lại hàng triệu năm. Rồi phần lớn đều rời sân khấu. Với tu sĩ bình thường, một vị Tiên Đế là tồn tại cả đời chẳng chạm tới. Với Âm Nha, Tiên Đế chẳng xa lạ, vì hắn từng quen biết nhiều người, thậm chí tham gia dẫn dắt một số người trên đường tu luyện. Vậy nên khi ai đó tuyên bố mình vô địch, hắn nghe như nghe một câu quen từ rất nhiều năm trước. Cái người đời coi là kinh thiên động địa, với hắn chỉ là một trang lặp lại của cuốn sách đã đọc hết.

Nhưng chính vì đã đọc hết nên những trang riêng tư càng nổi lên. Hãy nhớ lại phần đầu truyện, khi hắn lấy lại thân thể và tìm hiểu chuyện cũ, rồi tới Trấn Thiên Hải Thành đốt vàng mã tưởng niệm Hắc Long Vương. Lần đầu đọc, ta thấy cảnh ấy chỉ nhẹ nhàng, vì khi đó người đọc chưa biết đủ về thân phận Âm Nha, càng chưa biết Hắc Long Vương đã đi qua những gì. Đọc lại sau khi nắm chuyện Tiên Ma Động, cảm giác đổi hẳn. Đây là người được hắn bồi dưỡng, đã đi qua ba đời tu luyện, trở thành tồn tại mạnh đến đáng sợ, và cuối cùng trả giá để hắn lấy lại thân thể. Với thế nhân, Hắc Long Vương là một truyền kỳ. Với hắn, đó còn là người từng cùng mình dựng nên thứ mà hậu nhân chỉ biết gọi là thành trì. Một bên nhớ bằng chiến tích, một bên nhớ bằng năm tháng, hai cách nhớ ấy cách nhau cả một đời người.

Ta rất thích cách tác giả dùng một địa danh để chứa ký ức. Với người ngoài, Trấn Thiên Hải Thành là thế lực lớn, là biểu tượng thành tựu. Với hắn, nó gắn với từng giai đoạn nỗ lực của hai người trong quá khứ. Công trình hậu nhân xem là vinh quang, hắn có thể nhớ được từng bước xây dựng. Những cái tên khắc trong sử sách, hắn từng trực tiếp trò chuyện. Thời gian làm mọi thứ xa lạ: quy củ đổi, hậu nhân mọc lên, truyền thuyết dần thay thế những con người thật từng sống trong thời ấy. Còn hắn vẫn nhớ. Đó là chỗ sự trường tồn trong Đế Bá vừa đáng nể vừa đáng buồn: người ta có thể quay về nơi mình từng gắn bó, nhưng không thể bảo đảm tìm thấy người từng ở đó.

Tiếp đến là cảnh trước mộ Giản Văn Tâm, mà ta xếp vào hàng những đoạn thể hiện rõ chiều sâu tình cảm của hắn. Ở đó, hắn không cần dựng uy, không cần chứng minh thực lực, không có đối thủ để so ai hơn ai. Hắn chỉ nhớ lại lời nàng từng nói, những câu hỏi nàng đã đặt và con đường hai người không thể cùng chọn. Điều đáng chú ý là Giản Văn Tâm chưa bao giờ thắng hắn bằng sức mạnh, cũng không làm hắn đổi mục tiêu. Vậy mà lời nàng vẫn được hắn mang qua vô số năm tháng. Điều ấy cho thấy một con người có thể in dấu vào hắn mà không cần là cường giả vô địch. Một trận đấu sức kết thúc khi trận ấy kết thúc, còn một cuộc trò chuyện chạm vào chỗ sâu kín nhất thì còn lại rất lâu.

Có người sẽ hỏi hắn quen chia ly đến thế, lẽ nào còn đau? Ta nghĩ câu trả lời là hắn quen, nhưng quen không có nghĩa là hết đau. Một người thường đau buồn vì mất một người thân. Hắn phải trải cảnh ấy qua quá nhiều thời đại. Ban đầu mỗi lần chia ly có thể để lại vết thương rất lớn. Sau đó, thời gian buộc người ta học cách tiếp tục. Rồi đến một lúc nào đó, bề ngoài trở nên bình thản. Nhưng bình thản không phải xóa ký ức, chỉ là học cách chịu đựng. Một người vô cảm không quan tâm đến mất mát, còn người đã trải quá nhiều mất mát có thể không thể hiện gì nhiều nhưng vẫn giữ những điều quan trọng. Hắn gần với kiểu thứ hai. Hắn hiếm khi nói về nỗi buồn, nhưng khi một dấu tích cũ hiện ra, ký ức ấy lập tức trở lại.

Hồng Thiên Nữ Đế là ví dụ thứ ba, và là ví dụ phức tạp nhất. Nàng được hắn dẫn dắt từ thuở còn nhỏ, từng bước lên đỉnh cao, rồi giữa hai người xuất hiện một bất đồng không thể hóa giải. Điều khiến ta để ý là hắn không coi chuyện đó như một sự phản bội cần phải trả thù. Hắn vẫn nhớ những năm tháng đã qua, vẫn hiểu tính cách nàng, và không phủ nhận những gì hai người từng trải. Thế nhân chỉ thấy một nữ Tiên Đế đứng trên đỉnh. Hắn thấy cả đường nàng đi, từ lúc còn là một cô bé ý chí kiên cường dù điều kiện ban đầu không quá xuất chúng. Chính vì thế cảm xúc của hắn dành cho nàng không thể giải thích bằng hai chữ "Tiên Đế".

Có một lớp ý nghĩa nữa mà ta ít thấy người bàn: người sống quá lâu bị ký ức chi phối vì thế giới đối với họ có độ dày. Người sống vài chục năm dành phần lớn đời cho hiện tại. Người sống qua vô số thời đại mang theo một quá khứ lớn đến mức khó hình dung. Mỗi tông môn có thể gắn với một câu chuyện, mỗi di tích có thể gợi lại một người quen, mỗi món binh khí giữ dấu vết một thời đã tan. Với hắn, thế giới không chỉ là thứ đang hiện ra trước mắt, mà là nhiều lớp lịch sử chồng lên nhau mà hầu hết người đương thời không hay biết. Một thiếu niên có thể hỏi vì sao hắn coi trọng một món đồ cũ, nhưng thiếu niên ấy không biết món đồ từng gắn với ai, người đó đã làm gì, và hắn đã sống bên họ những tháng năm nào. Cô độc của Âm Nha có phần nằm ở đây: không phải xung quanh không có người, mà có những chuyện chỉ mình hắn còn nhớ.

Từ đó ta rút ra một nhận định cá nhân, tác giả không nói thẳng nhưng đọc nhiều sẽ thấy: sức mạnh có thể khiến hắn nghiêm túc, nhưng không đủ để khiến hắn lưu luyến. Một cường giả có thể làm hắn chú ý vì thực lực. Một bí mật cổ có thể làm hắn hứng thú vì giá trị đối với đường tu luyện. Nhưng để một người ở lại trong ký ức hắn, cần nhiều hơn thế. Hắc Long Vương không chỉ mạnh, còn là người từng đồng hành và hy sinh. Giản Văn Tâm không chỉ thông minh, còn là người hiểu rõ chí hướng của hắn mà vẫn chọn con đường khác. Hồng Thiên không chỉ là nữ Tiên Đế, còn là một con người có quá khứ và tình nghĩa sâu với Âm Nha. Những mối quan hệ ấy không thể thay bằng một danh hiệu hay một cảnh giới.

Vì thế, sự bình thản trước cường giả và sự xúc động trước cố nhân không mâu thuẫn với nhau. Chúng chạm vào hai tầng khác nhau trong con người hắn: một tầng là kinh nghiệm của kẻ đã thấy quá nhiều đỉnh cao, một tầng là ký ức của kẻ đã yêu thương và mất đi quá nhiều người. Thời gian có thể biến trận chiến thành chuyện cũ, biến thế lực vô địch thành tàn tích, nhưng vẫn có những con người được Âm Nha mang theo. Có lẽ điều làm hắn xúc động chưa bao giờ là một người từng mạnh đến đâu, mà là người ấy từng có vị trí thế nào trong cuộc đời hắn.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN