Đế Bá: Lý Thất Dạ thật sự sinh ra đã vô địch, hay chỉ là kẻ chuẩn bị lâu hơn tất cả đối thủ?

Đế Bá: Lý Thất Dạ thật sự sinh ra đã vô địch, hay chỉ là kẻ chuẩn bị lâu hơn tất cả đối thủ?

Vào các diễn đàn truyện tiên hiệp lâu năm, bạn sẽ thấy một hiện tượng khá thú vị mỗi lần Đế Bá được nhắc tới. Người mới đọc hoặc chỉ lướt vài trăm chương đầu thường xếp Lý Thất Dạ vào hàng "vô địch lưu" thuần túy, kiểu nhân vật gần như không có chữ thất bại trong từ điển. Dù kẻ đứng trước mặt là truyền nhân Đế thống Tiên môn, thiên kiêu mang Tiên Thể hay huyết mạch hiếm có, hay một lão tổ tự phong ấn mình qua nhiều thời đại, kết cục thường vẫn là bị nghiền ép. Từ đó nảy ra những lời chê quen thuộc: truyện thiếu kịch tính, nhân vật chính mạnh vì "bàn tay vàng" của tác giả, trận nào cũng biết trước kết quả.

Người đã đọc hết bộ truyện và nhìn lại toàn bộ đời con quạ đen Âm Nha sẽ thấy bức tranh khác. Lý Thất Dạ đúng là vô địch, nhưng sự vô địch ấy không rơi từ trên trời xuống. Phần lớn chiến thắng của hắn đã được định đoạt từ trước khi kẻ địch rút kiếm, và đôi khi từ trước cả khi kẻ địch ra đời. Cái người đời thấy là phần nổi. Phần chìm là một quá trình chuẩn bị, tính toán và trả giá kéo dài qua nhiều kỷ nguyên.

Hai người đứng trên hai vạch xuất phát khác nhau

Muốn hiểu vì sao hắn luôn cho cảm giác nghiền ép, hãy nhìn lại hắn lúc mới xuất hiện. Một thiếu niên với bộ khung phàm thể, phàm luân, phàm mệnh, thứ tư chất bị người trong giới tu luyện xem là tầm thường. Không tu vi kinh thiên, không hộ đạo giả công khai đứng sau lưng. Nếu chỉ đặt những con số bề nổi lên bàn cân, một thiên tài hạng hai ở bất kỳ nước nhỏ nào lúc ấy cũng có vẻ sáng giá hơn.

Vậy mà khi hắn chạm vào công pháp cổ, bước vào di tích hay đối mặt đại trận hộ sơn, khoảng cách lộ ra ngay. Những bí ẩn mà các bậc trưởng lão phải vắt óc cả đời mới sờ được mép, hắn liếc qua là chỉ ra gốc rễ. Những tuyệt học mà một đạo thống coi là báu vật bất truyền, hắn nhận ra từng lỗ hổng. Nguyên nhân là hắn chưa bao giờ đứng cùng vạch xuất phát với những người xung quanh. Họ học lịch sử từ những mảnh vỡ còn sót sau đại kiếp, còn hắn đã bay qua những thời đại ấy khi chúng còn là hiện thực sống động. Thứ mà thế gian gọi là truyền thuyết cổ xưa, với hắn chỉ là ký ức. Một bộ công pháp được kẻ địch coi là át chủ bài rất có thể từng đi qua tay hắn, hoặc ít nhất hắn biết rõ nó sinh ra từ đâu và hỏng ở chỗ nào.

Nói gọn lại, đây là cuộc đấu giữa người từng chứng kiến lịch sử và người chỉ đang cố học thuộc một cuốn sử đã rách. Kết quả nghiêng hẳn về một phía là quy luật, chưa cần đến chuyện "hào quang tác giả". Đúng là tác giả đã chọn đặt nhân vật vào vị thế ấy, nhưng ông cũng bỏ công xây cho vị thế ấy một lý do hợp lý. Đó là điểm khác với những truyện vô địch chỉ dựa vào may mắn.

Chưa đánh đã thắng: nghệ thuật bố cục vượt thời gian

Nếu bắt tôi chọn năng lực đáng sợ nhất của Lý Thất Dạ, tôi sẽ không chọn thần thông hay bảo vật. Tôi chọn khả năng bố cục xuyên thời gian. Trong phần lớn truyện tiên hiệp, nhân vật chính bị dồn vào đường cùng thì cách gỡ quen thuộc là đột phá ngay giữa trận, hoặc rơi xuống vực nhặt được thần công. Cách ấy dựa vào may rủi. Phong cách của Âm Nha thì ngược lại: chuẩn bị cho một trận chiến từ rất lâu trước, có khi trước cả khi kẻ địch đầu thai. Một cây non trồng nơi hoang vắng, một món đồ bỏ xó, một lời hứa nghe như buột miệng với một vị cường giả thuở xưa, đều có thể là quân cờ được đặt sẵn chờ ngày dùng.

Ví dụ rõ nhất là những lần hắn công khai ra tay mạnh với một tồn tại đáng sợ ở Thập Tam Châu. Kẻ đứng xem thấy đó là màn phô trương lập uy. Người đọc kỹ thấy một viên đá ném xuống mặt hồ để đánh động những Cự Đầu ẩn mình trong bóng tối. Hắn cố tình lộ một phần thực lực và hành tung để kẻ địch sốt ruột nhảy vào, tưởng mình đã nắm được thời cơ, trong khi bước chân đầu tiên của chúng đã nằm trong tấm lưới dệt từ trước. Người thường chỉ thấy thắng bại của một chiêu một thức. Hắn thì nhìn cả chuỗi nhân quả: dùng trận thắng hôm nay để dụ kẻ địch ngày mai, dùng nước cờ của vạn năm trước để khóa đường lui của đối thủ vạn năm sau.

Cũng nên nói thẳng rằng cách làm này có mặt khó chịu. Khi mọi thứ đã được tính trước, người đọc đôi khi mất cảm giác hồi hộp theo từng trận, và ai thích kịch tính kiểu "thoát chết trong gang tấc" sẽ thấy truyện hơi lạnh. Nhưng đó là lựa chọn nhất quán của tác giả. Ông muốn kể một câu chuyện về kẻ thắng nhờ chuẩn bị, chứ không phải nhờ phép màu, và theo tôi ông làm được điều đó đến mức người đọc nhập tâm.

Sống lâu chưa chắc mạnh: điều gì giữ hắn khỏi thành kẻ ăn mày quá khứ?

Phản biện hợp lý nhất là: nếu chỉ cần sống lâu và tích lũy nhiều là vô địch, sao trong truyện vẫn có những lão quái vật sống không kém hắn mà vẫn bị hắn hạ? Câu trả lời nằm ở cách dùng thời gian. Thế giới Đế Bá không thiếu kẻ trường tồn. Có kẻ tự phong ấn qua nhiều thời đại chỉ để trốn đại kiếp. Có kẻ sau khi lên đỉnh liền sinh sợ chết, lẩn trong cấm địa để duy trì sinh cơ bằng những thủ đoạn tà đạo. Có kẻ dành triệu năm gom bảo vật và dựng đế quốc để thỏa mãn dục vọng quyền lực. Với những người ấy, thời gian chỉ là nỗi sợ lặp đi lặp lại, và đạo tâm vì thế cũng mục dần.

Hắn thì dùng thời gian để học, để thử và để mài ý chí. Mỗi kỷ nguyên bay qua trong thân phận Âm Nha là một lần đặt mình vào chỗ nguy hiểm để dò ranh giới của đại đạo. Quan trọng hơn, hắn không biến mình thành người chỉ biết ăn vào vốn cũ hay ỷ vào hậu thủ bên ngoài. Bảo vật có thể vỡ, đại trận có thể gặp biến số, nhưng đạo tâm của hắn là thứ khó lay chuyển nhất. Trong những lần bị uy hiếp trực tiếp ở tầng ý chí, chính sự kiên định ấy mới là chỗ dựa cuối cùng. Nói cách khác, mọi hậu thủ ngoài thân chỉ có ý nghĩa vì bản thân hắn không sụp. Người đọc lâu năm thường nhớ những cảnh đó rõ hơn cả các trận chém giết lớn.

Kẻ vô địch cũng biết sợ, nhưng sợ đúng chỗ

Một hiểu lầm khác của người đọc lướt là cho rằng hắn luôn nắm chắc phần thắng. Điều này đúng với những tầng lớp thấp, nơi kẻ địch chỉ là đá mài đao. Còn khi nhìn tới mục tiêu cuối cùng, tức cuộc chiến với Tặc Lão Thiên và những tồn tại đứng ở tận cùng đại đạo, hắn nghiêm cẩn đến lạnh người. Ở những đoạn bàn về trận quyết chiến, hắn thừa nhận thẳng rằng kẻ địch tối hậu rất đáng sợ và ngay cả chí bảo cũng chưa chắc bảo đảm toàn thắng. Khi đứng lặng bên mộ một người tri kỷ, hắn nói về con đường phía trước như một chuyến đi mà chính hắn cũng không biết đầu cuối.

Một người thật sự tin mình có "hào quang vô địch" sẽ không nói những lời nặng như vậy. Hắn ngạo trước Cửu Giới vì ở tầng ấy sự chuẩn bị của hắn đã dư thừa. Nhưng hắn hiểu rằng ở cuối đường, nơi những Tiên Đế, Đại Đế xuất sắc nhất cũng từng ngã xuống, chỉ một chút chủ quan là mất tất cả. Cũng vì vậy hắn mới phải bỏ hàng triệu năm trồng từng cây, nuôi từng người, góp từng mảnh. Kẻ thù càng mạnh thì sự chuẩn bị càng phải kỹ, và độ dài của quá trình chuẩn bị chính là thước đo kẻ thù đáng sợ đến đâu.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN