Viết truyện mạng tựa như leo núi (Phần 4): Ngọn núi thứ ba, thu nhập 10000 một tháng, bạn phải càng thuần thục hơn ở những phương diện này

Viết truyện mạng tựa như leo núi (Phần 4): Ngọn núi thứ ba, thu nhập 10000 một tháng, bạn phải càng thuần thục hơn ở những phương diện này

Hai ngọn núi trước chúng ta đều đã trò chuyện qua. Ngọn núi thứ nhất cạnh tranh ở chỗ "có ký hợp đồng được không", 90% mọi người gục ngã ở đó. Ngọn núi thứ hai cạnh tranh ở chỗ "có kiên trì được không", mỗi ngày cập nhật bốn ngàn chữ, quanh năm không nghỉ, đa số mọi người không cầm cự nổi qua ba tháng.

Bây giờ bạn đang đứng dưới chân ngọn núi thứ ba. Thu nhập một vạn tệ một tháng.

Bài viết trước đã nói, số tác giả có thu nhập qua mốc một vạn ở Khởi Điểm (Qidian) chỉ chiếm khoảng 2%, ở Phiên Gia (Tomato) chỉ chiếm khoảng 0.5% số tác giả đã ký hợp đồng. Cộng trên toàn quốc lại, số tác giả truyện mạng thực sự có thu nhập ổn định trên một vạn tệ một tháng, có lẽ chưa tới 5000 người.

Nếu như ngọn núi thứ hai là đường phân thủy lĩnh từ "sở thích" sang "nghề nghiệp", thì ngọn núi thứ ba chính là ngưỡng cửa bước từ "nghề nghiệp" sang "xuất sắc". Vượt qua ngọn núi này, bạn đã bước vào top 2% của ngành công nghiệp truyện mạng.

Ngọn núi này hoàn toàn khác biệt so với hai ngọn núi trước. Hai ngọn núi trước dựa vào thể lực và sức chịu đựng, ngọn núi này đòi hỏi nhận thức và khả năng phán đoán. Bạn không cần phải liều mạng hơn, bạn cần phải thông minh hơn.

Bước 1: Hiểu rõ cơ cấu thu nhập của bạn đã thay đổi

Khi thu nhập ở mức ba ngàn, tiền chuyên cần (toàn cần) chiếm phần lớn, tiền chia từ lượt đặt mua (đính duyệt) chiếm phần nhỏ. Tỷ lệ đại khái là sáu-bốn, thậm chí là bảy-ba.

Nhưng khi thu nhập đạt mười ngàn, tỷ lệ này hoàn toàn đảo ngược. Tiền chia từ lượt đặt mua chiếm phần lớn, tiền chuyên cần chỉ còn là phần nhỏ.

Lấy nền tảng Khởi Điểm làm ví dụ: Thu nhập một vạn tệ một tháng, tương ứng với lượng đặt mua trung bình (quân đính) là ba ngàn. Nếu mỗi ngày bạn cập nhật bốn ngàn chữ, lượng đặt mua trung bình ba ngàn, thì thu nhập từ việc đặt mua hàng tháng rơi vào khoảng một vạn, chút tiền chuyên cần kia đã không còn quan trọng nữa.

Điều này có ý nghĩa gì? Ý nghĩa là thu nhập của bạn không còn dựa vào việc "tôi cập nhật nhiều nên lấy được tiền chuyên cần", mà dựa vào "tôi viết hay nên có người đặt mua". Độc giả dùng bước chân để bỏ phiếu, dùng tiền bạc để bỏ phiếu. Bạn viết hay, họ ở lại. Bạn viết dở, họ rời đi.

Ở giai đoạn này, tâm thế của bạn bắt buộc phải chuyển đổi: Bạn không còn là người làm thuê nhận tiền chuyên cần nữa, bạn là một người thợ thủ công kiếm tiền dựa vào sản phẩm. Không còn ai bảo kê lương cứng cho bạn nữa, thu nhập của bạn hoàn toàn phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm của bạn.

Bước 2: Chọn đề tài bắt buộc phải chuẩn xác, không được dựa vào sở thích

Khi thu nhập ba ngàn, bạn vẫn có thể viết những đề tài mình muốn - chỉ cần có người xem là được.

Nhưng khi thu nhập mười ngàn, chọn sai đường đua, giới hạn trần (thiên hoa bản) sẽ bị khóa chặt.

Có những đề tài bẩm sinh giới hạn trần đã thấp. Ví dụ như các thời kỳ lịch sử ít người quan tâm, truyện đồng nhân ngách (tiểu chúng), hay những câu chuyện đô thị quá nặng tính văn nghệ. Bạn có viết thế nào đi chăng nữa, tệp độc giả cũng chỉ có ngần ấy, lượng đặt mua trung bình hai ngàn đã là giới hạn cực điểm rồi.

Lại có những đề tài bẩm sinh giới hạn trần rất cao. Huyền huyễn, Đô thị, Lịch sử là ba trụ cột lớn của truyện dành cho nam (nam tần); còn truyện sủng ngọt, huyền nghi, nữ chính độc lập không cần nam chính (đại nữ chủ vô CP) của truyện dành cho nữ (nữ tần) lại có lượng độc giả khổng lồ riêng.

Nhưng điều này không có nghĩa là "cái gì đang hot thì viết cái đó". Bạn phải tìm được điểm giao thoa của ba yếu tố sau:

• Thứ nhất, đề tài này phải có lưu lượng (traffic). Thị trường đủ lớn, độc giả đủ đông, trần nhà đủ cao. Đừng nhìn bảng xếp hạng, hãy nhìn vào số liệu. Một thể loại nào đó chiếm giữ bao nhiêu vị trí trên bảng xếp hạng trong thời gian dài, sẽ phản ánh độ lớn của bể lưu lượng đó.
• Thứ hai, đề tài này bạn có thể khống chế (giá ngự) được. Huyền huyễn đang hot, nhưng bạn chưa từng viết cảnh chiến đấu bao giờ, cứ viết là sụp, vậy thì đừng đụng vào. Lịch sử đang hot, nhưng kiến thức lịch sử của bạn như một mớ bòng bong, khảo cứu toàn dựa vào Baidu, viết ra toàn lỗ hổng, thì cũng đừng đụng vào.
• Thứ ba, đề tài này vẫn còn không gian phát triển. Những đường đua bị đồng chất hóa nghiêm trọng, ví dụ như thể loại "Binh vương ở rể" (binh vương chuế tế) từng làm mưa làm gió, nay đã bị viết đến nát bét rồi, bây giờ bạn chen chân vào thì chỉ làm bia đỡ đạn. Phải tìm ra hướng đi ngách "có nhu cầu, có lưu lượng, nhưng chưa bị viết đến nát".

Biên tập viên của Khởi Điểm từng nói một câu: "Đường cơ sở của khoa học viễn tưởng rất cao, các tác phẩm trên kênh khoa học viễn tưởng của Khởi Điểm có lượng đặt mua trung bình vượt qua ba ngàn nhiều nhan nhản. Việc lựa chọn đề tài như thế nào sẽ trực tiếp quyết định trần nhà của một cuốn sách." Chọn đúng thì làm chơi ăn thật. Chọn sai thì có liều chết cũng không ngóc đầu lên nổi.

Bước 3: Tỷ lệ giữ chân (lưu tồn suất) là sinh mệnh của bạn

Thu nhập ba ngàn, biên tập viên và nền tảng nhìn vào tỷ lệ đọc tiếp (truy độc suất) của bạn. Thu nhập mười ngàn, bản thân bạn phải nhìn vào tỷ lệ giữ chân.

Thế nào là tỷ lệ giữ chân? Độc giả xem xong chương một, có xem tiếp chương hai không? Xem xong chương hai, có xem tiếp chương ba không? Đọc đến chương thứ mấy thì bắt đầu rơi rụng lượng lớn?

Nhận thức chung của các tác giả Khởi Điểm: Tỷ lệ giữ chân trước khi lên kệ (thượng giá) đạt 50% trở lên là mức đạt chuẩn, 70% trở lên là xuất sắc. Dưới 50%, ngay cả đề xuất thông minh cũng sẽ bị ngắt bỏ.

Logic thuật toán của các nền tảng không hoàn toàn giống nhau, nhưng cốt lõi thì tương tự: Trong ba tháng đầu tiên ở giai đoạn đăng dài kỳ miễn phí, hệ thống sẽ đẩy lưu lượng cho bạn. Lượng đẩy nhiều hay ít phụ thuộc vào một chỉ số cốt lõi - độc giả đọc đến đâu thì rời đi.

Thuật toán của nền tảng vô cùng tàn nhẫn: Ba chương đầu của bạn không giữ chân được người đọc, thì phần sau bạn viết hay đến mấy cũng chẳng có ai xem. Bởi vì hệ thống căn bản sẽ không đẩy cuốn sách của bạn đến trước mặt nhiều người hơn.

Làm sao để nâng cao tỷ lệ giữ chân?

• Thứ nhất, phần mở đầu đừng rào trước đón sau. Độc giả không cần phải biết xuất thân, bối cảnh hay lý tưởng hoài bão của nhân vật chính ngay từ đoạn văn đầu tiên. Thứ họ cần là "có chuyện xảy ra rồi". Câu nói đầu tiên của chương một, phải khiến độc giả cảm nhận được đang có sự kiện diễn ra.
• Thứ hai, cuối mỗi chương phải tạo ra móc câu (câu tử). Không phải kiểu sáo rỗng "muốn biết hậu sự thế nào xin xem hồi sau sẽ rõ", mà là "chỗ này vừa hay dừng lại ngay tại điểm nút mà độc giả muốn biết đáp án nhất". Độc giả đọc đến đây tự nhiên sẽ bấm sang chương tiếp theo.
• Thứ ba, ba chương đầu chỉ làm đúng một việc - để độc giả "nhập cuộc" vào câu chuyện. Đừng giải thích thế giới quan, đừng giao phó các mối quan hệ nhân vật, đừng rào đón cho những mâu thuẫn sau này. Hãy ném độc giả thẳng vào một phân cảnh đang tiếp diễn, để họ chạy theo nhân vật. Những gì cần giao phó, để sau này từ từ tính.

Bước 4: Chiến lược lên kệ (thượng giá) quyết định sống còn

Sự khác biệt lớn nhất giữa ngọn núi thứ ba và ngọn núi thứ hai, nằm ở chỗ tầm quan trọng của việc "lên kệ" (bắt đầu vào chương VIP thu phí) được phóng đại lên gấp mười lần.

Khi thu nhập ba ngàn, lên kệ chỉ là "bắt đầu thu tiền". Khi thu nhập mười ngàn, lên kệ là cánh cửa sổ duy nhất quyết định cuốn sách này có thể đi được bao xa.

Nhận thức chung của đội ngũ biên tập Khởi Điểm: Lượng đặt mua ngày đầu (thủ đính) phải vượt qua một ngàn, thì lượng đặt mua trung bình (quân đính) mới có khả năng lên tới ba ngàn.

Làm sao để lượng đặt mua ngày đầu qua ngưỡng một ngàn?

• Thứ nhất, trước khi lên kệ phải căn chuẩn cao trào. "Nếu trước khi lên kệ, căn chuẩn điểm cao trào của tác phẩm, thì độc giả sẽ vì muốn đọc hết tình tiết mà tác giả đã bày bố mà sẵn sàng mua tác phẩm". Điểm nút lên kệ bắt buộc phải dừng ở chỗ cốt truyện đang căng thẳng nhất, chứ không phải dừng ở cuối một chương bình thường.
• Thứ hai, bạo canh (cập nhật số lượng lớn) trong ngày lên kệ. Tác giả Khởi Điểm cập nhật hơn một vạn chữ trong ngày lên kệ là thao tác cơ bản, có tác giả còn bạo canh thẳng hai vạn chữ. Tại sao? Bởi vì dữ liệu lượt đặt mua ngày đầu đến từ tỷ lệ độc giả đặt mua chương đầu tiên trong ngày đầu tiên lên kệ. Ngày hôm đó bạn cập nhật càng nhiều chương, độ hiển thị càng lớn, số người đặt mua càng nhiều, thì dữ liệu ngày đầu càng đẹp.
• Thứ ba, quản lý tốt kỳ vọng của độc giả trước khi lên kệ. Báo trước thời gian lên kệ ở phần cuối của các chương miễn phí, có sự quản lý kỳ vọng ở mức độ vừa phải đối với nội dung lên kệ, đừng để độc giả trả phí bước vào rồi cảm thấy mình bị lừa.

Bước 5: Kiểm soát nhịp độ, từ "viết xong" đến "viết đúng"

Thu nhập ba ngàn, trọng điểm là "viết xong". Thu nhập mười ngàn, trọng điểm là "viết đúng".

Rất nhiều người viết đến cuốn thứ ba rồi, vẫn cứ đi theo khuôn mẫu: Thiết lập đại cương -> Viết phần mở đầu -> Đăng sách -> Viết đến khi lên kệ -> Viết đến khi hoàn thành (hoàn bản). Thành tích của mỗi cuốn đều sàn sàn như nhau, lượng đặt mua trung bình quanh quẩn ở mức một ngàn rưỡi, cố thế nào cũng không lên nổi ba ngàn.

Vấn đề nằm ở đâu? Nhịp độ.

Thế nào là nhịp độ? Không phải kiểu công thức hóa như "ba chương một tiểu cao trào, mười chương một đại cao trào". Nhịp độ chính là đường cong cảm xúc của độc giả khi đọc - họ căng thẳng khi nào, thư giãn khi nào, kỳ vọng khi nào, thỏa mãn khi nào.

Kiểm soát nhịp độ tốt, là để độc giả cảm nhận được đúng thứ cần cảm nhận tại đúng điểm nút phù hợp.

• Ví dụ như nhịp độ "thăng cấp". Thể loại huyền huyễn tu tiên, nhân vật chính đột phá khi nào, sau khi đột phá có năng lực mới gì, năng lực mới được thể hiện ra sao - khoảng cách giữa các điểm nút này không được quá ngắn (sẽ có vẻ rẻ rúng), cũng không được quá dài (độc giả đợi không nổi). Nhịp độ thăng cấp của các "thần tác", mỗi một điểm nút đều được tính toán vô cùng chính xác.
• Ví dụ như nhịp độ "tuyến tình cảm". Nam nữ chính gặp nhau khi nào, mập mờ khi nào, có bước tiến khi nào, gặp trắc trở khi nào - bản thân việc sắp xếp các điểm nút này đã là một nghệ thuật. Nhanh quá độc giả thấy giả tạo, chậm quá độc giả chờ không nổi.
• Ví dụ như nhịp độ "giải mã". Thể loại huyền nghi, manh mối đưa ra khi nào, đưa ra bao nhiêu, khi nào vén bức màn thứ nhất, khi nào lật ngược tình thế (phản chuyển) - những điều này quyết định việc độc giả có theo đuổi đến tận cùng hay không.

Tác giả có thu nhập mười ngàn một tháng, không phải là "viết nhanh", mà là "viết chuẩn". Họ biết chương này nên mang đến cho độc giả cảm xúc gì, chương sau nên chôn đường dây (tuyến) nào, và chương sau nữa nên thu hồi phần đuôi ra sao. Trong đầu họ có một "bản đồ cảm xúc" vô hình, mỗi một bước đi đều đạp đúng nhịp.

Bước 6: Xây dựng sự tin tưởng của độc giả, chứ không phải lấy lòng họ

Khi thu nhập ba ngàn, có thể bạn vẫn còn cãi nhau với độc giả dưới phần bình luận.

Khi thu nhập mười ngàn, bạn phải hiểu rõ một điều: Sự tin tưởng của độc giả còn đáng giá hơn cả tiền của độc giả.

Thế nào là sự tin tưởng? Độc giả tin rằng bạn sẽ cập nhật, tin rằng bạn sẽ không "đầu voi đuôi chuột" (lạn vĩ), tin rằng những gì bạn viết hoàn toàn xứng đáng với đồng tiền họ bỏ ra. Sự tin tưởng này được xây dựng lên rất chậm - có thể mất ba tháng, nửa năm - nhưng để sụp đổ thì chỉ cần một lần ngừng cập nhật (đoạn canh), một lần lạn vĩ, một lần làm cho có lệ "viết sụp" là đủ.

Cụ thể phải làm sao?

• Thứ nhất, cập nhật ổn định quan trọng hơn cập nhật số lượng lớn. Mỗi ngày bốn ngàn chữ dù sấm chớp mưa sa, còn mạnh gấp trăm lần kiểu thỉnh thoảng mỗi ngày một vạn chữ rồi sau đó lặn mất tăm ba ngày. Thuật toán của nền tảng thích nhịp độ cập nhật ổn định, độc giả cũng vậy.
• Thứ hai, chưa hoàn thành cuốn này đừng mở cuốn mới. Đây là quy luật thép không thành văn của giới võng văn, ít nhất là khi một cuốn sách vừa mới bắt đầu, đừng "song khai" (viết hai truyện cùng lúc). Cố gắng hoàn thành ổn định (hoàn bản) là sự tôn trọng cơ bản nhất đối với độc giả.
• Thứ ba, thu vén phần kết phải thật dụng tâm. Giới võng văn có một quy luật tàn khốc: Lạn vĩ một lần, mất một nửa độc giả. Bởi vì độc giả không còn tin bạn nữa, cuốn sách tiếp theo của bạn họ sẽ không theo dõi nữa. Những tác giả hàng đầu, dù là cuốn sách có thành tích không lý tưởng, cũng sẽ nghiêm túc viết cho đến khi hoàn thành. Đây không phải là "lương tâm", đây là "tố chất nghề nghiệp".
• Thứ tư, đừng đối đầu gay gắt với độc giả. Có người góp ý, hãy lắng nghe; có người chửi bạn, hãy xem thử có lý hay không; có người đi lạc đề, bản thân bạn phải giữ vững tuyến truyện chính không lay động, đừng để bị kéo theo chiều hướng sai lệch nhưng cũng đừng gay gắt đôi co. Bạn là một tác giả trưởng thành, phải có định lực.

Lời cuối: Ngọn núi thứ ba thực sự khó ở chỗ nào

Cái khó thực sự của ngọn núi thứ ba, không phải là "viết".

Cái khó là bạn đã viết hơn một năm, mỗi ngày bốn ngàn chữ thậm chí sáu ngàn chữ, cuối cùng cũng có một ngày trong hệ thống quản lý hiển thị lượng đặt mua trung bình đột phá ba ngàn - bạn mở máy tính bấm bấm và nhận ra, tháng này thu nhập sẽ vượt một vạn. Thế nhưng ý nghĩ đầu tiên nảy lên trong đầu bạn không phải là "Mình làm được rồi", mà là "Tiếp theo phải viết thế nào để không bị rớt xuống".

Cái khó là tháng trước bạn đã qua mốc một vạn, tháng này số liệu lại giảm, vài chục độc giả đã rời đi, mà bạn chẳng biết nguyên nhân tại sao. Có thể do đối thủ cạnh tranh tung sách mới, có thể do những chương gần đây của bạn quá nhạt nhẽo bình đạm, cũng có thể đơn giản là độc giả cảm thấy "hết thú vị rồi".

Cái khó là cuối cùng bạn cũng có thể dựa vào viết lách để nuôi sống cả gia đình, kết quả là bạn lại càng lo âu hơn trước - bởi vì bây giờ cả gia đình đều đang trông cậy vào một ngón tay của bạn.

Những điều này còn khó khăn hơn việc "làm sao để viết".

Nhưng mọi người từng vượt qua ngọn núi thứ ba đều đã trải qua những điều đó. Điểm khác biệt duy nhất giữa họ và những người dừng lại ở mức hai ba ngàn, đó là - họ không chỉ đang "viết", họ đang "nghiên cứu viết".

Nghiên cứu chọn đề tài. Nghiên cứu tỷ lệ giữ chân. Nghiên cứu chiến lược lên kệ. Nghiên cứu kiểm soát nhịp độ. Nghiên cứu sự tin tưởng của độc giả.

Thu nhập mười ngàn một tháng, tương ứng với lượng đặt mua trung bình ba ngàn. Ba ngàn độc giả sẵn sàng trả tiền hàng tháng cho bạn. Không nhiều, nhưng đủ để chứng minh một điều: Những thứ bạn viết, có người sẵn sàng liên tục bỏ tiền để đọc.

Trước tiên hãy chọn đúng đường đua. Sau đó chốt chặt tỷ lệ giữ chân. Căn chuẩn cao trào khi lên kệ. Kiểm soát tốt nhịp độ đọc. Xây dựng sự tin tưởng với độc giả. Và sau đó - viết chương tiếp theo, viết cuốn tiếp theo, viết hay hơn cuốn trước.

Đó chính là toàn bộ phương pháp để vượt qua ngọn núi thứ ba. Không có đường tắt, chẳng có bí kíp, chỉ có sự phán đoán chuẩn xác hơn, sự thực thi chuyên nghiệp hơn, và một tâm thái ổn định hơn.

Sau đó, tiếp tục leo lên trên. Dù ngọn núi thứ tư có lẽ chỉ có chưa tới năm ngàn người. Nhưng khoảng cách giữa bạn và họ, nay đã gần hơn rất nhiều so với trước kia rồi.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN