Sống qua hàng triệu năm, Lý Thất Dạ đã phải trả những gì mà người đời không bao giờ thấy?

Sống qua hàng triệu năm, Lý Thất Dạ đã phải trả những gì mà người đời không bao giờ thấy?

Trường sinh là giấc mộng của gần như mọi tu sĩ trong tiên hiệp, và Đế Bá là bộ hiếm hoi dám hỏi ngược lại: nếu giấc mộng ấy thành sự thật, người ôm nó sẽ ra sao? Lý Thất Dạ là câu trả lời sống. Trong mắt thế nhân, hắn là tồn tại thời gian không đánh bại nổi. Nhưng đọc lâu mới thấy cái giá của sự trường tồn ấy không nằm ở sức mạnh hay danh vọng, mà ở những thứ người thường coi là hiển nhiên và hắn thì không bao giờ lấy lại được.

Mất mát gốc rễ nhất là một cuộc đời bình thường. Trước khi là Âm Nha, hắn là đứa trẻ chăn dê, đứa trẻ có thể lớn lên, lấy vợ, già đi và chết trong cái hữu hạn quen thuộc của mọi sinh mệnh. Tiên Ma Động cướp tất cả. Người đọc hay nhìn kết quả và gọi đó là cơ duyên, nhưng đặt vào vị trí đứa trẻ năm ấy thì đó là một vụ tước đoạt: không được chọn mình sống bao lâu, không được chọn mình là ai, và phải mất một quãng thời gian khó tưởng tượng mới giành lại được thân thể của chính mình. Nghịch cảnh có thể dạy ta rất nhiều, nhưng không vì thế mà ta phải biết ơn nó.

Mất mát thứ hai là người có thể đi cùng hắn đến hết đường. Với một tu sĩ thường, vài nghìn năm là thành tựu để tự hào. Với Lý Thất Dạ, vài nghìn năm chỉ như một đoạn ký ức ngắn. Những người hắn gặp có thể rực rỡ trong thời của họ, có người thành Tiên Đế, có người dựng đạo thống, có người được hậu thế ca tụng cả ngàn năm, nhưng thời gian vẫn trôi và họ vẫn lần lượt ra đi. Điều đau không phải cảnh tiễn biệt nào đó cụ thể, mà là sự lặp lại không dứt. Một người bình thường có thể mất một người thân quan trọng trong đời. Hắn mất hết lượt này đến lượt khác, và biết trước mình sẽ còn mất tiếp.

Ba người cho thấy rõ nhất cách mất mát ấy hiện ra. Hắc Long Vương ngã xuống trong biến cố Tiên Ma Động, vì cứu hắn. Hồng Thiên Nữ Đế từng đi cùng hắn qua những năm tháng khó quên, rồi hai người chia đường vì một bất đồng không ai chịu lùi. Giản Văn Tâm thì chọn một cuộc đời có điểm kết thúc, từ chối chạy theo sự tồn tại vô hạn. Một người đi vì sinh tử, một người đi vì lựa chọn của chính mình, một người đi vì quan niệm sống khác hẳn hắn. Ba kiểu chia ly, ba kiểu vắng mặt, nhưng cùng chạm vào một sự thật: không mối quan hệ nào, dù sâu đến đâu, đứng ngoài được dòng thời gian.

Đặc biệt đáng nghĩ là chuyện hắn đối diện với những di tích của quá khứ. Hậu nhân đứng trước một pho tượng cổ, một món binh khí tổ tiên để lại, thấy đó là di vật tông môn, là truyền thuyết. Hắn đứng trước cùng một thứ, thấy một thời đại mà chính mình từng bước qua, thấy khuôn mặt những người từng nói chuyện với mình. Hai người nhìn cùng một vật, nhưng một người nhìn lịch sử, người kia nhìn ký ức. Khoảng cách ấy không ai lấp được, và cũng chẳng ai thật sự hiểu nó.

Đến đây có một cách đọc hơi dễ dãi, rằng sống đủ lâu thì người ta thôi biết đau. Ta không đồng ý. Nếu hắn thật sự nguội lạnh thì các đoạn hồi tưởng cố nhân sẽ không có sức nặng như cách tác giả viết. Thử nhớ cảnh hắn trở lại trước mộ Giản Văn Tâm: hắn vẫn nhớ nàng từng muốn hắn dừng lại, sống một đời không nhất thiết phải đối đầu với tận cùng thế giới, và hắn vẫn từ chối. Một kẻ vô cảm sẽ chẳng nhớ nổi lời của người đã chết hàng ngàn năm, huống chi trả lời bằng sự kiên định đau đớn như thế. Ta nghĩ ngược lại: chính vì quá hiểu mất mát là gì nên hắn mới học cách giấu nó đi. Người bình thản trước thiên hạ ấy, trước một ngôi mộ cũ vẫn hé ra một khe hở.

Mất mát thứ ba thuộc về một loại cô độc rất lạ: không có thời đại nào thật sự thuộc về hắn. Với tu sĩ thường, thời mình sinh ra là cả thế giới. Những thiên tài cùng thế hệ là đối thủ, những tông môn đương thời là thế lực phải đối mặt, vài ngàn năm biến động quyết định số phận. Với Âm Nha, một thời đại chỉ là một lớp trong dòng chảy dài. Khi người khác tranh cãi ai là thiên tài số một, hắn nhớ những người từng vượt xa họ. Khi một tông môn khoe khoang tổ sư, hắn có thể đã biết mặt vị tổ sư ấy. Đây là cách cảm nhận của riêng ta, tác giả không nói thẳng như vậy, nhưng càng đọc càng thấy hắn luôn hiện diện trong thời đại đang diễn ra mà ký ức thì trải qua quá nhiều thời đại đã biến mất. Một người có thể hiểu hết lịch sử quanh mình mà không ai hiểu được lịch sử bên trong mình.

Vậy vì sao hắn không dừng? Đây mới là câu hỏi quan trọng nhất. Nếu chỉ nhìn bằng tình cảm, dừng lại là lựa chọn dễ chịu hơn nhiều: sống bên những người mình quý, dựng một cuộc đời yên ổn, thôi lao vào những trận chiến chứa đầy bất trắc. Hắn không chọn. Điều ta thấy đáng chú ý là sự thay đổi về bản chất của việc tiếp tục. Ban đầu, trường tồn là thứ bị áp đặt lên hắn. Sau khi thoát khỏi Tiên Ma Động, việc bước tiếp là quyết định của chính hắn. Một người từng bị tước quyền lựa chọn sẽ coi quyền tự quyết là thứ không thể đem đổi, kể cả để lấy sự bình yên. Hắn thà gánh thêm những cuộc chia ly do mình chọn, còn hơn quay lại trạng thái bị người khác quyết định thay.

Có thể gọi đó là ích kỷ, và ta nghĩ nên thừa nhận một phần nó đúng như vậy. Những người muốn hắn dừng lại có đủ lý do để thấy sự kiên trì ấy là tàn nhẫn. Nhưng nó cũng là cái hắn không thể không làm, vì nếu dừng, hắn chỉ đổi một cái lồng cũ lấy một cái lồng mới êm hơn. Đây là mâu thuẫn mà tác giả không giải quyết hộ người đọc, và ta thấy đó là điểm hay.

Mất mát nhiều như vậy có khiến hành trình của hắn vô nghĩa không? Ta nghĩ không. Một cuộc đời đầy mất mát chưa chắc là cuộc đời vô giá trị. Hắn đã giúp nhiều người đổi vận mệnh, tham gia những cuộc chiến đẩy lịch sử Cửu Giới sang giai đoạn khác, bồi dưỡng những nhân vật có thể đi xa hơn giới hạn ban đầu của họ. Những điều ấy không biến mất chỉ vì người trong cuộc không còn đứng bên hắn. Sống lâu không tự nhiên có nghĩa, nhưng người sống lâu có quyền chọn dùng thời gian ấy vào việc gì, và hắn chọn giữ ký ức về họ, tiếp tục theo đuổi điều mình tin.

Nếu phải gói lại thì hắn mất một cuộc đời bình thường, mất khả năng sống chung nhịp thời gian với những người quanh mình, mất nhiều mối quan hệ mà sức mạnh nào cũng không giữ nguyên được. Nhưng còn một thứ hắn giữ chặt: quyền chọn con đường của chính mình. Có lẽ đó là lý do hình tượng Lý Thất Dạ ở lại với người đọc lâu hơn hầu hết nhân vật cùng thể loại. Hắn không đơn thuần là người bất tử. Hắn là người từng bị ép phải tồn tại, rồi dùng chính sự tồn tại ấy để sống theo ý chí của mình.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN