Huyền Giám Tiên Tộc: Lý gia đang tiến gần trường sinh, hay chỉ đang cố sống sót qua từng thế hệ?

Huyền Giám Tiên Tộc: Lý gia đang tiến gần trường sinh, hay chỉ đang cố sống sót qua từng thế hệ?

Có một nghịch lý khiến Huyền Giám Tiên Tộc càng đọc càng khó quên: Lý gia ngày càng có nền móng, nhưng những người xây nên nền móng ấy lại lần lượt rời đi. Người sau đứng cao hơn người trước, biết nhiều hơn, nắm nhiều cơ hội hơn. Thế nhưng nếu quay lại nhìn những gương mặt thuở ban đầu, người đọc khó tránh khỏi câu hỏi: rốt cuộc họ đang tìm trường sinh cho ai?

Theo ta, đây là chỗ đáng bàn nhất của câu chuyện. Trường sinh vẫn là phương hướng lớn của người tu đạo, nhưng với một gia tộc nhỏ, nó thường phải đứng sau những nhu cầu cấp bách hơn: qua được tai họa trước mắt, giữ được người nhà, bảo toàn truyền thừa. Con đường đến tương lai vì thế được xây bằng rất nhiều quyết định chỉ nhằm giúp mọi người sống thêm một đoạn.

Điểm xuất phát không bảo đảm điểm kết thúc

Muốn hiểu Lý gia, phải nhớ họ bắt đầu từ đâu. Khi kiểm tra người trong nhà ở giai đoạn đầu, Lục Giang Tiên nhận ra họ không có linh khiếu. Huyền Châu phù chủng mở ra khả năng tu hành mà vốn dĩ họ khó có được. Tiên duyên ấy đổi điểm xuất phát của cả gia đình, nhưng chưa hề bảo đảm điểm kết thúc cho ai.

Với người đứng ngoài, được bước lên tiên lộ đã là một lần đổi đời. Người ở bên trong lại phải đối diện ngay câu hỏi kế tiếp: đã tu luyện được, vậy lấy gì để tiếp tục? Cần pháp môn, cần nguồn lực, cần thời gian, cần một nơi tương đối an toàn. Cánh cửa vừa mở thì hàng loạt điều kiện mới cũng xuất hiện.

Ta thích những trang viết về linh điền vì chúng làm quá trình ấy trở nên cụ thể. Trong chương "Linh đạo", Lý Thông Nhai cùng người nhà phải dùng Kim Quang thuật hỗ trợ thu hoạch linh lúa. Chi tiết nhỏ ấy kéo tiên đạo xuống gần mặt đất: pháp thuật trước hết được dùng để làm việc, nuôi gia đình và giữ những gì vừa gây dựng.

Tu tiên là một công việc kéo dài nhiều năm

Từ đây, tu tiên mang dáng vẻ của một công việc dài hơi. Một mùa thu hoạch tốt chưa làm nên tiên tộc. Một người có chút thành tựu chưa khiến cả nhà yên ổn. Thành quả phải được giữ lại, phân phối, rồi biến thành khả năng tiếp tục phát triển.

Người đọc nhờ vậy cảm được sức nặng của những việc bình thường mà truyện thăng cấp thường lướt rất nhanh. Cũng nhờ vậy mà ta hiểu vì sao tiến độ của Lý gia chậm: mỗi bước tiến đều phải trả bằng thời gian của những con người cụ thể.

Điều đáng nói là người xây nền chưa chắc được hưởng trọn thành quả. Một đời có thể dành phần lớn thời gian để lấp những thiếu hụt ban đầu. Đến khi hoàn cảnh khá hơn, tuổi tác đã đuổi kịp. Trong chuyện gia tộc, thời gian luôn có hai mặt: nó giúp dòng họ tích lũy, đồng thời lấy đi từng người đang góp sức vào sự tích lũy ấy.

Hai thước đo cùng tồn tại

Bởi vậy, không nên nhìn sự phát triển của Lý gia như một đường thẳng chỉ hướng lên. Đo bằng tài sản, hiểu biết và vị thế, ta thấy tiến bộ. Nhưng đo bằng số người còn ngồi lại được với nhau, kết quả có khi hoàn toàn khác. Hai thước đo ấy đi song song, khiến mỗi lần gia tộc vượt biến cố đều để lại một dư vị khó gọi tên.

Lý Hạng Bình là ví dụ khiến cảm giác ấy hiện rõ. Trong những ngày hoạt động ở vùng Sơn Việt, ông vẫn lo đưa vật liên quan đến pháp giám về nhà. Khi nguy cơ từ chú thuật ập tới, lời cảnh báo không đủ biến thành đường thoát. Truyện đặt cạnh nhau bản lĩnh xoay xở và giới hạn của một người đứng trước thủ đoạn vượt quá khả năng chống đỡ.

Những tình tiết như vậy làm chữ "hy sinh" trở nên nặng. Sau này ta có thể nói người ấy đã đóng góp cho gia tộc. Nhưng vào lúc phải chọn, nhân vật đâu biết chắc những gì mình cố giữ sẽ đem lại kết quả gì. Họ hành động giữa nguy hiểm và thiếu thông tin, mang theo hy vọng chứ không cầm sẵn lời bảo đảm.

Vì thế ta không muốn ca ngợi sự nối tiếp bằng giọng quá nhẹ. Người sau trưởng thành là điều đáng mừng, nhưng không thể biến mất mát của người trước thành chuyện đương nhiên. Một gia tộc có tương lai vẫn có thể chứa đầy những cuộc đời dang dở.

Sống sót có nhiều mức

Nếu chỉ gọi hành trình của Lý gia là "cố sống sót", có quá bi quan không? Ta nghĩ vấn đề nằm ở cách hiểu hai chữ sống sót. Giữ được mạng hôm nay là một mức. Giữ được công pháp, kinh nghiệm, trật tự và người kế nhiệm để ngày mai đỡ mong manh hơn là mức khác. Điều đáng chú ý ở Lý gia là nỗ lực chuyển từ mức đầu sang mức sau.

Một gia đình mạnh lên khi những điều từng chỉ một người biết bắt đầu thành hiểu biết chung. Một người ngã xuống mà mọi việc sụp theo thì nền móng còn yếu. Ngược lại, khi hậu bối biết tiếp nhận công việc, hiểu giới hạn và tránh được sai lầm cũ, gia tộc đã giữ lại một phần công sức của người trước cho người sống.

Những trang về Tộc Chính viện cho thấy mặt này. Truyện dành chỗ cho quản lý, phân công, quan hệ giữa các nhánh và tranh chấp nội bộ. Lý gia lớn thì cách tổ chức phải đổi. Thêm tu sĩ là thêm sức mạnh, nhưng cũng thêm lợi ích, tham vọng và những việc khó xử.

Ta thấy đây là điểm khiến truyện gia tộc hấp dẫn: chiến thắng bên ngoài không tự tạo ra ổn định bên trong. Khi nhà còn nhỏ, tình cảm trực tiếp giải quyết được nhiều việc. Khi người đông, chỉ trông vào tình cảm sẽ ngày càng khó. Từ đó xuất hiện câu hỏi: gia tộc tồn tại để bảo vệ từng người, hay từng người phải phục vụ cho sự tồn tại của gia tộc? Ta không nghĩ có một câu trả lời dứt khoát, và chính sự giằng co ấy mới đáng đọc.

Trường sinh của dòng họ không phải trường sinh của một người

Trong cảm nhận của ta, khát vọng trường sinh của một dòng họ còn là cách chống lại sự quên lãng. Người trước muốn việc mình làm không thành vô ích. Người sau muốn biết vì sao mình có được những gì đang có. Truyền thừa chứa cả kiến thức lẫn ký ức: không chỉ học cách tu luyện, mà còn hiểu con đường này được mở bằng những cuộc đời nào.

Dẫu vậy, sự tiếp nối ấy không đồng nghĩa với trường sinh của cá nhân. Gia phả còn tên không có nghĩa người đã mất vẫn trải nghiệm ngày mai. Thanh kiếm được truyền lại không thay được bàn tay từng cầm nó. Nhập hai điều làm một, ta rất dễ dùng sự hưng thịnh của hậu thế để xoa dịu một mất mát vốn không thể bù đủ.

Truyện cũng không chỉ nhắc đến cái chết trong những biến cố lớn. Hình ảnh Lý Mộc Điền già đi giữa lúc con cháu tiếp tục tu hành đem lại một cảm giác khác. Sự chăm sóc của người nhà không xóa được dấu vết tuổi tác. Tiên đạo đã bước vào gia đình, nhưng thời gian của từng người vẫn trôi theo giới hạn riêng.

Có đáng không?

Câu hỏi "có đáng không" luôn đi cùng câu chuyện Lý gia. Nếu không bước lên tiên lộ, họ sẽ sống thế nào? Không ai khẳng định được một tương lai khác sẽ tốt hơn. Đời phàm tục cũng có tai họa, lệ thuộc và chia lìa. Tiên duyên mở ra cơ hội lớn hơn, đồng thời đưa họ đến gần những nguy hiểm mà trước đó họ chưa từng hiểu.

Điều ta muốn thấy ở một gia tộc đang trưởng thành là khả năng cho người sau nhiều lựa chọn hơn. Trước kia có thể chỉ còn một cách để sống. Về sau, nếu hậu bối được chọn con đường hợp với mình, được từ chối một rủi ro quá lớn, được giữ lại người thân trong hoàn cảnh từng bất lực, thì sự phát triển ấy đã có ý nghĩa cụ thể.

Vì vậy ta nghiêng về cách hiểu rằng Lý gia vừa cố sống sót, vừa từng bước tạo điều kiện để người sau đi xa hơn. Hai việc ấy nối liền nhau. Nguy hiểm nằm ở chỗ quá trình sinh tồn có thể kéo dài đến mức mọi lời hứa về tương lai bị trì hoãn, còn từng đời người vẫn phải tiếp tục trả giá.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN