Viết truyện mạng tựa như leo núi (Phần 5): Ngọn núi thứ tư, thu nhập trên 50000 một tháng, bạn phải có tầm nhìn (cục diện)

Viết truyện mạng tựa như leo núi (Phần 5): Ngọn núi thứ tư, thu nhập trên 50000 một tháng, bạn phải có tầm nhìn (cục diện) như thế này

Ba ngọn núi trước đều đã bàn xong. Ngọn núi thứ nhất cạnh tranh việc ký hợp đồng, ngọn núi thứ hai cạnh tranh sự kiên trì, ngọn núi thứ ba cạnh tranh nhận thức. Mỗi một ngọn núi đều đào thải 90% số người. Bây giờ bạn đang đứng dưới chân ngọn núi thứ tư, ngẩng đầu nhìn lên - thu nhập năm vạn tệ một tháng.

Những bài viết trước đã nói, số lượng tác giả có thu nhập qua mốc một vạn ở Khởi Điểm (Qidian) chỉ chiếm khoảng 2%. Vậy thu nhập năm vạn thì sao? Ngưỡng thu nhập năm của tác giả cấp năm tại Khởi Điểm là 15 vạn tệ, trung bình mỗi tháng mười hai ngàn năm trăm tệ - thu nhập năm vạn tệ một tháng đồng nghĩa với việc vượt xa cấp năm, tiếp cận cấp độ đại thần. Cộng trên toàn quốc lại, những tác giả truyện mạng có thể ổn định thu nhập trên năm vạn tệ một tháng, có lẽ chưa tới một ngàn người.

Nếu như ngọn núi thứ ba là ngưỡng cửa bước từ "nghề nghiệp" sang "xuất sắc", thì ngọn núi thứ tư chính là giới hạn trần (thiên hoa bản) đi từ "xuất sắc" lên "đỉnh cao". Vượt qua ngọn núi này, bạn đã bước vào nhóm 0.01% đứng trên đỉnh cao nhất của ngành công nghiệp truyện mạng.

Ngọn núi này hoàn toàn khác biệt so với ba ngọn núi trước. Ba ngọn núi trước cạnh tranh việc "làm đúng một việc" - viết cho đúng, viết cho ổn định, viết cho chuẩn xác. Ngọn núi này cạnh tranh việc "ngoài việc làm đúng một việc, còn phải làm đúng thêm mười việc khác". Tầm nhìn (cục diện), là giấy thông hành duy nhất ở giai đoạn này.

Bước 1: Tầm nhìn nhận thức - Bạn không còn chỉ là một "người viết thuê"

Khi thu nhập ba ngàn, bạn là người viết thuê (tác thủ). Khi thu nhập mười ngàn, bạn là người viết thuê xuất sắc. Khi thu nhập năm vạn, bạn bắt buộc phải là một "người thao túng" (thao bàn thủ) các sản phẩm nội dung.

Thế nào là "người thao túng"?

Khi bạn nhìn vào dữ liệu đặt mua (đính duyệt), bạn không chỉ nhìn "chương này kiếm được bao nhiêu tiền", mà bạn nhìn xem "tại sao tỷ lệ chuyển đổi trả phí của chương này lại cao hơn chương trước" - Là do vấn đề tình tiết? Do vấn đề nhịp độ? Hay do vị trí ngắt chương?

Khi bạn xem bình luận của độc giả, bạn không chỉ xem "họ đang khen hay đang chửi", mà bạn nhìn xem "điểm bùng nổ cảm xúc của nhóm độc giả này nằm ở đâu" - Họ đang lo âu điều gì? Đang khao khát điều gì? Đang muốn trốn tránh điều gì? Câu chuyện của bạn có thể đạp trúng những điểm này hay không?

Khi bạn nhìn vào xu hướng thị trường, bạn không chỉ nhìn "gần đây đề tài nào đang hot", mà bạn nhìn xem "tại sao đề tài này bây giờ lại hot" - Là do môi trường kinh tế xã hội thay đổi? Do cơ cấu độc giả thay đổi? Hay do chính sách của nền tảng thay đổi?

Một tác giả hàng đầu từng nói một câu trong cuộc phỏng vấn: "Thời gian tôi dành cho việc 'suy nghĩ' mỗi ngày, còn nhiều hơn thời gian dành cho việc 'viết'." Không phải là không muốn viết, mà là sự phán đoán trước khi viết còn quan trọng hơn chính việc viết.

Bởi vì đến cấp độ này, đối thủ cạnh tranh của bạn không còn là những người mới đang trong giai đoạn mò mẫm nữa. Đối thủ của bạn là những tác giả chuyên nghiệp cũng đang có thu nhập trên một vạn, vài vạn một tháng. Mỗi người trong số họ đều có khả năng viết, đều đang viết, đều đang liều mạng viết. Trong tiền đề "ai cũng có khả năng viết", thứ đem ra cạnh tranh chính là "ai có khả năng phán đoán tốt hơn".

Năng lực phán đoán từ đâu mà có? Từ nhận thức về ngành.

Bạn phải biết logic thuật toán của nền tảng - tại sao cùng một chất lượng bài viết, lượng đề xuất của người khác lại gấp ba lần của bạn? Bạn phải biết tâm lý trả phí của độc giả - tại sao cùng một tình tiết, người khác viết ra thì lượt đặt mua tăng vọt, bạn viết ra thì độc giả lại chửi bới ầm ĩ? Bạn phải biết nhu cầu của thị trường bản quyền - câu chuyện thế nào thì dễ được chuyển thể hơn, thiết lập (setting) thế nào thì phù hợp để làm sách nói và truyện tranh hơn?

Tất cả những thứ này, không có thứ nào có thể học được trong lúc bạn cắm mặt gõ chữ. Bạn phải chủ động đi xem, đi hỏi, đi bóc tách, đi tổng kết nhìn nhận lại (phục bàn).

Bước 2: Tầm nhìn chiến lược - Từ "viết một cuốn sách" đến "kinh doanh một IP"

Khi thu nhập mười ngàn, cơ cấu thu nhập của bạn là: Tiền chia từ lượt đặt mua chiếm phần lớn, tiền chuyên cần (toàn cần) chiếm phần nhỏ.

Khi thu nhập năm vạn, cơ cấu thu nhập của bạn là: Tiền chia từ lượt đặt mua chiếm khoảng một nửa, thu nhập từ bản quyền chiếm một nửa còn lại.

Trong cơ cấu thu nhập hàng năm của các tác giả hàng đầu, tỷ trọng từ phát triển bản quyền chiếm hơn 60%. Một tác phẩm huyền huyễn có lượng đặt mua trung bình 1.2 vạn, tiền chia từ lượt đặt mua hàng tháng là 4 vạn tệ, cộng thêm 1.5 vạn tệ tiền khen thưởng (đả thưởng), thu nhập một tháng có thể đạt 5.5 vạn tệ. Nhưng để đạt mức thu nhập trên năm vạn ở cấp độ này, phần tăng trưởng lớn hơn thực chất đến từ bản quyền.

Hiểu về bản quyền như thế nào?

Sách nói hiện đang là nguồn thu nhập bản quyền ổn định nhất. Ximalaya (Hỉ Mã Lạp Nhã), Phiên Gia Sướng Thính (Tomato Audio), Vệ Tín Thính Thư (WeChat Audio), các nền tảng lớn đều đang tranh giành quyền chuyển thể âm thanh của các bộ truyện mạng chất lượng. Một cuốn tiểu thuyết có lượng đặt mua trung bình trên một vạn, phí bản quyền sách nói cộng với tiền ăn chia, một năm có thể mang lại thu nhập vài chục vạn tệ.

Chuyển thể truyện tranh là một kênh ổn định khác. Ngưỡng cửa để chuyển thể truyện mạng sang truyện tranh thấp hơn so với phim ảnh, chu kỳ cũng ngắn hơn, không ít tác phẩm ở mức khá giả đã thực hiện được việc tái biến kim thông qua chuyển thể truyện tranh.

Chuyển thể phim ảnh là đỉnh Everest của ngành này. Quả thực có những câu chuyện bán được phí bản quyền phim ảnh lên tới hàng ngàn vạn tệ, nhưng đó chỉ thuộc về một số cực ít các vị đại thần. Tình trạng phổ biến hơn là: Bản quyền bán được vài chục vạn, dự án phim ảnh phát triển dăm ba năm vẫn chưa quay xong. Thế nên bản quyền phim ảnh chỉ là gấm thêm hoa, không thể đưa vào quy hoạch như một nguồn thu nhập chính.

Trò chơi, kịch bản ngắn (đoản kịch), xuất ngoại là những hướng đi mới trong những năm gần đây. Các trường hợp chuyển thể truyện mạng thành kịch bản ngắn ngày càng nhiều, về mặt xuất ngoại, lượng người dùng trả phí cho truyện mạng Trung Quốc tại thị trường Đông Nam Á, Bắc Mỹ đang tiếp tục tăng trưởng.

Các tác giả có thu nhập năm vạn một tháng, khi viết sách trong đầu họ không chỉ nghĩ "chương này viết thế nào cho hay", mà còn nghĩ "thiết lập này sau này làm sách nói nghe có bắt tai không", "thế giới quan này làm truyện tranh thì mặt thị giác có sức bùng nổ không", "mối quan hệ nhân vật này sau này làm kịch bản ngắn có điểm nào sảng khoái (sảng điểm) không".

Đây không phải là thực dụng, đây là việc đưa sản phẩm của bạn tiến vào một thị trường rộng lớn hơn. Khi viết, bạn suy xét thêm một tầng về tính thích ứng bản quyền, bạn chẳng mất gì cả. Nhưng nếu hoàn toàn không suy xét đến, sau này khi cơ hội bản quyền đến, sách của bạn có thể sẽ bị bỏ qua vì lý do "khó chuyển thể".

Bước 3: Tầm nhìn chống rủi ro - Tiền bạn kiếm được chưa chắc đã là của bạn

Đây là phần tàn khốc nhất của ngọn núi thứ tư, và cũng là điều mà đa số mọi người không ngờ tới.

Tác giả có thu nhập năm vạn một tháng, thu nhập thoạt nhìn rất cao. Nhưng tính ổn định của mức thu nhập này, thực chất lại mong manh hơn so với lúc thu nhập mười ngàn.

Chính sách nền tảng vừa thay đổi, thu nhập có thể bị chia đôi.

Một tác giả hàng đầu tiết lộ: "Dòng tiền tháng trước vẫn còn 15 vạn, nhưng sau khi nền tảng cắt giảm quảng bá, hạ đơn giá, ép buộc áp dụng hình thức đọc miễn phí, thu nhập đột ngột sụt xuống còn 5 vạn." Biên tập viên nói thẳng: "Hoặc là chấp nhận ăn chia miễn phí, hoặc là sách bị chôn vùi."

Đây không phải là trường hợp cá biệt. Từ năm 2025 đến 2026, các nền tảng lớn đều đang điều chỉnh chính sách ăn chia, cơ chế quảng bá và quy tắc phân bổ lưu lượng. Hình thức đọc trả phí đang phải chịu tác động kép từ đọc miễn phí và kịch bản ngắn, thu nhập của rất nhiều tác giả sống dựa vào lượt đặt mua đang dao động mạnh.

Khẩu vị của độc giả đang thay đổi, sách của bạn sẽ lỗi thời.

Thủy triều đề tài của thị trường truyện mạng vô cùng rõ rệt. Thể loại năm trước đang hot, năm nay có thể đã nguội lạnh rồi. Bạn viết được một cuốn bạo hồng, cuốn tiếp theo muốn sao chép lại thành công tương tự, kết quả nhận ra thị trường đã thay đổi, điểm sảng khoái của độc giả đã chuyển dời.

Có một trường hợp có thật: Một tác giả nọ viết một bộ truyện lịch sử có lượng đặt mua trung bình trên một vạn, thu nhập ổn định trên mức năm vạn một tháng. Anh ta thừa thắng xông lên tung ra bộ thứ hai, phong cách tương tự, chất lượng tương tự, kết quả là trên thị trường đã xuất hiện mười mấy bộ cùng thể loại, độc giả đã mệt mỏi về mặt thẩm mỹ, lượng đặt mua trung bình chỉ đạt mức ba ngàn, thu nhập rớt thảm hại xuống còn hơn một vạn.

Cơ thể và trạng thái của bạn cũng đang thay đổi.

Mỗi ngày cập nhật sáu ngàn chữ, viết một năm thì được. Viết ba năm, đốt sống cổ đốt sống lưng bắt đầu báo động. Viết năm năm, mắt, cổ tay, giấc ngủ, toàn diện gặp vấn đề. Rất nhiều tác giả có thu nhập năm vạn một tháng không phải là không viết nổi nữa, mà là cơ thể không chống đỡ nổi nữa.

Phải làm gì để có tầm nhìn chống rủi ro?

• Thứ nhất, đừng bỏ tất cả trứng vào một giỏ. Bố cục đa nền tảng, đa kênh. Nền tảng chính (chủ trạm) đặt ở Khởi Điểm hoặc Phiên Gia, đồng thời tiến hành ủy quyền sách nói, ủy quyền dịch thuật nước ngoài, đàm phán chuyển thể kịch bản ngắn. Phân tán rủi ro.
• Thứ hai, tích lũy tài sản độc giả. Xây dựng cộng đồng độc giả của riêng mình, duy trì độ kết dính với người hâm mộ. Nền tảng có thể thay đổi chính sách, nhưng độc giả sẽ đi theo bạn. Thương hiệu cá nhân của bạn mới chính là con hào bảo vệ lớn nhất.
• Thứ ba, quản lý tốt sức khỏe cơ thể. Đây không phải là chuyện đùa. Vận động cố định mỗi ngày, sinh hoạt điều độ, bảo vệ cổ tay và đốt sống cổ - tất cả những điều này đều là một phần của năng suất. Khi không thể viết được nữa, kiếm được bao nhiêu tiền cũng thành công cốc.

Bước 4: Tầm nhìn cạnh tranh - Đối thủ của bạn không phải là các tác giả cùng thời kỳ

Khi thu nhập ba ngàn, đối thủ của bạn là những tác giả mới khác - xem ai có thể ký hợp đồng nhanh hơn, cập nhật ổn định hơn, đạt mốc đặt mua trung bình năm trăm nhanh hơn.

Khi thu nhập năm vạn, đối thủ của bạn là toàn bộ ngành công nghiệp nội dung.

Độc giả của bạn không chỉ đọc truyện mạng. Họ lướt video ngắn, xem kịch bản ngắn, cày phim, chơi game, lướt Tiểu Hồng Thư. Truyện mạng chỉ là một phần trong chi tiêu giải trí của họ. Đối thủ cạnh tranh của bạn không chỉ là những tác giả đang cập nhật truyện trên Khởi Điểm hay Phiên Gia, mà là tất cả các sản phẩm nội dung đang tranh giành thời gian và sự chú ý của người dùng.

Kịch bản ngắn đã cướp đi một lượng lớn độc giả truyện mạng "hạng nhẹ". Một người xem kịch bản ngắn, trước đây có thể dành hai tiếng mỗi ngày để đọc tiểu thuyết, giờ chuyển thành lướt kịch bản ngắn một tiếng, đọc tiểu thuyết một tiếng. Thu nhập từ lượt đặt mua của bạn tự nhiên sẽ giảm đi.

Trò chơi đã cướp đi thời gian của người dùng "hạng nặng". Genshin Impact (Nguyên Thần), Vương Giả Vinh Diệu, các loại game 2D (nhị du) khác - cảm giác đắm chìm và sảng khoái mà chúng mang lại, ở một số khía cạnh nào đó còn mạnh mẽ hơn truyện mạng.

Cho nên vấn đề bạn cần suy nghĩ không chỉ là "Làm sao để tôi viết hay hơn tác giả nhà bên cạnh", mà là "Làm sao để tôi khiến độc giả sẵn sàng chia sẻ thời gian giải trí eo hẹp mỗi ngày cho mình".

Đáp án cho câu hỏi này, chưa bao giờ chỉ là "viết cho thật đặc sắc". Mà là xây dựng sự kết nối cảm xúc. Độc giả theo đuổi một cuốn sách đến tận giai đoạn sau, nhiều khi không phải vì tình tiết còn kích thích cỡ nào, mà là vì "không nỡ" rời xa những nhân vật đó, vì "đã quen" với sự đồng hành của việc cập nhật mỗi ngày, vì cuốn sách này đã trở thành một phần trong cuộc sống của họ.

Khi đạt đến mức thu nhập năm vạn một tháng, thứ bạn bán không chỉ là câu chuyện, thứ bạn bán là sự đồng hành, là thói quen, là sự đồng nhất về bản sắc. Độc giả của bạn không chỉ là "người dùng" của bạn, họ là "thành viên cộng đồng" của bạn. Chiều kích này, là thứ mà các hình thức nội dung khác rất khó sao chép.

Bước 5: Tầm nhìn tinh thần - Giữ vững nhịp độ của chính mình

Điểm cuối cùng này, là thứ vô hình nhất, nhưng cũng quan trọng nhất.

Áp lực tinh thần mà tác giả có thu nhập năm vạn phải đối mặt hoàn toàn khác so với lúc thu nhập ba ngàn.

Khi thu nhập ba ngàn, sự lo âu là "có kiếm được tiền hay không". Khi thu nhập năm vạn, sự lo âu là "có giữ được số tiền kiếm được hay không".

Mỗi ngày mở hệ thống quản lý xem dữ liệu, tăng thì vui vẻ năm phút, giảm thì lo âu cả ngày. Mỗi một bình luận tiêu cực trong khu vực bình luận đều giống như một cái gai. Nhìn thấy sách mới của đồng nghiệp bạo hồng, thứ trào lên trong lòng không phải là lời chúc phúc, mà là "tại sao không phải là mình". Muốn nghỉ ngơi, nhưng không dám. Muốn đổi mới, lại sợ thất bại (phác). Muốn chuyển mình, lại lo độc giả không đón nhận.

Rất nhiều tác giả đã gục ngã ở giai đoạn này - không phải vì không viết ra chữ, mà là vì tâm lý đã sụp đổ.

Làm sao để giữ vững?

• Thứ nhất, chấp nhận sự biến động. Thu nhập từ truyện mạng bẩm sinh đã không ổn định. Tháng này năm vạn, tháng sau có thể là ba vạn, tháng sau nữa có thể lại về năm vạn. Lên lên xuống xuống là trạng thái bình thường, không phải là thất bại. Đừng dùng dữ liệu của một tháng đơn lẻ để phủ định bản thân.
• Thứ hai, duy trì mối quan hệ lành mạnh với đồng nghiệp. Cạnh tranh giữa các tác giả hàng đầu rất khốc liệt, nhưng những tác giả đỉnh cao thực sự lại thường xuyên giao lưu với nhau. Không phải vì "tình bạn", mà là vì "đến cấp độ này, khó khăn mà mọi người phải đối mặt là điểm chung, trò chuyện một chút sẽ bớt đi những đường vòng".
• Thứ ba, tìm lại sơ tâm (mục đích ban đầu) của việc viết lách. Nghe có vẻ như đang rót "súp gà" (triết lý suông), nhưng tác giả có thu nhập năm vạn một tháng lại cần điều này hơn ai hết. Việc viết lách, hạnh phúc nhất là khi nó còn là một "sở thích". Khi bạn dựa vào nó để nuôi sống cả gia đình, gánh trên vai kỳ vọng của độc giả và KPI của biên tập viên, thì hạnh phúc đã trở nên xa xỉ. Bạn không cần phải quay lại trạng thái "không quan tâm đến tiền bạc", nhưng bạn cần phải tìm lại thứ "khiến bản thân hưng phấn khi viết câu chuyện này". Một khi thứ đó mất đi, cuốn sách sẽ mất đi linh hồn, độc giả sẽ cảm nhận được, rồi thu nhập sẽ giảm, rồi sự lo âu của bạn lại càng nặng nề hơn - đây là một vòng luẩn quẩn chết chóc.

Lời cuối: Ngọn núi thứ tư thực sự khó ở chỗ nào

Ba ngọn núi trước, mỗi ngọn đều đã đào thải 90% số người. Còn ngọn núi thứ tư, độ dốc của nó không chỉ đứng sừng sững, mà bạn thậm chí còn không dễ dàng nhìn thấy đỉnh núi.

Cái khó không còn là "viết", cũng không chỉ là "phán đoán", mà là khi thu nhập của bạn đã đủ để nuôi sống bản thân và gia đình, bạn có còn sẵn sàng mỗi ngày ngồi trước máy tính, cẩn trọng nâng niu từng câu chữ giống như ngày đầu tiên hay không.

Rất nhiều tác giả ở giai đoạn này, bắt đầu nhận hợp tác thương mại, chạy sự kiện offline, làm video ngắn, làm livestream bán hàng (đới hóa). Biến việc viết lách thành "nghề phụ", biến việc kiếm tiền thành "nghề chính". Kết quả là chất lượng sách tụt dốc, độc giả rời đi, thu nhập cũng theo đó mà sụt giảm. Không phải là không được làm những việc đó, nhưng không thể vì cái nhỏ mà mất cái lớn.

Cái khó là khi bạn nhìn thấy hết tác giả mới này đến tác giả mới khác xuất hiện trong hệ thống, họ trẻ hơn bạn, cập nhật nhanh hơn bạn, giỏi chiều chuộng những đề tài mới mẻ hơn bạn, bạn bắt đầu hoài nghi bản thân có phải đã già rồi không, có phải đã đến lúc "nhường ngôi cho người hiền" rồi không.

Nhưng bạn phải biết rằng: Những tác giả mới viết truyện sảng văn kia, gần như không thể sao chép được sự tin tưởng mà độc giả đã dành cho bạn, thứ được xây dựng bằng thời gian tính bằng năm.

Sự trung thành của độc giả, không được xây dựng trên nền tảng "bạn viết nhanh". Nó được xây dựng dựa trên sự sản xuất nội dung liên tục suốt ba năm năm năm của bạn, khiến họ tin rằng "người này sẽ không phụ lòng thời gian và tiền bạc của mình". Đây là thứ không có bất kỳ kỹ xảo nào có thể thay thế được, và cũng là con hào bảo vệ lớn nhất của bạn.

Thu nhập năm vạn một tháng, không chỉ tương ứng với con số đặt mua. Nó còn tương ứng với việc: Có một nhóm độc giả sẵn sàng liên tục trả tiền cho bạn, có đối tác bản quyền sẵn sàng chi tiền cho tác phẩm của bạn, có nền tảng sẵn sàng nghiêng lưu lượng truyền thông về phía bạn.

Bạn đã đi được một chặng đường rất dài. Đã vượt qua ngọn núi ký hợp đồng, ngọn núi kiên trì, ngọn núi nhận thức. Những người đang đứng trên ngọn núi thứ tư lúc này, trên cả nước cũng chỉ có vài ngàn người.

Thứ bạn cần không còn là kỹ xảo đơn thuần nữa, mà là một tầm nhìn rộng lớn hơn, năng lực chống rủi ro mạnh mẽ hơn, một tâm thái vững vàng hơn.

Quãng đường còn lại, hãy dựa vào tầm nhìn mà bước đi.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN