Làm sao để phân tích nhịp độ và cấu trúc của tiểu thuyết khi mới bắt đầu? Nhịp độ và cấu trúc là gì?

Làm sao để phân tích nhịp độ và cấu trúc của tiểu thuyết khi mới bắt đầu? Nhịp độ và cấu trúc là gì?

Nhiều người đánh đồng việc "xào bài" (đạo nhái tinh vi) và "mổ xẻ" (phân tích). Nhận thức ngu ngốc nhất trên đời này là coi việc mổ xẻ bộ khung giống như ăn cắp lớp vỏ ngoài. Xào bài là ăn cắp nguyên văn và những thiết lập cụ thể mà người ta đã cực khổ thiết kế ra, còn mổ xẻ sách là đi lấy bản vẽ vận hành nền tảng của cỗ máy đó. Nếu bạn đến cả sự khác biệt giữa hai khái niệm này cũng không hiểu rõ, thì cả đời này đừng hòng kiếm được một đồng nào từ việc gõ bàn phím.

Hiện nay có rất nhiều kẻ tự xưng là "người bảo vệ đạo đức" trong giới tiểu thuyết mạng. Bản thân bọn họ không viết nổi một cuốn sách có thể ký hợp đồng, nhưng ngày nào cũng đi tuần tra khắp các diễn đàn lớn. Thấy người khác lập bảng phân tích các điểm nút cảm xúc của một cuốn sách hot, là nhảy chồm lên la hét rằng đây là sao chép hàng loạt, đây là đang hủy hoại văn học. Hạng người này thuần túy bị cái lòng tự trọng đáng thương của bản thân che mờ hai mắt. Bọn họ căn bản không hiểu rằng, mô hình câu chuyện của nhân loại đã bị khai thác cạn kiệt từ trong thần thoại Hy Lạp cổ đại cách đây hàng ngàn năm rồi. Tất cả những màn "trang bức vả mặt" (ra vẻ và đáp trả), tất cả những màn "hỏa táng trường theo đuổi vợ" (hối hận muộn màng), tất cả những màn "nghịch tập từ vực sâu" (lội ngược dòng) mà chúng ta thấy trên Qidian hay Tomato ngày nay, chẳng qua chỉ là moi cái bộ khung từ mấy ngàn năm trước ra, rồi quét lên một lớp sơn mới phù hợp với nỗi lo âu của con người hiện đại mà thôi. Bạn không đi mổ xẻ bộ khung của người ta, lẽ nào lại dựa vào chút "cảm hứng" thỉnh thoảng nảy ra lúc chen chúc trên xe buýt để chống đỡ cho một bộ truyện dài hai triệu chữ sao? Quả thực là người say nói mộng.

Chúng ta trước tiên hãy lột trần cái chuyện "cấu trúc" này ra.

Cấu trúc căn bản không phải là thứ Khởi - Thừa - Chuyển - Hợp gì cả.

Cấu trúc chính là một người tên là Nhân vật chính, hắn muốn một thứ gì đó, nhưng có một kẻ trâu bò hơn hắn gấp mười lần sống chết không chịu đưa cho hắn. Thế là hắn đành phải nghĩ mọi cách để bóp chết kẻ đó. Cuối cùng hắn bóp chết được kẻ đó, lấy được thứ mình muốn, nhưng hắn nhận ra mình cũng đã mất đi một vài thứ vĩnh viễn không thể tìm lại được.

Đó chính là bản chất của cấu trúc.

Là toàn bộ quá trình khi dục vọng đâm sầm vào vách tường, bạn hiểu chưa.

Nếu cấu trúc của một cuốn sách bị sụp đổ, tuyệt đối không phải vì hành văn của tác giả kém, mà là vì dục vọng của nhân vật chính bị ngắt điện giữa chừng. Bạn đi xem những cuốn tiểu thuyết viết đến ba mươi vạn chữ đột nhiên sập bàn (băng bàn), nguyên nhân mãi mãi chỉ có một: Đó là khi đến chữ thứ ba mươi vạn, nhân vật chính đột nhiên biến thành một vị thánh nhân vô dục vô cầu, hoặc là thứ hắn muốn ban đầu đã lấy được rồi, tác giả lại gượng ép nhét cho hắn một mục tiêu mới chẳng có chút sức thuyết phục nào. Độc giả thức trắng mấy đêm liền theo bạn, là vì họ quan tâm xem nhân vật chính có thể giẫm cô vị hôn thê kiêu ngạo kia dưới chân hay không. Bây giờ vị hôn thê đã bị giẫm chết rồi, bạn đột nhiên bắt nhân vật chính đi giải cứu vũ trụ, dựa vào đâu mà bắt độc giả phải trả tiền cơ chứ.

Đừng có nghĩ đến mấy cái cấu trúc ba hồi (tam mạc kịch) làm gì, đó đều là những lời rác rưởi luôn đúng đang chiếm dụng bộ nhớ não của bạn thôi.

Bạn chỉ cần nhìn chằm chằm vào hai thứ.

Thứ nhất là Sự chênh lệch quyền lực.

Thứ hai là Sự chênh lệch thông tin.

Khi mở đầu, nhân vật chính bắt buộc phải là phe yếu thế tuyệt đối trong cấu trúc quyền lực. Cho dù hắn là Tiên Tôn trọng sinh trở về, thì hiện tại hắn cũng phải là một kẻ phế vật đến cơm cũng không có mà ăn. (Nói xen vào một câu ở đây, một số tác giả mới thích vừa vào truyện đã cho nhân vật chính vô địch thiên hạ, rồi ngày nào cũng ra chợ thức ăn "trang bức" với một đám bà thím. Số liệu của loại sách này thường thê thảm không nỡ nhìn, vì không có sự chênh lệch quyền lực thì không có cảm giác áp bức). Phản diện nắm trong tay tài nguyên mà nhân vật chính khao khát nhất hoặc sinh mạng của người mà hắn quan tâm nhất. Trong cấu trúc này, mỗi một hành động của nhân vật chính nhằm cố gắng phá vỡ sự chênh lệch quyền lực, đều sẽ châm ngòi cho sự chèn ép mãnh liệt hơn từ phản diện. Đây gọi là xung đột thăng cấp. Bạn phải để nhân vật chính đưa ra lựa chọn giữa hai phương án cực kỳ khốn nạn: Chọn A sẽ tổn thất nặng nề nhưng giữ được mạng, chọn B có thể lấy được Thần khí nhưng sẽ đắc tội với cả thiên hạ. Cảm giác giằng xé không còn đường lùi này mới chính là bức tường chịu lực chống đỡ cho cấu trúc của toàn bộ câu chuyện.

Sự chênh lệch thông tin là cốt thép trong cấu trúc.

Bạn biết, độc giả biết, nhưng nhân vật chính không biết. Đây gọi là cấu trúc hồi hộp (huyền niệm).

Nhân vật chính biết, độc giả biết, nhưng phản diện không biết. Đây gọi là cấu trúc sảng khoái (sảng cảm).

Bạn đan xen hai cấu trúc này đập vào câu chuyện, mắt độc giả sẽ hoàn toàn không thể rời khỏi màn hình. Bạn thử xem những bộ tu tiên mang màu sắc hồi hộp nặng nề, bản chất chính là nhân vật chính đang dùng sự chênh lệch thông tin để bù đắp cho sự thiếu hụt về quyền lực. Hắn đang khiêu vũ trên lưỡi dao, còn độc giả thì toát mồ hôi hột trước màn hình.

Điều này rất lúng túng đó nha.

Có vài người mới viết được mấy chục vạn chữ, nhân vật chính từ đầu đến cuối bất kể gặp lưu manh đầu đường xó chợ hay đại ma vương cuối cùng, đều dùng chung một lối đánh va chạm trực diện (ngạnh cương), không có bất kỳ sự đấu trí nào về mặt thông tin. Cấu trúc kiểu này giống như một đường ruột thẳng tuột từ trên xuống dưới. Độc giả xem ba chương là có thể đoán được ba trăm chương sau bạn định viết cái gì, người ta không chạy thì ở lại chờ ăn Tết chắc.

Chúng ta chuyển thẳng sang phần Nhịp độ.

Quá nhiều người tưởng rằng nhịp độ (tiết tấu) là viết cảnh đánh nhau nhanh lên một chút, cảnh đời thường chậm lại một chút. Thực ra nhịp độ thực sự là sự căng lên và chùng xuống của dây thần kinh độc giả. Bạn cho người ta xem ba chương đầy uất ức nhục nhã, thì chương thứ tư bắt buộc phải cho họ một lối thoát giải tỏa cực kỳ bùng nổ.

Nhịp độ là một loại vũ khí sinh học kiểm soát nhịp thở.

Đừng nghĩ tôi đang nói chuyện giật gân, những cuốn tiểu thuyết hay thực sự có thể kiểm soát được nhịp tim của độc giả. Bạn nhớ lại xem những lúc mình say mê đọc sách, có phải đôi khi sẽ bất giác nín thở, cho đến khi nhân vật chính vung đao chém bay đầu tên phản diện đã làm bạn ghê tởm suốt mười mấy chương, bạn mới thở hắt ra một hơi dài, rồi cảm thấy cả người sảng khoái không. Cái quá trình từ nín thở đến thở ra này, chính là thứ mà bạn, với tư cách là tác giả, phải dùng toàn lực để thao túng đằng sau câu chữ.

Cứ nhét miểng chai vào miệng độc giả, cứ để họ uất ức mãi, đó không gọi là nhịp độ chậm, đó gọi là cho uống thuốc độc.

Cứ để nhân vật chính "giây thiên giây địa giây không khí" (hủy diệt tất cả trong một nốt nhạc), không có bất kỳ sự lót đường hay kìm nén nào đã tung chiêu cuối, đó cũng không gọi là nhịp độ nhanh, đó gọi là xuất tinh sớm.

Việc kiểm soát nhịp độ nằm ở sự tính toán chuẩn xác ngưỡng cảm xúc. Bạn không thể lúc độc giả vừa mới tan làm, mệt như một con chó mở điện thoại ra, là nhét ngay cho họ mấy ngàn chữ thiết lập bối cảnh và quy luật vận hành của thế giới quan. Nhịp độ lúc này bắt buộc phải là "ngắn - gọn - nhanh", bắt buộc phải là một cuộc khủng hoảng sinh tử đẩy nhân vật chính vào đường cùng, dùng những cảnh hành động bạo liệt nhất hoặc những đoạn hội thoại cay nghiệt nhất để nắm lấy sự chú ý của độc giả trước. Đợi đến khi độc giả hoàn toàn đắm chìm vào rồi, bạn mới có thể giữa hai cao trào, dùng những đoạn miêu tả dòng chảy cuộc sống có vẻ bình lặng nhưng thực chất sóng ngầm cuộn trào, để làm chậm nhịp độ lại một chút, cho não bộ của độc giả được nghỉ ngơi, đồng thời cũng để tích lũy đạn dược cảm xúc cho một cao trào lớn hơn tiếp theo.

Vậy rốt cuộc phải mổ xẻ sách như thế nào?

Bạn chuẩn bị một bảng Excel nguyên thủy nhất.

Đừng có xài mấy cái phần mềm sơ đồ tư duy màu mè hoa lá cành, vô dụng thôi.

• Cột thứ nhất điền số thứ tự chương.
• Cột thứ hai điền nhân vật xuất hiện.
• Cột thứ ba là phần cốt lõi nhất, bạn bắt buộc phải dùng không quá hai mươi chữ để khái quát xem "tình cảnh khó khăn trực tiếp" mà nhân vật chính phải đối mặt trong chương này là gì. Tuyệt đối đừng viết những thứ trừu tượng, đừng viết "nhân vật chính cảm thấy rất hoang mang", bạn phải viết "nhân vật chính trong túi chỉ còn năm đồng nhưng tối nay bắt buộc phải đóng tiền nhà nếu không sẽ bị chó của chủ nhà cắn".
• Cột thứ tư điền những "hành động cụ thể" mà nhân vật chính đã làm để giải quyết tình cảnh khó khăn này.
• Cột thứ năm điền kết quả của hành động, là thành công, hay là kéo theo một mớ bòng bong lớn hơn.
• Cột thứ sáu, cũng là cột quyết định việc bạn có thể giác ngộ ra hay không, ghi lại xem khi kết thúc chương này, cảm xúc của độc giả đang ở trạng thái uất ức, kỳ vọng, hay giải tỏa.

Bạn tìm một cuốn sách đang đứng top 10 trên các bảng xếp hạng lớn hiện nay.

Kiên nhẫn lột sạch sành sanh một trăm chương đầu của nó bằng cái bảng này.

Đợi đến khi bạn điền xong một trăm hàng này, bạn nhìn vào cái bảng chi chít chữ đó, bạn tuyệt đối sẽ phải hít một ngụm khí lạnh. Bạn sẽ nhận ra những vị đại thần kia căn bản không phải đang phát huy tùy hứng, họ đang thực hiện những phép tính toán học và tâm lý học cực kỳ tinh vi. Bạn sẽ nhìn thấy rõ ràng, nỗi uất ức nhỏ bé mà nhân vật chính phải chịu ở chương mười lăm, sau khi trải qua một loạt những sự trì hoãn và giằng co cực kỳ tinh diệu, đã được đòi lại cả vốn lẫn lãi một cách chính xác ở chương ba mươi hai bằng cách lật tung bàn cờ. Bạn tính xem khoảng cách ở giữa là bao nhiêu chữ, xấp xỉ vừa đúng ba vạn chữ, đây chính là thời gian giới hạn mà độc giả trên nền tảng hiện tại có thể chịu đựng được đối với một cuộc xung đột quy mô vừa.

Bạn rút ra quy luật này, rồi thay bằng cái vỏ bọc Cyberpunk hay Ngôn tình cổ đại của chính bạn.

Nhân vật chính không còn là người tu tiên nữa, mà là một hacker tầng đáy bị công ty sa thải. Con chó của chủ nhà biến thành máy bay không người lái của phe tài phiệt truy sát hắn. Cốt lõi của tình cảnh khó khăn không thay đổi, sự vùng vẫy khi giải quyết khó khăn không thay đổi, điểm nút giải phóng cảm xúc không thay đổi. Vậy có gọi là đạo nhái không?

Đây là đang tôn vinh cơ chế tâm lý chung của nhân loại.

Nhiều người không phục đâu nhé.

Cảm thấy cách cơ giới hóa văn học như thế này đã làm vấy bẩn tâm hồn sáng tác thuần khiết của họ.

Nhưng sự thật là, tuyệt đại đa số những người mới thậm chí đến việc ký hợp đồng còn không qua nổi, họ đến cả cái khả năng tạo ra một "hành động và phản lực" cơ bản nhất cũng không có. Bọn họ viết nhân vật chính đi ăn cơm, là thực sự chỉ viết đi ăn cơm, ăn mất hai ngàn chữ, miêu tả món ăn còn chi tiết hơn cả cẩm nang Michelin, rồi tính tiền rời đi. Cái thứ chữ nghĩa rác rưởi không có chút hiệu suất tự sự nào này, cho dù bạn dùng từ ngữ hoa mỹ đến đâu, thì trong thị trường tiểu thuyết mạng cũng là một thứ phế phẩm từ đầu đến chân. Tác giả thực sự hiểu về cấu trúc khi viết cảnh ăn cơm, bữa cơm này nếu không phải là để hạ độc đối phương, thì là đối phương định hạ độc hắn. Cho dù hai người chỉ yên lặng ăn một bát mì, dưới đáy bát súp cũng bắt buộc phải giấu những manh mối âm mưu sắp lật đổ cả triều đình.

Bạn phải luôn luôn nhớ rằng, thời gian của độc giả còn đáng giá hơn cả sinh mạng của bạn.

Không có bất kỳ một độc giả nào có nghĩa vụ phải chịu đựng những đoạn lót đường vô mục đích của bạn. Mỗi một đoạn văn bạn viết xuống, bạn hoặc là đang làm sâu sắc thêm tình cảnh khó khăn của nhân vật chính (siết chặt nhịp độ), hoặc là đang cung cấp đạo cụ then chốt để giải quyết khó khăn (thúc đẩy cấu trúc), hoặc là đang giải phóng triệt để những cảm xúc bị dồn nén (kích nổ cao trào). Nếu đoạn văn của bạn không làm được bất kỳ điểm nào trong ba điểm này, hãy xóa nó đi. Cho dù đoạn miêu tả phong cảnh đó là những từ ngữ tuyệt diệu mà bạn đã nhịn cả ba ngày ba đêm mới nghĩ ra được, cũng bắt buộc phải nhấn nút xóa không thương tiếc.

Bạn tưởng tác giả đang viết tiểu thuyết.

Thực ra tác giả đang thiết kế một đường ray tàu lượn siêu tốc của cảm xúc.

Bạn để toa xe bò lên chậm chạp ở đâu, bạn để nó đột ngột rơi tự do ở đâu, bạn bố trí một vòng lượn ngược khiến người ta la hét ở đâu, tất cả những thứ này đều đã được tính toán chặt chẽ. Những kẻ suốt ngày nhắm mắt chờ đợi cảm hứng buông xuống, cuối cùng cũng chỉ có thể viết ra một đống những lời nói sảng không có logic. Chỉ khi thực sự cúi người xuống, tháo gỡ chiếc tàu lượn siêu tốc của người khác thành một đống sắt vụn, hiểu rõ từng bánh răng ăn khớp với nhau như thế nào, từng con ốc vít được vặn ở vị trí nào, thì bạn mới có khả năng xây dựng được khu vui chơi của riêng mình.

Hãy đi đối mặt với sự nghèo nàn trong nhận thức của bản thân.

Vứt bỏ những ảo tưởng xa rời thực tế về sáng tác văn học đi.

Bây giờ bạn hãy đi mở năm chương đầu của cuốn tiểu thuyết mà bạn thích nhất ra, nói cho tôi biết, cái rắc rối khiến nhân vật chính mất ngủ ở chương một, rốt cuộc là cái gì?

Viết tiểu thuyết mạng, làm sao để viết ra "cái chất" đó?

Không có "chất" là vì kinh nghiệm và kỹ năng viết lách của hầu hết mọi người đều dừng lại ở thời tiểu học, trung học.

Lúc nào cũng mở bài - thân bài - kết bài rồi thêm chút cảm nghĩ, đương nhiên là không ra được chất tiểu thuyết mạng rồi.

Nhưng rèn luyện cái này lại rất đơn giản.

Về nội dung tiểu thuyết mạng, trước hết phải phân biệt được đâu là khách quan, đâu là chủ quan.

Tiếp đến, về góc nhìn, phải phân biệt được góc nhìn thượng đế toàn tri và góc nhìn thứ ba giới hạn.

Góc nhìn giới hạn có sự hướng nội, tức là những gì nghĩ trong lòng, những phán đoán đưa ra.

Và sự hướng ngoại, tức là những gì nhìn thấy, nghe thấy, cảm nhận được.

Tiếp theo là cự ly tiêu cự (focus).

Tiêu cự xa: Viết cảnh lớn, toàn cảnh.

Tiêu cự trung bình: Viết hành động, ngôn ngữ.

Tiêu cự gần: Viết chi tiết.

Tiêu cự siêu gần: Viết suy nghĩ.

Chỉ có ngần ấy thứ thôi, không gì khác ngoài việc kết hợp chúng lại.

Tìm một bộ truyện mà bạn thấy "đúng chất", mỗi ngày lấy mấy mục này ra mà luyện tập.

Nhiều nhất là mười, hai mươi chương, cái "chất" đó tự nhiên sẽ có.

Nói cho trót luôn vậy.

Đây là nội dung tôi bổ sung từ một câu trả lời khác của mình.

Trình Giảo Kim có "Ba búa" (Tam bản phủ), tiểu thuyết mạng cũng vậy, chỉ cần biết áp dụng quy tắc số ba, là có hành văn.

Hành văn của tiểu thuyết mạng, là tổng hòa của ba năng lực: Hiệu suất tự sự, điều động cảm xúc và kiểm soát nhịp độ.

Nó là kỹ thuật, không phải nghệ thuật.

Nghĩa là có thể học, có thể luyện, không cần quá nhiều thiên phú.

Nếu cứ khăng khăng lôi Giang Nam (nhà văn) ra để bắt bẻ thì ừ, bạn đúng.

Mỗi một thông tin, xung đột, hành động, tâm lý, đối thoại, tất cả đều phải đạt được ít nhất ba tầng tiến triển, thì không ai dám nói hành văn của bạn kém.

Để tôi nói rõ hơn.

Tiểu thuyết mạng = Khách quan + Chủ quan.

Khách quan bao gồm khái quát bối cảnh, thời gian, địa điểm, cảnh vật, nhân vật v.v., đa phần là trần thuật.

Tả cảnh.

Ví dụ: Gió tuyết miếu Sơn Thần (trong Thủy Hử).

• Xa - Toàn cảnh: Đang lúc giữa đông giá rét, mây đen vần vũ, gió bấc nổi lên, bông tuyết sớm đã cuồn cuộn trút xuống một trận đại tuyết mịt mờ.
• Trung bình - Cảnh trung: Tuyết càng lúc càng rơi dày, hai gian nhà tranh đã bị tuyết đè sập.
• Gần - Cận cảnh: Lâm Xung chui ra, mò mẫm trên giường, chỉ kéo được một chiếc chăn bông, mồi lửa sớm đã bị nước tuyết ngấm tắt ngấm.

Ví dụ: Tam Quốc, ải Hổ Lao.

• Xa - Toàn cảnh: Bát lộ chư hầu nhất tề lên ngựa, chia quân thành tám đội bày trận trên gò cao.
• Trung bình - Cảnh trung: Nhìn xa xa thấy một toán quân mã của Lã Bố, cờ thêu bay phấp phới, lao lên xông trận trước, trước trận tiếng trống chấn động cả đất trời.
• Gần - Cận cảnh: Lã Bố vác kích phi ngựa ra, tướng sĩ của bát lộ chư hầu ai nấy đều nhìn đến ngây người.

Hành văn tiểu thuyết mạng: Tả cảnh không được tách rời khỏi cốt truyện, vì vậy tầng cuối cùng bắt buộc phải rơi vào con người hoặc những thứ then chốt.

Vậy tả người thì sao?

Ví dụ: Dương Chí xuất hiện (trong Thủy Hử).

• Tổng thể: Sinh ra vóc dáng cao bảy thước năm sáu tấc.
• Chi tiết: Trên mặt có một vết bớt xanh lớn, bên má để lộ mấy sợi râu ria màu đỏ; đầu đội một chiếc nón nỉ Phạm Dương, trên cắm một bó lông đỏ, mặc một chiếc áo lụa trắng, thắt một dải lụa; dưới chân quấn xà cạp đen trắng xen kẽ, buộc ống quần, đi tất da hoẵng, giày da bò có lông; hông đeo đao, tay cầm phác đao.
• Đánh giá: Nổi danh thiên hạ, chính là hậu duệ của Dương gia tướng, chỉ là thời vận không tốt, nhiều lần gặp trắc trở.

Ví dụ: Lã Bố xuất hiện.

• Tổng thể: Khí vũ hiên ngang, uy phong lẫm liệt.
• Chi tiết: Đầu đội kim quan tử kim ba chạc, khoác áo gấm trăm hoa Tây Xuyên, mặc áo giáp liên hoàn mặt thú nuốt đầu, hông thắt đai sư tử linh lung giáp; cung tên mang theo người, tay cầm Phương Thiên Họa Kích, cưỡi ngựa Xích Thố hí vang trong gió.
• Đánh giá: Quả đúng là nhân trung Lã Bố, mã trung Xích Thố!

Hành văn tiểu thuyết mạng: Mô-típ tả người chẳng phải là: Tổng thể hình dáng ---- Chi tiết ngoại hình, trang phục, trang bị mang theo ---- Đánh giá từ lời đồn đại của người ngoài, định tính thân phận đó sao?

Người và cảnh kết hợp, câu chuyện bắt đầu.

Ví dụ: Rừng Dã Trư trong Thủy Hử.

• Thời gian: Sắc trời chạng vạng, ánh nắng mờ mịt.
• Cảnh vật: Trong rừng rậm cây cối um tùm, bốn bề không thấy bóng người.
• Con người: Đổng Siêu, Tiết Bá trói chặt Lâm Xung vào gốc cây, vung gậy Thủy Hỏa lên cao, bốn bề chỉ có tiếng gió bấc rít gào.

Ví dụ: Uống rượu mơ luận anh hùng (Tam Quốc).

• Thời gian: Đang lúc đầu hạ, rượu uống nửa chừng.
• Cảnh vật: Mây đen âm u, mưa giông sắp trút xuống, ngoài trời xuất hiện hiện tượng vòi rồng.
• Con người: Tào Tháo và Lưu Bị ngồi đối diện nhau trong đình, tựa lan can ngắm mây, lời lẽ ẩn chứa nhiều ẩn ý.

Hành văn tiểu thuyết mạng: Dòng chảy thời gian -- Bầu không khí môi trường -- Hoàn cảnh của con người = Mở màn câu chuyện.

Tiếp theo là phần chủ quan, đây mới là phần chính.

Chủ quan chính là những màn xung đột giữa người với người, giữa người với môi trường, giữa người với nội tâm; phần lớn đều là miêu tả.

Mỗi một thông tin cũng phải đạt được ít nhất ba tầng tiến triển.

Sự tập trung của góc nhìn: Xa, trung bình, gần.

Tiểu thuyết mạng thường sử dụng góc nhìn thứ ba giới hạn.

Nhưng không phải bảo bạn nhập vai vào nhân vật, mà trọng điểm là thông qua nhân vật để cảm nhận.

Nghe có vẻ giống nhau, nhưng thực chất hướng đi hoàn toàn khác biệt.

Ảo giác về "sự nhập vai" là lầm tưởng phải biến độc giả thành nhân vật chính.

Điều đó là sai.

Hành văn tiểu thuyết mạng: Duy trì một khoảng cách tự sự bám sát nhưng không nhập hồn.

Xa, trung bình, gần lần lượt là những khoảng cách cảm nhận khác nhau giữa độc giả và nhân vật.

Nội dung một chương của tiểu thuyết mạng sẽ luân chuyển qua lại giữa ba loại tiêu cự này.

Và tần suất cũng như thời điểm luân chuyển sẽ quyết định nhịp độ của câu chuyện.

Ba búa về góc nhìn:

• Tiêu cự xa - Tua nhanh: Độc giả nhìn xuống nhân vật chính, đồng bộ nhận thức với hắn, hoàn toàn không miêu tả tình cảm, dùng để bước nhảy thời gian và giao phó bối cảnh. Nhanh nhất so với thời gian thực tế, mật độ thông tin cực cao, trải nghiệm cảm xúc cực thấp.
• Tiêu cự trung bình - Bình thường: Độc giả đi theo nhân vật chính, hội thoại thúc đẩy câu chuyện, sự tương tác giữa con người với con người đều được hoàn thành ở đây. Có thể co giãn như lò xo, nên có thể viết nhân vật chính đang làm gì, cũng có thể viết hắn đang nghĩ gì. Thời gian bình thường, mật độ thông tin trung bình, trải nghiệm cảm xúc tùy thuộc vào nội dung thể hiện.
• Tiêu cự gần - Quay chậm: Độc giả nhập hồn vào nhân vật chính, đồng bộ giác quan với hắn, chủ yếu viết hắn đang nghĩ gì, những thứ nhân vật chính không cảm nhận được thì không được viết. Thời gian chậm nhất, mật độ thông tin trung bình, trải nghiệm cảm xúc mạnh nhất.

Về mặt ngữ pháp:

• Các câu ngắn liên tiếp, nhịp điệu nhanh nhất, dùng để viết những cảnh cãi vã, chiến đấu.
• Câu dài lót đường, nhịp độ chậm nhất, dùng để tả cảnh, tả tình cảm.
• Mỗi câu một đoạn, dùng để viết hội thoại, viết cảm xúc bùng nổ.
• Các câu điệp ngữ xếp chồng, tăng cường cảm xúc từng tầng một, chuẩn bị bùng cháy.

Cứ kết hợp mà dùng.

Ba búa về nhịp độ.

• Nhịp độ chuẩn: Chậm, nhanh, chậm.

Dùng tiêu cự xa hoặc trung bình để dựng cảnh (chậm).

Chuyển sang tiêu cự gần để tạo đỉnh cảm xúc (nhanh).

Quay lại tiêu cự trung bình cho hội thoại hoặc tiêu cự xa để chuyển tiếp (chậm).

Lại chuyển sang tiêu cự gần (nhanh).

Cuối cùng để lại khoảng trống (lưu bạch) hoặc chốt lại vấn đề.

Sự luân phiên nhanh chậm này là nhịp độ phổ biến nhất của tiểu thuyết mạng.

• Nhịp độ tăng tốc: Chậm, nhanh, nhanh hơn.

Cái này dễ hiểu.

• Nhịp độ đặc biệt: Nhanh, dừng, nhanh.

Giữa nhịp độ nhanh liên tục đột nhiên chèn vào một đoạn cực chậm.

Ví dụ tả đánh nhau, đánh người như treo tranh, phản diện bị đánh dính vào tường, rồi từ từ rớt xuống.

Hoặc giống như "Bảy viên ngọc rồng" bắn chưởng vào nhau, sau vụ nổ là một cái hố khổng lồ.

Sau đó quay lại nhịp độ nhanh.

Có điểm dừng, lực tác động mới mạnh.

Ba búa về miêu tả chủ quan: Tiếp nhận giác quan, Chọn lọc nội tâm, Đưa ra phán đoán.

Ví dụ: Võ Tòng đọc cáo thị ở đồi Cảnh Dương (Thủy Hử).

• Tiếp nhận giác quan: Võ Tòng đọc cáo thị có đóng ấn, mới biết có hổ thật.
• Chọn lọc nội tâm: Muốn quay lại quán rượu, nhưng lại nghĩ bụng: "Ta mà quay lại, chắc chắn bị lão chê cười, không đáng mặt hảo hán, khó mà quay đầu."
• Đưa ra phán đoán: Suy nghĩ một lát, liền nói: "Sợ cái gì! Cứ đi lên xem sao!"

Ví dụ: Uống rượu mơ luận anh hùng (Tam Quốc).

• Tiếp nhận giác quan: Huyền Đức nghe vậy, giật mình, đũa và thìa trong tay bất giác rơi xuống đất.
• Chọn lọc nội tâm: Biết Tào Tháo đang dò xét, nếu để lộ dã tâm, chắc chắn sẽ bỏ mạng tại đây.
• Đưa ra phán đoán: Lúc đó trời sắp mưa to, tiếng sấm vang lên. Huyền Đức thong thả nhặt đũa lên nói: "Uy lực của tiếng sấm, đến mức độ này cơ đấy." Dùng cách đó để nhẹ nhàng che giấu lý do rơi đũa.

Hành văn tiểu thuyết mạng: Đừng trực tiếp trần thuật nhân vật chính sợ hãi hay vui mừng, hãy dùng công thức: Tiếp nhận thông tin qua giác quan + Hồi ức trong nội tâm + Cân nhắc lợi hại được mất + Đưa ra phán đoán + Ấp ủ hành động.

Phần thể hiện: Kích thích trước, phản ứng sau, rồi tiếp tục.

Sự kích thích phải tiến triển ba tầng: Biến đổi môi trường bên ngoài - Hành động của người khác - Chạm đến nội tâm.

Tính chất của sự kích thích có ba loại: Loại gây tổn thương, loại cám dỗ, loại khiêu khích.

Ví dụ: Lỗ Đạt đánh Trấn Quan Tây.

• Biến đổi môi trường bên ngoài: Lỗ Đạt ném hai gói thịt băm thẳng vào mặt Trấn Quan Tây, hệt như một trận mưa thịt.
• Hành động của người khác: Trịnh Đồ nổi giận đùng đùng, giật lấy con dao bầu nhảy ra ngoài, lao tới định đánh Lỗ Đạt.
• Chạm đến nội tâm: Lỗ Đạt vốn chỉ định ra mặt cho Kim Thúy Liên, nay thấy đối phương cầm dao định hành hung, ngọn lửa giận dữ trong lòng bốc lên bừng bừng, không còn nể nang nửa phần.

Ví dụ: Điêu Thuyền ly gián Lã Bố ở Phượng Nghi đình.

• Biến đổi môi trường bên ngoài: Đổng Trác ra khỏi phủ, Lã Bố tìm cơ hội lẻn vào Phượng Nghi đình ở hậu viên.
• Hành động của người khác: Điêu Thuyền nước mắt như mưa, kéo tay áo Lã Bố, làm bộ muốn nhảy xuống ao tự vẫn.
• Chạm đến nội tâm: Lã Bố tận mắt thấy người trong mộng chịu nhục, tình xưa và sự phẫn uất cùng lúc trào dâng, hoàn toàn quên đi sự kính sợ đối với Đổng Trác.

Hành văn tiểu thuyết mạng: Xung đột đừng kéo căng đến mức tối đa ngay từ đầu, phải xếp chồng ba đợt kích thích lên nhau.

Biến đổi môi trường + Hành động của NPC + Chọc trúng định kiến và chấp niệm trong lòng nhân vật chính.

Nếu là đánh nhau sinh tử thì ưu tiên cảm giác sinh lý trước, rồi đến tâm lý, rồi đến hành động.

Về phản ứng cũng vậy: Căng thẳng thì ưu tiên sinh lý, tâm lý, hành động; bình thường thì tâm lý, hành động, ngôn ngữ.

Ba búa phân tích tâm lý: Tiếp nhận thông tin, Cân nhắc lợi hại, Đưa ra quyết định.

Ví dụ: Lỗ Trí Thâm định giết hai tên công sai ở rừng Dã Trư.

• Tiếp nhận thông tin: Đổng Siêu, Tiết Bá đích thân nói ra mật lệnh của Cao Cầu, hôm nay phải kết liễu mạng sống của Lâm Xung.
• Cân nhắc lợi hại: Nếu Lỗ Trí Thâm giết hai tên công sai ngay tại chỗ, Lâm Xung sẽ mang thêm tội, không bao giờ còn cơ hội về Đông Kinh rửa oan. Giữ lại mạng cho hai tên này, may ra còn tia hy vọng được triều đình ân xá.
• Đưa ra quyết định: Lâm Xung cản chặt Lỗ Trí Thâm, không cho ông giết Đổng Siêu, Tiết Bá.

Ví dụ: Tào Tháo dâng đao.

• Tiếp nhận thông tin: Đổng Trác nhìn qua gương đồng thấy Tào Tháo rút đao, quay lại lớn tiếng chất vấn, việc ám sát đã bị bại lộ hoàn toàn.
• Cân nhắc lợi hại: Cố liều mạng chắc chắn sẽ chết, chí lớn phò hán sẽ tan tành; giả vờ dâng đao ngụy trang thành dâng lễ vật, may ra còn cơ hội thoát thân bỏ trốn.
• Đưa ra quyết định: Lập tức quỳ xuống hai tay nâng đao, đổi giọng nói là dâng đao, từ bỏ hành động ám sát.

Hành văn tiểu thuyết mạng: Đừng viết kiểu nhân vật chính nghĩ một cái là quyết định ngay.

Dù chỉ là một ý nghĩ xẹt qua trong đầu, cũng phải trải qua ba tầng: Nắm bắt thông tin then chốt + Cân nhắc lợi hại rủi ro + Đưa ra quyết định.

Hành động: Khởi đầu bằng ba khung hình (frame), tiếp đến là Hiệu quả hành động, Hậu quả hành động, Phản ứng của NPC.

Ví dụ: Đánh Trấn Quan Tây.

• Ba khung hình hành động: Tiện đà giữ chặt tay trái, xông vào trong, nhắm bụng dưới đá ngã một cước, đạp lên ngực, giơ nắm đấm to như cái bát, giáng một cú đấm thẳng vào mặt Trịnh Đồ.
• Hiệu quả hành động: Trịnh Đồ máu tươi lênh láng, mũi vẹo sang một bên, đủ mùi mặn chua cay cùng lúc trào ra.
• Hậu quả hành động + Phản ứng của NPC: Trịnh Đồ mất sạch nhuệ khí, liên tục xin tha mạng; bá tánh ven đường, tiểu nhị trong quán thảy đều đứng chết trân, không ai dám bước lên nửa bước.

Ví dụ: Tam anh chiến Lã Bố.

• Ba khung hình hành động: Trương Phi vác Trượng Bát Xà Mâu thúc ngựa xông ra kịch chiến; Quan Vũ múa Thanh Long Yển Nguyệt Đao phi ngựa vào đánh kẹp; Lưu Bị rút đôi kiếm đâm chéo ra hợp vây.
• Hiệu quả hành động: Lã Bố dùng họa kích gạt đỡ, khó bề kiêm cố hai bên.
• Hậu quả hành động + Phản ứng của NPC: Lã Bố tìm sơ hở đâm lừa một kích, phá vòng vây của ba người rồi quay ngựa bỏ chạy, tướng sĩ của bát lộ chư hầu nhìn đến chấn động tâm can, tiếng hò reo vang trời dậy đất.

Mô-típ đánh nhau: Tung liền ba chiêu khởi động tạo lực + Đánh trúng + Thay đổi trang bị và thân thể đối thủ + Cục diện thay đổi + Phản hồi từ người ngoài cuộc.

Thắng bại có ba tầng: Thắng bại chiêu thức, Thắng bại sức mạnh, Thắng bại về tâm thế.

Ví dụ: Lâm Xung dùng gậy đánh Hồng giáo đầu.

• Chiêu thức: Chiêu thức của Hồng giáo đầu xốc nổi liều lĩnh, Lâm Xung dùng thế "Vạch cỏ tìm rắn", một gậy vả trúng ống chân Hồng giáo đầu, thua ngay về mặt chiêu thức.
• Sức mạnh: Hồng giáo đầu mấy lần dốc sức lao lên, sức cùng lực kiệt, bước chân loạng choạng đứng không vững.
• Tâm thế: Hồng giáo đầu chịu nhục trước mặt bao người, sự kiêu ngạo tự tôn nát bét, ôm mặt xấu hổ bỏ chạy.

Ví dụ: Quan Vũ đấu Hoàng Trung.

• Chiêu thức: Hai người đao thương qua lại đại chiến hơn trăm hiệp, chiêu thức không phân cao thấp.
• Sức mạnh: Chiến mã của Hoàng Trung sẩy chân, ngã lăn xuống đất, rơi vào thế yếu tuyệt đối về mặt sức mạnh.
• Tâm thế: Quan Vũ không chém lão tướng ngã ngựa, Hoàng Trung sau đó bắn tên trúng tua mũ để báo ân, hai bên trong lòng nảy sinh sự kính trọng lẫn nhau.

Tâm khí không phục thì chưa tính là phục thật sự.

Đánh thắng chưa gọi là sướng, đánh cho phục mới là sướng.

Đối thoại cũng có ba loại: Lời lót đường, Lời dò xét, Lời chốt hạ.

Thực chất chính là vòng vo, gây áp lực, ngả bài.

Kết quả đối thoại cũng có ba: Đạt được nhận thức chung, Rơi vào bế tắc, Trở mặt triệt để.

Ví dụ: Lỗ Đạt làm khó Trịnh Đồ.

• Vòng vo: Trước hết đòi mười cân thịt nạc băm nhỏ, không được dính chút mỡ nào, lại đòi mười cân thịt mỡ băm nhỏ, không được dính chút nạc nào.
• Gây áp lực: Trịnh Đồ không nhịn được lên tiếng chất vấn, Lỗ Đạt từng bước ép sát, chọc cho đối phương nổi điên.
• Ngả bài: "Tại sao ngươi lại lừa gạt Kim Thúy Liên!" Xé toạc mặt nạ, xung đột bùng nổ.
• Kết quả đối thoại: Trở mặt triệt để.

Ví dụ: Quan Công đồn Thổ Sơn, hẹn ba điều.

• Vòng vo: Trương Liêu lên núi, không nhắc đến chuyện đầu hàng, trước tiên nói về lợi hại sinh tử, phân tích hoàn cảnh tuyệt vọng của Quan Vũ hiện tại.
• Gây áp lực: Chỉ ra rằng nếu Quan Vũ chết trận thì sẽ mang ba tội lớn, làm lung lay quyết tâm tử chiến của Quan Vũ.
• Ngả bài: Quan Vũ đưa ra ba điều kiện: Chỉ hàng Hán không hàng Tào, đối đãi tử tế với hai vị tẩu tẩu, biết tin Lưu Bị ở đâu sẽ lập tức rời đi.
• Kết quả đối thoại: Bế tắc rồi đạt được nhận thức chung.

Nếu quan hệ xung đột không thay đổi, thì đoạn đối thoại đó là vô nghĩa (thủy văn). Hơn nữa, không nên vừa mở miệng đã ngả bài ngay, không được để đối thoại không mang lại kết quả.

Xung đột giữa người với người, người với môi trường, người với nội tâm, đều không phải là một đường thẳng tuyến tính, mà là một hình tam giác.

Ba vị trí: Kẻ bức hại (Bức ép), Kẻ bị hại (Nạn nhân), Kẻ giải cứu (Cứu rỗi).

Tổ hợp các vị trí lại sẽ có hiệu quả tốt hơn: Vừa là Kẻ bức hại + Kẻ bị hại, Kẻ bức hại + Kẻ giải cứu, Kẻ bị hại + Kẻ giải cứu, Kẻ bức hại + Kẻ bị hại + Kẻ giải cứu.

Ba búa cho bánh xe tam giác: Kẻ bức hại chuyển thành Kẻ bị hại, Kẻ bị hại chuyển thành Kẻ giải cứu, Kẻ giải cứu chuyển thành Kẻ bức hại.

Nguyên nhân xung đột cũng có ba: Lợi ích bề mặt, Lập trường tầm trung, Niềm tin cốt lõi.

Nhiều nhất là ba lần tương tác, quan hệ xung đột hoặc là thay đổi về cường độ, hoặc là thay đổi về cấu trúc.

Kết cục xung đột cũng có ba: Một bên nghiền ép, Hai bên thỏa hiệp, Bên thứ ba phá vỡ cục diện.

Ba búa để xây dựng nhân vật: Hành vi bên ngoài, Suy nghĩ bên trong, Trong mắt người khác.

Ví dụ: Lâm Xung.

• Hành vi bên ngoài: Thân là giáo đầu tám mươi vạn cấm quân, liên tục nhẫn nhịn lui bước, sau khi bị đi đày vẫn an phận giữ mình, nhưng tại miếu Sơn Thần đã tự tay giết kẻ thù, từ đó trở đi sát phạt quyết đoán, lên Lương Sơn làm thảo khấu.
• Suy nghĩ bên trong: Ban đầu một lòng mong mỏi triều đình ân xá, được trở lại Đông Kinh; sau khi kho cỏ bị thiêu rụi, ảo tưởng triều đình tan vỡ hoàn toàn, không còn tâm ý quy thuận.
• Trong mắt người khác: Trong mắt Sài Tiến là một hảo hán võ nghệ cái thế, trong mắt Lục Khiêm là một kẻ nhu nhược dễ ức hiếp, trong mắt các đầu lĩnh Lương Sơn là một thủ lĩnh võ nghệ cao cường, đáng kính trọng.

Ví dụ: Lưu Bị.

• Hành vi bên ngoài: Thuở đầu liên tục thua trận nhưng vẫn liên tục chiến đấu, nương nhờ các lộ chư hầu, dẫn theo bá tánh vượt sông chạy nạn, sau lấy Tây Xuyên lập Thục Hán.
• Suy nghĩ bên trong: Chí ở việc phò tá Hán thất, nhưng trong thời loạn thế cũng hiểu dùng quyền thuật để tranh đoạt cơ đồ.
• Trong mắt người khác: Tào Tháo nhận định là anh hùng trong thiên hạ, bá tánh coi là một vị chúa công nhân hậu; Viên Thiệu coi là một vị khách sa sút.

Viết nhân vật trong tiểu thuyết mạng: Đừng gắn nhãn dán trực tiếp, đừng tung ra hết trong một lần, phải dùng các sự việc để từng bước trải ra.

Ba tầng lột xác: Lột xác về năng lực, lột xác về nhận thức, lột xác về tâm tính.

Ví dụ: Lâm Xung

• Lột xác về năng lực: Vốn đã có võ nghệ cao cường, sau khi lên núi làm thảo khấu, kinh nghiệm chiến đấu trên sa trường tăng vọt.
• Lột xác về nhận thức: Hoàn toàn nhìn thấu sự giả dối của quyền quý triều đình, không còn ảo tưởng vào quan phủ.
• Lột xác về tâm tính: Từ một giáo đầu cấm quân luôn cam chịu nhẫn nhịn, biến thành một hảo hán Lương Sơn quyết tâm phản nghịch.

Ví dụ: Quan Vũ.

• Lột xác về năng lực: Có thể lấy thủ cấp thượng tướng giữa vạn quân, từ việc đánh đơn chuyển sang thống soái đại quân.
• Lột xác về nhận thức: Hiểu được trong thời loạn, chữ trung nghĩa không thể chỉ dựa vào sự can đảm cá nhân, mà còn phải biết lo cho đại cục.
• Lột xác về tâm tính: Từ một dũng tướng trung nghĩa, dần sinh ra sự kiêu ngạo, kiêu căng, cuối cùng dẫn đến bại trận ở Mạch Thành.

Sự trưởng thành của nhân vật đừng chỉ viết về việc nâng cao tu vi.

Năng lực, nhận thức và tâm tính có thể đặt lệch nhau, năng lực tăng thì tâm tính có thể giảm.

Sự giằng co qua lại này vừa giúp kéo dài chữ lại vừa hay.

Ba búa cho sự đồng cảm của độc giả: Nhập vai vào hoàn cảnh, Nhìn thấy được mất, Cảm nhận buồn vui.

Ví dụ: Đại náo Phi Vân Phố.

• Nhập vai vào hoàn cảnh: Võ Tòng thân mang gông cùm, phía trước có đông đảo sát thủ mai phục, thân cô thế cô lâm vào tuyệt cảnh.
• Nhìn thấy được mất: Mất đi tự do, tính mạng ngàn cân treo sợi tóc, liều mạng có thể đổi lấy một tia sống sót, để có cơ hội quay lại báo thù.
• Cảm nhận buồn vui: Bầu máu nóng vì bị lừa gạt hãm hại, sự đè nén và kiên quyết khi tìm đường sống trong tuyệt cảnh.

Ví dụ: Bại trận Mạch Thành.

• Nhập vai vào hoàn cảnh: Quan Vũ cố thủ trong tòa thành cô lập, bên ngoài không có viện binh, lương thảo cạn kiệt, bốn bề đều là quân địch bủa vây.
• Nhìn thấy được mất: Uy danh trung nghĩa một đời vẫn còn đó, thành trì đã mất, đường lui bị cắt đứt.
• Cảm nhận buồn vui: Nỗi bi tráng và không cam lòng của một vị anh hùng một đời đi đến đường cùng.

Sự đồng cảm không được cường điệu hóa hay sướt mướt gượng gạo.

Nói rõ về tình cảnh khó khăn, nói rõ về những gì đạt được và mất đi, thì cảm xúc tự nhiên sẽ hiện ra.

Một câu chuyện ít nhất phải có Khởi đầu, Diễn biến, Kết quả.

Nhưng thường sẽ là Khởi đầu, Diễn biến, Lật ngược 1 - Kết quả 1, Lật ngược 2 - Kết quả 2, Lật ngược 3 - Kết quả 3...

Khởi thừa chuyển hợp, bên trong mỗi đoạn cũng đều có "Ba búa".

Ba bước "Khởi" (Mở đầu): Xuất hiện chào sân, Đưa ra hiện trạng, Cài cắm mầm mống.

Ví dụ: Đánh Trấn Quan Tây.

• Xuất hiện chào sân: Lỗ Đạt xuất hiện trong tửu lâu, cùng Sử Tiến, Lý Trung uống rượu.
• Đưa ra hiện trạng: Nghe thấy ở gian phòng bên cạnh có người khóc, bèn gọi cha con Kim Thúy Liên sang, nghe chuyện họ bị Trịnh Đồ ức hiếp chiếm đoạt.
• Cài cắm mầm mống: Lỗ Đạt lập tức tặng bạc, cho cha con họ về quê, trong lòng ghi hận hành vi ngang ngược của Trịnh Đồ.

Ví dụ: Tam cố thảo lư.

• Xuất hiện chào sân: Lưu Bị bại trận đến nương nhờ Lưu Biểu, cầu hiền tài phò tá.
• Đưa ra hiện trạng: Cơ đồ nhà Hán sụp đổ, bản thân nửa đời phiêu bạt, sự nghiệp không thành.
• Cài cắm mầm mống: Qua sự tiến cử của Tư Mã Huy và Từ Thứ, quyết ý đích thân tới Long Trung tìm Gia Cát Lượng.

"Khởi" chính là việc nhân vật xuất hiện, bày tỏ hiện trạng khó khăn trước mắt, buông xuống những cái móc câu hoặc phục bút, mỗi tầng ít nhất phải có ba tổ hợp Kích thích - Phản ứng.

Ba bước "Thừa" (Phát triển): Sự việc phát triển, Mâu thuẫn tích tụ, Mâu thuẫn leo thang.

Ví dụ: Đánh Trấn Quan Tây.

• Sự việc phát triển: Sáng sớm hôm sau, Lỗ Đạt đi thẳng tới hàng thịt của Trịnh Đồ.
• Mâu thuẫn tích tụ: Lỗ Đạt cố ý làm khó, đòi mười cân thịt nạc, mười cân thịt mỡ, bắt băm nhỏ nhiều lần.
• Mâu thuẫn leo thang: Trịnh Đồ chịu đựng đến giới hạn, lửa giận bùng lên trong lòng.

Ví dụ: Tam cố thảo lư.

• Sự việc phát triển: Lưu Bị đến Long Trung lần thứ nhất, Gia Cát Lượng đi chơi chưa về.
• Mâu thuẫn tích tụ: Mùa đông gió tuyết, lần thứ hai đến thăm, vẫn không gặp được Gia Cát Lượng.
• Mâu thuẫn leo thang: Trương Phi trong lòng mất kiên nhẫn, buông lời than trách.

"Thừa" chính là việc xung đột gia tăng và sự giằng co, xung đột không được giậm chân tại chỗ, mỗi tầng ít nhất phải có ba tổ hợp Kích thích - Phản ứng.

Ba bước "Chuyển" (Bước ngoặt): Đường cũ bị cắt đứt, Xuất hiện biến số, Lật ngược thế cờ phản sát.

Ví dụ: Đánh Trấn Quan Tây.

• Đường cũ bị cắt đứt: Con đường dùng lời nói làm khó, dùng bài học để thị uy đã không còn tác dụng.
• Xuất hiện biến số: Trịnh Đồ tức giận mất lý trí, cầm dao bầu lao tới Lỗ Đạt.
• Lật ngược thế cờ phản sát: Lỗ Đạt đỡ lấy đòn tấn công, đạp lên người Trịnh Đồ, tung ba cú đấm đánh chết hắn.

Ví dụ: Tam cố thảo lư.

• Đường cũ bị cắt đứt: Sai người mời, viết thư mời đều không thành.
• Xuất hiện biến số: Lần thứ ba đến thăm, Gia Cát Lượng đang ngủ trưa chưa dậy.
• Lật ngược thế cờ phản sát: Lưu Bị yên lặng chờ dưới thềm, dùng thành ý để làm cảm động Gia Cát Lượng.

"Chuyển" là khúc cua, con đường ban đầu đã hoàn toàn bế tắc, xuất hiện biến cố bất ngờ, nhân vật chính hoàn thành sự lật ngược, phá vỡ bế tắc.

Mỗi tầng ít nhất có ba Kích thích - Phản ứng.

Ba bước "Hợp" (Kết thúc): Chấm dứt xung đột, Thanh toán được mất, Xuất hiện xung đột tiềm ẩn mới.

Ví dụ: Đánh Trấn Quan Tây.

• Chấm dứt xung đột: Trịnh Đồ bị đánh chết, chuyện ức hiếp Kim Thúy Liên đến đây là kết thúc.
• Thanh toán được mất: Lỗ Đạt xả giận cho dân, nhưng lại vướng vào tội giết người.
• Xung đột tiềm ẩn mới: Quan phủ dán cáo thị truy nã, Lỗ Đạt phải bỏ trốn, sau đó xuất gia ở Ngũ Đài sơn.

Ví dụ: Tam cố thảo lư.

• Chấm dứt xung đột: Gia Cát Lượng thức dậy, chính thức gặp Lưu Bị.
• Thanh toán được mất: Lưu Bị có được "Long Trung Đối", định ra chiến lược tranh thiên hạ.
• Xung đột tiềm ẩn mới: Tào Tháo, Đông Ngô nhòm ngó, sau đó mở ra chiến dịch liên Ngô kháng Tào.

"Hợp" không phải là kết thúc hoàn toàn, nhất định phải chôn móc câu cho một xung đột mới, dẫn dắt sang đoạn cốt truyện tiếp theo.

Một chương, ba câu chuyện: Một chính, một phụ, một ngầm.

Ví dụ: Đơn nguyên Ba lần đánh Chúc Gia Trang.

• Tuyến chính: Lương Sơn quyết ý đánh Chúc Gia Trang, báo thù cướp lương thực, lần đầu xuất quân tổn thất binh mã.
• Tuyến phụ: Bọn Tôn Lập ở Đăng Châu bị hãm hại, quyết ý lên Lương Sơn nương nhờ, mưu tính đánh vào Chúc Gia Trang làm nội ứng.
• Tuyến ngầm: Hỗ Gia Trang bị kẹp giữa Lương Sơn và Chúc Gia Trang, đang dao động quan sát, ngấm ngầm tính toán lợi hại cho nhà mình.

Ví dụ: Trận Xích Bích.

• Tuyến chính: Tào Tháo xua đại quân xuôi nam, muốn một mẻ tiêu diệt Tôn - Lưu, đại quân thủy lục áp sát.
• Tuyến phụ: Gia Cát Lượng đi sứ Đông Ngô, du thuyết quần thần, xoay xở giữa các phe phái Giang Đông.
• Tuyến ngầm: Nội bộ Đông Ngô hai phe chủ hòa và chủ chiến tranh đấu lẫn nhau, Tôn Quyền trong lòng dao động không dứt.

Trong một chương ba tuyến truyện cùng song song tiến triển, nhưng tiến độ không được đều nhau.

Tuyến chính nhanh nhất, tuyến phụ từ từ, tuyến ngầm chỉ lộ ra một chút xíu thông tin.

Khoảng 3-4 chương thì một câu chuyện phải kết thúc.

Khoảng 9-10 chương thì cả ba câu chuyện đều kết thúc.

Giữa chừng tùy theo tiến độ mà liên tục bổ sung thêm xung đột và câu chuyện mới.

Có thể tham khảo "Tam Ngôn Nhị Phách", phim hoạt hình, phim truyền hình, tiểu thuyết mạng.

Phần cốt lõi của câu chuyện rút ra thực chất chẳng có bao nhiêu, chủ yếu chọn ba loại: Trả thù, Đoạt bảo, Cầu sinh.

Chọn ra rồi thì đổi người, đổi bối cảnh, đổi động cơ.

Lấy chuyện của phản diện, nhân vật phụ viết cho nhân vật chính của bạn cũng được, một câu chuyện có thể khai thác ba lần.

Lấy miếng này một ít, lấy miếng kia một ít, chắp vá thành một câu chuyện mới không hề khó.

Chương nào cũng sướng, mới gọi là "Sảng", đoạn lót đường cũng phải sảng.

Hoặc là thực lực nghiền ép, hoặc là giải quyết ân oán, hoặc là thu hoạch được ba đống lớn.

Thu hoạch có ba loại: Tăng sức mạnh, tăng mối quan hệ, tăng danh tiếng.

Trang bức vả mặt, ra vẻ trước đám đông, tu la trường hậu cung, ba thứ này là độc giả không bao giờ xem chán.

Đừng tin những lời độc giả nói trong "thời điểm hiền triết", cái gì mà muốn đọc truyện hay, cái gì mà muốn xem danh tác, đừng có tin.

Qua cái thời điểm hiền triết đó thì lại phải đọc sảng văn thôi, ai mà chẳng thích cảm giác da đầu tê rần rần cơ chứ.

Cuối cùng tóm lại cho gọn, "Ba" chính là văn phong.

Một thứ kể lể khô khan mà viết theo kiểu này, thì văn phong còn có thể tệ đến đâu được nữa?

Ngoài ra, điểm "Hoàng Kim" cũng rất quan trọng, ba chương hoàng kim mà.

Hoàng (Vàng/Sắc dục): Phải có gái, ba người trở lên là tốt nhất.

Kim (Bàn tay vàng): Phải có bàn tay vàng, phải cân nhắc ba điểm: Điều kiện kích hoạt, Cái giá phải trả, Bất cứ lúc nào cũng có thể quay thưởng.

Tổng kết lại là:

Miêu tả khách quan dựa vào ba tầng để dựng lên hình ảnh.

Tả người chia làm Tổng thể - Chi tiết - Đánh giá.

Tả cảnh chia làm Xa - Trung bình - Gần.

Miêu tả chủ quan dựa vào ba tầng để hoàn thiện tâm lý, hành động, đối thoại của nhân vật.

Tâm lý chia làm Giác quan - Chọn lọc - Phán đoán.

Xung đột chia làm Lợi ích - Lập trường - Niềm tin.

Xung đột dựa vào tam giác ba tầng để tạo ra mâu thuẫn đa chiều.

Tình tiết chia làm Khởi ba bước - Thừa ba bước - Chuyển ba bước - Hợp ba bước.

Tình tiết nhờ việc Khởi - Thừa - Chuyển - Hợp nội bộ lại chia làm ba bước để tạo nên sự thăng trầm.

Chương hồi dựa vào ba tuyến song hành để duy trì xung đột liên tục.

"Sảng" chính là ba yếu tố Thực lực, Ân oán, Thu hoạch hợp làm một.

Sự trần thuật khô khan được khoác lên sự tiến triển ba tầng, đó chính là Văn phong.

Một sinh ra hai, hai sinh ra ba, ba sinh ra vạn vật.

Thiên đạo đã sớm an bài rồi.

Ồ, cũng đừng cứng nhắc quá, không phải nhất thiết cứ phải là số ba, lúc nào cũng là số ba thì cũng không đúng.

Đa số trường hợp là ba, thỉnh thoảng có thể là 2 đến 6.

Tuyệt đối đừng coi sự tiến triển ba tầng này như một bài tập điền vào chỗ trống, nó chỉ là cách tư duy để thoát khỏi kiểu trần thuật khô khan mà thôi.

Nhưng thử hỏi bộ phương pháp này có luyện được không?

"Ba búa" này đã đủ cho Trình Giảo Kim đi chém người chưa?

Có khác gì so với kiểu viết văn Tổng - Phân - Tổng không?

Mỗi ngày dành 40 phút, nắm vững được bộ "Ba búa" này chắc chẳng cần đến ba năm đâu nhỉ?

Khi viết tiểu thuyết mạng, làm thế nào để tăng cảm giác nhập vai cho độc giả?

Cá nhân tôi cho rằng đây là kỹ thuật cao nhất trong lĩnh vực kỹ xảo viết tiểu thuyết mạng, không có "một trong những".

Cái gọi là "Bài viết vốn do trời thành, tay diệu tình cờ chộp được" (Văn chương bản thiên thành, diệu thủ ngẫu đắc chi) - chính là được xây dựng trên nền tảng của sự nhập vai (đại nhập). Một người sáng tác không nắm vững sự 【nhập vai】, thì không bao giờ có chuyện "tay diệu tình cờ chộp được".

Những thứ đã đề cập trước đó như 【cảm giác hình ảnh, ống kính, nhân vật】 đều được bao hàm trong sự 【nhập vai】. Nắm vững 【nhập vai】 thì tự nhiên sẽ biết các kỹ xảo trên. Ngược lại, nếu không biết nhập vai, không hiểu nhập vai là gì, hãy bắt đầu từ 【cảm giác hình ảnh, ống kính, nhân vật】, dần dần rồi cũng sẽ hiểu thế nào là nhập vai.

Ngoài ra, tiểu thuyết mạng muốn viết ra sự nhiệt huyết, hài hước, viết ra những cảm xúc mãnh liệt - thì điều kiện tiên quyết cũng giống như vậy, tác giả phải 【nhập vai】.

Tác giả không biết 【nhập vai】 thì cảm xúc bạn viết ra chỉ là tiếng rên rỉ vô cớ, những màn "người qua đường kinh ngạc" bạn viết ra chỉ là đang kéo dài câu chữ (thủy tự), lời thoại cực kỳ gượng gạo (cringy).

Tác giả không biết 【nhập vai】, tình yêu bạn viết ra sẽ thiếu đi một phần chân thật.

- Thậm chí, theo trải nghiệm của riêng tôi, khi tác giả gõ chữ hoặc suy nghĩ tình tiết, nếu tiến vào 【trạng thái nhập vai sâu】, những tình tiết xảo diệu sẽ tự nhiên tuôn trào ra.

Lần đầu tiên tôi trải nghiệm cảm giác tuyệt vời này là ở một bộ tiểu thuyết học đường đô thị viết trên Phiên Gia. Thông qua kỹ xảo này, lần đầu tiên tôi vượt mốc 50 vạn lượt đọc trên Phiên Gia, tỷ lệ đọc hết 10 vạn chữ đầu đạt 45%.

Sau này khi đã dùng thuần thục, tôi viết tiếp một bộ đô thị khác, lại tự phá kỷ lục của chính mình, tháng hai năm nay đạt mức nhuận bút một triệu tệ cho một cuốn sách duy nhất.

Vậy thế nào gọi là 【nhập vai】?

Theo cách hiểu cá nhân tôi, đó là một loại trạng thái của tác giả khi sáng tác.

Cụ thể dùng từ ngữ nào để miêu tả, xin lỗi, tôi cũng nghĩ rất lâu mà chưa tìm ra ngôn ngữ ngắn gọn dễ hiểu để diễn đạt.

Thế này đi, tôi sẽ đưa ra vài ví dụ, mọi người hãy tự mình cảm nhận xem thế nào là nhập vai thông qua những ví dụ này:

- Ví dụ 1: Khi quay phim, lúc đạo diễn hô "Bắt đầu", diễn viên phải tiến vào trạng thái của nhân vật, đó chính là một loại 【nhập vai】.

Chúng ta viết tiểu thuyết, khi bắt đầu gõ chữ, là phải bắt đầu tiến vào trạng thái, nhập vai vào thế giới tiểu thuyết, nhập vai vào môi trường, nhập vai vào nhân vật (việc tác giả tự mình diễn vai nhân vật mà tôi đã nhắc đến trước đó, cũng là một kiểu nhập vai).

- Ví dụ 2: Hãy tưởng tượng bạn đang đứng trên Vạn Lý Trường Thành... Chú ý nhé, nếu chỉ ảo tưởng về Vạn Lý Trường Thành trong đầu, thì đó chính là 【cảm giác hình ảnh】 mà tôi đã giảng trước đây, cũng là một kiểu nhập vai, nhưng sự nhập vai này không sâu, chỉ là trạng thái bán nhập vai. Bây giờ là sự nhập vai sâu hơn -> Bạn tưởng tượng chính bản thân mình đang đứng trên Vạn Lý Trường Thành, thân lâm kỳ cảnh (đích thân trải nghiệm).

Hãy tưởng tượng bạn đang đứng trên Vạn Lý Trường Thành, phóng tầm mắt ra bốn phía.

Bạn đã nhìn thấy gì? (Hãy tưởng tượng xem mình nhìn thấy gì. Nếu không nhìn thấy gì, có nghĩa là nhập vai chưa đủ, hãy tiếp tục nhập vai, cho đến khi thực sự nhìn thấy một điều gì đó).

Có thể bạn sẽ thắc mắc, tôi đã đi Vạn Lý Trường Thành bao giờ đâu. Đúng là chưa đi bao giờ, nhưng cái "Vạn Lý Trường Thành" này là cái mà bạn biết đến qua sách giáo khoa cấp một, sách lịch sử, là cái Vạn Lý Trường Thành do chính nội tâm bạn hiểu và tưởng tượng ra.

Liên tục nhập vai (chính là liên tục tưởng tượng bạn đang đứng trên Vạn Lý Trường Thành, cảm nhận làn gió nhẹ thổi qua, nhìn thấy những gì...) -> Đến mức độ nào thì mới gọi là đã nhập vai thành công?

Ở đây có một tiêu chuẩn cho sự nhập vai: Bạn xuất hiện một loại cảm giác, cảm giác này có thể mãnh liệt, cũng có thể yếu ớt, tóm lại là, một cảm giác đã xuất hiện.

Ví dụ: Bản thân tôi nhập vai, đứng trên Vạn Lý Trường Thành, trong đầu hiện lên một cảnh tượng trong phim truyền hình "Giác Tỉnh Niên Đại" (Thời Đại Thức Tỉnh), vài vị liệt sĩ cách mạng đứng trên Vạn Lý Trường Thành, hoặc ngay tại vị trí dưới chân tôi, xác định lý tưởng cứu nước.

Tôi tiếp tục nhập vai, tôi đứng trên Vạn Lý Trường Thành, phảng phất nghe thấy tiếng khóc của Mạnh Khương Nữ, nghe thấy tiếng thét chém giết... Tóm lại, cùng với việc bạn không ngừng nhập vai, trong lòng sẽ hiện lên vô số suy nghĩ, cảm giác. Có những suy nghĩ, cảm giác mà chính bạn cũng thấy vô nghĩa, vô lý.

Cho đến khi có một cảm giác nào đó chạm đến bạn, điều đó có nghĩa là đã thành công.

(Có khi nào cứ không nắm bắt được cảm giác nào không?

Có chứ.

Không nắm bắt được cảm giác thực ra là chuyện thường tình. Nên chu kỳ sáng tác của nhiều nghệ sĩ ngày càng dài ra, nguyên nhân chính là vì không nắm bắt được thứ cảm giác khiến bản thân rung động).

- Ví dụ 3: Ở bài hướng dẫn trước đã nhắc đến cách viết về 【nhân vật】, bạn là một vị khách đang dùng bữa trong nhà hàng, khi người phục vụ đi ngang qua lỡ tay làm đổ nước sôi lên đùi bạn, phản ứng của bạn trong khoảnh khắc bị nước sôi làm phỏng đó: Phương pháp đã giảng trước đây là bạn tự mình diễn "không đồ vật" một chút, tưởng tượng xem cảm giác và phản ứng khi bị nước sôi đổ lên đùi là gì, đó cũng là một kiểu nhập vai.

- Ví dụ 4: Vẫn là ví dụ nhắc đến ở bài trước, bạn là Đại đội trưởng đại đội tân binh, nói những lời nhiệt huyết với các lính mới.

Cái này đã được nâng cấp so với ví dụ 3. Ví dụ 3 rất đơn giản, chỉ cần diễn lại chính bạn là được, diễn lại phản ứng chân thực của chính bạn là được. Ở đây không còn là bạn nữa, mà là một người tương đối xa lạ với bạn: Đại đội trưởng đại đội tân binh.

Để diễn tốt vị đại đội trưởng này, cần phải nhập vai sâu -> Bạn phải bắt đầu tưởng tượng trong đầu rằng tôi là Đại đội trưởng đại đội tân binh, tôi là một quân nhân, tôi yêu đất nước của tôi, tôi yêu doanh trại, bổn phận của tôi, yêu cầu của tôi đối với các lính mới là gì. Tôi rất yêu quý họ (lính mới), và chính vì yêu quý họ, nên trong quá trình huấn luyện tân binh, tôi tuyệt đối không cho phép bản thân lơi lỏng với họ, bởi vì nghiêm khắc với họ chính là có trách nhiệm với sinh mạng của họ... Ngay trong khoảnh khắc đó, bạn phải không ngừng nhập vai trong đầu, tưởng tượng ra trải nghiệm của vị đại đội trưởng này, tín ngưỡng của anh ta, sự chấp niệm trong nội tâm của anh ta là gì.

Điều này đòi hỏi phải nhập vai lặp đi lặp lại, cho đến khi chính nội tâm bạn cũng bị vị đại đội trưởng tân binh này làm cho cảm động. Được rồi, lúc này, bạn bắt đầu sáng tác, bạn sẽ biết mình nên nói gì với các tân binh.

Lưu ý ở đây: Phương pháp là không ngừng nhập vai, nhưng điểm khó là nhiều tác giả của chúng ta tuổi đời còn khá trẻ, vốn sống không nhiều, không có khái niệm về tín ngưỡng của quân nhân, về tình cảm với quân đội, nên sẽ dẫn đến tình trạng dù có không ngừng nhập vai cũng không nắm bắt được cảm giác. Điều này cũng là bình thường.

Vì vậy, điều cần phải nói ở đây là 【nhập vai】 chỉ là một phương pháp, mục đích là để nắm bắt được một loại cảm giác. Có phương pháp chưa chắc đã nắm bắt được cảm giác, điều đó còn phụ thuộc vào vốn sống và cảnh giới tư tưởng của cá nhân tác giả.

- Tin tốt là yêu cầu của phần lớn độc giả cũng không quá cao. Dù cảnh giới tư tưởng của bạn chưa đạt đến mức hiểu sâu sắc tình cảm của quân nhân, thì việc bạn không ngừng nhập vai như vậy, ít nhất cũng giúp những gì bạn viết ra "trông có vẻ giống" như thế.

Trên đây chính là 【nhập vai】.

Nếu vẫn chưa hiểu, vậy tôi lấy thêm một ví dụ nữa. Lý Bạch sáng tác "Vọng Lư Sơn bộc bố" (Ngắm thác núi Lư): "Phi lưu trực hạ tam thiên xích, nghi thị Ngân Hà lạc cửu thiên" (Nước bay thẳng xuống ba ngàn thước, ngỡ dải Ngân Hà tuột khỏi mây).

Cũng cần phải nhập vai.

- Xin nói rõ thêm: Nhập vai là một từ vựng do tôi tự bịa ra, có thể thay thế bằng các danh từ khác.

Hơn nữa, cần phải nhập vai sâu 100%.

Nhập vai theo cách tôi tự phân chia, bao gồm:

• Nhập vai nông: Tất cả chúng ta khi sáng tác đều có sự nhập vai, chỉ là rất nông mà thôi.
• Nhập vai trung bình: Ví dụ như tưởng tượng ra cảm giác hình ảnh trong đầu, đó là một kiểu nhập vai trung bình.
• Nhập vai sâu: Vạn Lý Trường Thành, Đại đội trưởng tân binh ở trên là một kiểu nhập vai sâu.
• Nhập vai sâu 100%: Nói trắng ra, chính là phải đích thân trải nghiệm, thân lâm kỳ cảnh.

Lý Bạch muốn sáng tác được những câu thơ ngàn đời như "Vọng Lư Sơn bộc bố", bắt buộc phải đích thân đến núi Lư, ngắm nhìn thác nước núi Lư.

Phạm Trọng Yên bắt buộc phải "lên" Nhạc Dương lâu thì mới viết ra được "Nhạc Dương lâu ký". (Phạm Trọng Yên thực ra chưa từng đến đó, ông ấy chỉ xem bức vẽ về Nhạc Dương lâu, đó là một trạng thái cực kỳ đặc biệt).

Ngồi ở nhà tưởng tượng viển vông là không thể viết ra được. (Đúng ra là không thể viết ra được).

Họ cần phải đến những khung cảnh chân thực như thác núi Lư, Nhạc Dương lâu, thì mới có thể khơi dậy được một loại cảm giác. - Đây chính là nhập vai sâu 100%. Có một số sáng tác nghệ thuật đòi hỏi tác giả phải có những trải nghiệm chân thực, cần phải "đi vạn dặm đường", không giống như chúng ta viết tiểu thuyết mạng là ngồi ở nhà, tưởng tượng trong đầu.

Không làm như vậy, cái cảm giác đó sẽ không thể xuất hiện.

Nhất định phải thân lâm kỳ cảnh, đó chính là sự nhập vai sâu 100% mà tôi nói.

- Lưu ý, 【nhập vai】 là điều kiện tiên quyết. Như đã nói ở trên, không phải cứ 【nhập vai】 là nhất định nắm bắt được một loại cảm giác, nhất định viết ra được những câu thơ ngàn đời. Không phải vậy đâu.

Hàng ngàn năm qua có biết bao nhiêu nhà thơ đã đến núi Lư, cũng đã nhìn thấy thác nước núi Lư, nhưng chưa chắc đã viết ra được những câu thơ ngàn đời như Lý Bạch. Tại sao Lý Bạch lại viết ra được?

Đó vẫn là thử thách học thức của cá nhân người sáng tác:

Không phải ai nhập vai cũng sẽ có cảm giác. Những người bình thường như bạn và tôi đi xem thác núi Lư thì cũng chỉ coi như ngắm cảnh thôi, chẳng có cảm giác gì đặc biệt đâu.

Thử thách ở đây là học thức, là cảnh giới tư tưởng của bản thân người sáng tác.

Chúng ta không có cảm giác gì, nhưng từ xưa đến nay có rất nhiều nhà thơ có học thức, họ có cảm giác, nhưng tại sao vẫn không sánh bằng Lý Bạch?

Chắc chắn có những nhà thơ xét về học thức, cảnh giới tư tưởng không hề kém cạnh Lý Bạch, nhưng vẫn không viết ra được - Chuyện này liên quan đến linh cảm, nguồn linh cảm trong một khoảnh khắc (sát na), chính là cái gọi là "Bài viết vốn do trời thành, tay diệu tình cờ chộp được".

Lý Bạch ngay trong khoảnh khắc đó đã nắm bắt được một trạng thái và cảm giác "kỳ diệu không thể tả bằng lời", rồi viết ra.

Sau việc đó, có thể khẳng định rằng, nếu bạn bảo Lý Bạch viết thêm một bài thơ nữa có thể sánh ngang với chính bài "Vọng Lư Sơn bộc bố" của mình, thì ông ấy chưa chắc đã viết ra được.

Cái cảm giác đó, cái cảm giác kỳ diệu không thể tả bằng lời đó, chỉ có thể tình cờ gặp chứ không thể cố tìm.

Nói nhiều như vậy.

Tóm lại, nhập vai là một phương pháp sáng tác giúp tác giả nhanh chóng bước vào trạng thái, tìm thấy một loại cảm giác.

Viết tiểu thuyết huyền huyễn cần sự nhiệt huyết, đòi hỏi bản thân tác giả phải không ngừng nhập vai, cho đến khi tìm thấy cái cảm giác nhiệt huyết rực rỡ đó.

Bạn muốn viết một câu chuyện nhẹ nhàng hài hước, cũng vậy, đòi hỏi bạn phải tiến vào một trạng thái nhẹ nhàng, vui vẻ.

Bạn muốn viết ra những cảm xúc mãnh liệt kiểu truyền thông mới (New Media), thì nội tâm của chính tác giả cũng phải cuộn trào cảm xúc.

Cái gọi là "Trong lòng tác giả phải có một luồng khí (khí thế)" - luồng khí này là gì?

Luồng khí này từ đâu mà ra?

Chính là nhờ tác giả không ngừng nhập vai mà nắm bắt được.

Bốn pháp bảo để tạo cảm giác nhập vai: Xuyên không, thân phận, con cún, vận may chó ngáp phải ruồi...

1. Bạn là người Trung Quốc, tôi là người Trung Quốc, nhân vật chính là người Trung Quốc. Nhân vật chính xuyên không đến dị giới, độc giả vừa nhìn thấy nhân vật chính liền thốt lên, ồ, người nhà, đồng hương đây rồi! Thế là cảm giác nhập vai xuất hiện.

Không thể hiểu nổi việc cứ thích làm màu làm mè ở cái khâu xuyên không, làm sụp đổ cả cảm giác nhập vai để đổi lấy cái gì.

Rất nhiều người thậm chí không hiểu tại sao lại phải xuyên không...

Không hiểu là đúng rồi, một kỹ xảo đơn giản như vậy, nếu ai cũng hiểu được thì...

Hehe.

2. Độc giả đối tượng nào là nhiều nhất? Nhân viên văn phòng (dân cày cuốc), học sinh, trạch nam (người ở lỳ trong nhà)... Những người làm công ăn lương vừa mới ra trường.

Phải khoanh vùng chính xác tập độc giả. Đối tượng độc giả nào đông nhất, thì hãy cho nhân vật chính có thân phận như thế...

3. Đều là những người bình thường, đều từng chịu uất ức ngoài xã hội. Nhân vật chính đáng thương vô cùng, vừa mới bị người ta bắt nạt. Trong đời thực mọi người đành chịu, chỉ biết nuốt giận vào bụng, nhưng trong tiểu thuyết thì có một vạn cách để xả giận, để làm cho mình hả dạ. Độc giả đồng cảm sâu sắc, cảm giác nhập vai lập tức ùa đến.

Rất nhiều tác giả cũ, trước khi viết sách, cực kỳ dễ dàng viết ra được loại cảm giác này. Nhưng sau khi viết sách có tiền rồi, thì vĩnh viễn không thể viết ra được nữa...

Nhiều người mới vì lý do tính cách, lúc viết tiểu thuyết cũng bắt nhân vật chính phải nhẫn nhục chịu đựng, thì hết thuốc chữa rồi.

4. Cuộc sống của người bình thường khổ lắm! Ai mà chẳng muốn trúng số? Thay đổi cuộc sống hiện tại? Một "vận may chó ngáp phải ruồi" đủ tiêu chuẩn thừa sức để bất kỳ độc giả nào cũng nhập vai được.

Độc giả chỉ cần nghĩ: Nếu mình mà có cơ hội này... Cảm giác nhập vai lập tức bùng nổ.

Nếu cứ đứng đắn dựa vào năng lực viết lách, dựa vào việc khắc họa nhân vật, dựa vào đủ thứ kỹ xảo cao siêu (cao đại thượng) để xử lý cái cảm giác nhập vai này...

Tỉnh lại đi, đừng nằm mơ nữa.

Nhiều bác trả lời ở trên dạy đúng lắm...

Nhưng mà...

Tôi không tin là có người học được đâu.

Cốt lõi: Bạn không phải là tác giả, bạn là kẻ lừa đảo bán "trải nghiệm VR đắm chìm"

Muốn độc giả móc hầu bao, thì đừng tự coi mình là "nhà văn". Bạn phải làm một tên "lừa đảo", một nhân viên sale đỉnh cao bán "cuộc đời ảo".

Mục tiêu của bạn, là hàn chết cái mũ thực tế ảo (VR) tên là "Nhân vật chính" lên đầu độc giả, làm cho hắn quên mất hiện thực, làm cho hắn cảm thấy, người trong câu chuyện đó, chính là bản thân hắn.

Và "cảm giác nhập vai", chính là "Ba bát canh lú" mà bạn dùng để đi lừa đảo.

Bát canh thứ nhất: Cho hắn một dục vọng "Bình dân chân đất"

(Đồng bộ "Mục tiêu" của hắn)

Đừng vừa vào truyện đã bắt nhân vật chính "xưng bá thế giới", độc giả không phải hoàng đế, hắn không nhập vai được đâu.

Bạn phải cho nhân vật chính một lý do "hèn mọn" mà có khi ngay hôm qua độc giả vừa mới gặp phải.

• Ví dụ sai: "Ta, Lâm Ngạo Thiên, kiếp này tất sẽ nghịch thiên cải mệnh, trở thành Vạn Cổ Đệ Nhất Đế!" (Độc giả: Liên quan đ*ch gì đến tôi?)
• Ví dụ đúng: "Ta (Nhân vật chính) đã nhịn đói ba ngày rồi. Trên bảng nhiệm vụ của 'Hắc Thiết Công Hội' phòng bên cạnh, cái nhiệm vụ 'dọn dẹp chuột trong hầm' đó, phần thưởng là ba ổ bánh mì đen. Ta nhất định phải giành được nhiệm vụ này, nếu không đêm nay sẽ chết đói."

"Tôi muốn ăn cơm", mang lại cảm giác nhập vai mạnh hơn một vạn lần so với "Tôi muốn thành thần". Bởi vì bản thân độc giả, cũng m* nó biết đói. Bạn dùng một khao khát cơ bản nhất để cưỡng ép đồng bộ mục tiêu của hắn với mục tiêu của nhân vật chính.

Bát canh thứ hai: Viết về "Sự lựa chọn" của hắn, chứ không phải "Phản ứng" của hắn

(Giao nộp "Tay cầm điều khiển" của hắn)

Đây là sự khác biệt cốt lõi giữa người mới và cao thủ.

Cảnh huống: Trên đài hành hình của tông môn, ranh giới sinh tử

Bối cảnh: Ta, kiếp trước là Đan Đạo Chí Tôn, bị người ta phản bội, trọng sinh vào thân xác một đệ tử phế vật. Trên đài hành hình, tiểu sư muội duy nhất của ta, vì một tội danh vu khống, sắp bị Lý trưởng lão - một trong những kẻ thù kiếp trước của ta, xử tử trước mặt mọi người.

[Cách viết của người mới (Đây là "Phản ứng", nhân vật chính giống như một tên mãng phu không có não)]:

Nhìn sư muội sắp bị chặt đầu, ta không thể nhẫn nhịn thêm được nữa, mối hận kiếp trước và sự phẫn nộ kiếp này cùng lúc trào dâng!

"Dừng tay!"

Ta gầm lên một tiếng, bất chấp tất cả xông lên, bộc phát toàn bộ chút linh lực mỏng manh vừa mới hồi phục trong cơ thể!

(Viết như thế này, rất "nhiệt huyết", nhưng cũng rất "ngu". Độc giả sẽ cảm thấy, bạn chỉ đang đi nộp mạng, chẳng có chút IQ nào cả, độ sướng rất thấp).

[Cách viết của cao thủ (Đây là "Sự lựa chọn", nhân vật chính là một Ma vương IQ online)]:

Trên đài hành hình, đao phủ giơ cao thanh đao quỷ đầu. Ánh mặt trời chiếu lên lưỡi đao, phản chiếu ánh sáng chói mắt, cũng chiếu sáng khuôn mặt nhợt nhạt, tuyệt vọng của sư muội.

Thời gian, dường như đông cứng lại vào khoảnh khắc này.

Ta nắm chặt nắm đấm, trong đầu, ba ý niệm nổ tung như sấm chớp:

Lựa chọn A: Xông lên, liều mạng với chúng.

Không được. Cái cơ thể rách nát này của ta hiện tại, linh lực chưa tới Luyện Khí tầng ba. Con chó già Lý trưởng lão kia chỉ cần thổi một hơi là thừa sức bóp chết ta. Không cứu được sư muội, lại còn nướng luôn mạng mình. (Phủ định hành vi mãng phu).

Lựa chọn B: Quỳ xuống cầu xin, dùng mạng ta đổi lấy mạng sư muội.

Càng không được. Vở kịch hôm nay của con chó già này, chính là diễn cho ta xem. Lão ta cầu còn không được việc ta quỳ mọp dưới đất như một con chó để van xin, sau đó lão sẽ chặt đầu sư muội ngay trước mặt ta, làm cho đạo tâm của ta vỡ nát, vĩnh viễn không thể ngóc đầu lên được. (Nhìn thấu ý đồ của kẻ thù).

Lựa chọn C: Không đọ "sức" với lão, mà đọ "mạng" với lão.

Con chó già này tham lam, tự đại, lại cực kỳ sợ chết. Ba tháng trước, để đột phá bình cảnh, lão chắc chắn đã lén ăn cấm dược "Tam Dương Phần Tâm Đan". Dược hiệu có thể duy trì trăm ngày, nhưng sau trăm ngày, chắc chắn phải chết. Tính toán thời gian, chính là mấy ngày này rồi. Ta, không cứu sư muội. Thứ ta muốn cứu, là "cái mạng" của lão. (Lên chiến lược "Tru tâm" - giết người bằng tâm lý).

Sau một thoáng cân nhắc, ta đã chọn C.

Một giây trước khi thanh đao quỷ đầu rơi xuống, ta không xông lên, không la hét, ngược lại giống như hoàn toàn chẳng bận tâm đến sống chết của sư muội, chậm rãi, bước ra khỏi đám đông.

Ta ngẩng đầu, nhìn Lý trưởng lão đang đứng trên đài cao với vẻ mặt đắc ý, bỗng mỉm cười, dõng dạc nói:

"Trưởng lão, ta thấy ngài ấn đường đen kịt, khí huyết chảy ngược, không quá ba ngày, chắc chắn sẽ bị dược lực của 'Tam Dương Phần Tâm Đan' cắn trả, linh lực thiêu rụi trái tim, bạo thể mà chết."

Nụ cười của Lý trưởng lão lập tức cứng đờ trên mặt.

Toàn trường im lặng như tờ.

Ta phớt lờ ánh mắt kinh ngạc của tất cả mọi người, tiếp tục dùng một giọng điệu từ bi thương xót nói:

"Haizz, đáng tiếc thật. Trên thế gian này, phương thuốc có thể giải được loại độc này, chỉ có một. Vốn dĩ còn muốn dâng lên cho Trưởng lão, để đổi lấy cái mạng nhỏ của sư muội ta..." "Thôi bỏ đi, bỏ đi, nếu Trưởng lão đã muốn nàng ta chết đến vậy, thì coi như ta chưa nói gì."

Nói xong, ta quay người, làm bộ muốn rời đi.

"- Đứng lại!!"

Từ phía sau, vang lên tiếng gầm thét chói tai, vặn vẹo của Lý trưởng lão, do sự sợ hãi và tham lam tột độ tạo thành.

Bạn xem, cùng là cứu người.

Ở cách viết thứ hai, ta một không động thủ, hai không cầu xin. Nhưng ta đã đoạt lấy "Quyền lựa chọn" từ tay tên đao phủ, và ném nó ra trước mặt Lý trưởng lão.

Ta bắt lão ta phải tự mình đưa ra sự lựa chọn giữa "mạng của sư muội" và "mạng của chính lão".

Đó, mới là tinh túy của "Sảng văn". Dùng IQ và độ vênh thông tin, biến kẻ thù cao cao tại thượng thành một con chó vẫy đuôi cầu xin. Kiểu nghiền ép "Không đánh mà khuất phục được binh lính của kẻ địch" này, còn khiến độc giả sướng đến mức da đầu tê rần hơn bất kỳ cảnh đánh đấm hoa mỹ nào.

Đừng dùng "Tính từ", hãy dùng "Máy quay phim"

Hãy quên sạch sành sanh những tính từ như "Hoa lệ", "Hoành tráng", "Căng thẳng", "Sợ hãi". Bạn cứ coi bản thân mình là một cái máy quay phim không có cảm xúc, chỉ ghi lại "Năm giác quan" của nhân vật chính đã nhìn thấy gì, nghe thấy gì, ngửi thấy gì.

Cảnh huống: Lần đầu tiên nhân vật chính bước vào một quán rượu ngầm vàng thau lẫn lộn.

[Ví dụ sai (Toàn là tính từ, độc giả không có chút cảm giác nào)]:

Tôi bước vào một quán rượu ngầm hỗn loạn và nguy hiểm. Những người bên trong trông đều rất khó xơi, bầu không khí rất ngột ngạt.

(Bạn thấy đấy, mặc dù bạn đã dùng những từ như "hỗn loạn", "nguy hiểm", "khó xơi", "ngột ngạt", nhưng trong đầu độc giả, vẫn là một khoảng trắng, không có bất kỳ hình ảnh nào).

[Ví dụ đúng (Đóng vai một chiếc máy quay không có cảm xúc)]:

Tôi đẩy cánh cửa gỗ cáu bẩn ra, bước vào trong.

Mũi ngửi thấy: Một thứ mùi nồng nặc xen lẫn giữa mùi mồ hôi, rượu lúa mạch rẻ tiền và mùi ẩm mốc, suýt nữa thì dội ngược tôi ra ngoài. Trong không khí, còn lảng vảng một chút mùi máu tanh ngai ngái.

Tai nghe thấy: Tiếng những chiếc cốc gỗ đập "bình bịch" xuống bàn, tiếng trò chuyện rầm rì bị đè nén như tiếng muỗi kêu, và cả những tiếng chửi thề ngắn ngủi cùng tiếng kim loại va chạm leng keng bùng nổ vì một quân bài ở trong góc.

Mắt nhìn thấy: Ánh sáng rất mờ mịt, thứ chiếu sáng duy nhất là những ngọn đèn dầu bập bùng, bốc khói đen trên bàn. Chiếc ủng của tôi giẫm lên một sàn nhà dính nhớp nháp một thứ chất lỏng không rõ là gì. Phía sau quầy bar, một gã chột mắt đang dùng một miếng giẻ lau không nhìn ra màu sắc nguyên bản, để lau một cái cốc sứt mẻ. Con mắt duy nhất còn lại của gã, quét qua từng vị khách bước qua cửa hệt như một con chim ưng.

Cơ thể cảm nhận được: Trong tiềm thức, tôi sờ tay vào ngực áo, chạm vào ba đồng bạc lẻ loi đang giấu ở đó. Cảm thấy chúng, áp vào ngực tôi, vừa lạnh vừa cứng.

Bạn xem, chúng ta không hề dùng một tính từ "nguy hiểm", "hỗn loạn" nào cả.

Nhưng độc giả thông qua "Năm giác quan" của chính họ, đã tự động "não bổ" (tưởng tượng thêm) ra tất cả:

• (Khứu giác) Mùi máu tanh + Mùi ẩm mốc = Chỗ này vừa có người chết, hơn nữa môi trường rất tồi tệ.
• (Thính giác) Tiếng chửi thề + Va chạm kim loại = Chỗ này có thể xảy ra ẩu đả bất cứ lúc nào.
• (Thị giác) Gã chột mắt + Lính đánh thuê mang vũ khí = Chỗ này toàn là bọn liều mạng.
• (Xúc giác) Sàn nhà nhớp nháp + Tiền xu lạnh lẽo trong ngực = Chỗ này rất bẩn, hơn nữa nhân vật chính rất nghèo, rất căng thẳng.

Bạn không hề nói với độc giả "Chỗ này rất nguy hiểm", nhưng bản thân độc giả đã tự rút ra kết luận "Đệch, cái chỗ này nguy hiểm quá".

Đó, chính là cảnh giới cao nhất của cảm giác nhập vai.

Cất mẻ lưới: Vào lúc "Cao trào", hãy bật thông báo "Gia hạn" (Nạp tiền)

Được rồi, thông qua ba bát "Canh lú" này, bạn đã thành công khiến độc giả đội mũ VR lên, cầm tay cầm điều khiển lên, và tưởng rằng mình chính là nhân vật chính rồi.

Bây giờ, ngay khoảnh khắc hắn sắp đánh thắng BOSS, sắp lấy được ba ổ bánh mì đen kia, "Bụp" một phát, trước mắt hắn hiện ra một khung cửa sổ:

"Bản dùng thử miễn phí đã kết thúc. Có muốn thanh toán 10 điểm để tiếp tục cuộc đời của bạn không?"

Lúc này, tại sao độc giả lại trả phí?

Hắn không phải vì câu chuyện của bạn hay, mà vì hắn đã quên mất đây là một câu chuyện.

Hắn cảm thấy, đó chính là cuộc đời của bản thân hắn.

Hắn không phải đang tiêu tiền cho cuốn tiểu thuyết của bạn, hắn đang nạp tiền để "gia hạn" cho phút tiếp theo, giờ tiếp theo của "chính bản thân hắn".

Cảm giác nhập vai, chính là "lừa" độc giả vào thế giới ảo do bạn tạo ra, làm cho hắn nảy sinh ảo giác "Mình chính là nhân vật chính".

Và việc trả phí, chính là lúc hắn dùng tiền, để duy trì cái ảo - giác - này.

Công việc của bạn, là làm cho cái "ảo giác" này, trở nên chân thực hơn cả cmn cái hiện thực.

Bản thân bộ phương pháp luận này, chính là một ví dụ tuyệt vời nhất.

Nếu bạn có thể đọc một hơi đến tận đây, có phải cũng đã chứng minh tôi viết khiến bạn rất có cảm giác nhập vai, đúng không nào?

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN