Huyền Giám Tiên Tộc: Thiên tư của Lý Xích Kính là cơ duyên đổi đời hay thứ khiến hắn bị người khác nhắm đến?

Huyền Giám Tiên Tộc: Thiên tư của Lý Xích Kính là cơ duyên đổi đời hay thứ khiến hắn bị người khác nhắm đến?

Nếu một người có thiên tư, chịu khó tu luyện, biết giữ chừng mực và luôn nghĩ đến gia đình, ta thường tin người ấy xứng đáng có tương lai tốt. Lý Xích Kính làm niềm tin quen thuộc ấy trở nên đau. Điều khiến người đọc tiếc không chỉ là một nhân vật tài năng phải chết, mà còn là cảm giác hắn đã có rất nhiều điều kiện để sống một cuộc đời khác.

Vậy thiên tư rốt cuộc đã giúp hay hại hắn? Theo ta, cần tách hai vấn đề. Tài năng đem lại khả năng tiến lên, nhưng hoàn cảnh quyết định hắn có được giữ thành quả cho mình không. Nếu gọi thiên tư là nguyên nhân tai họa một cách đơn giản, ta sẽ vô tình bỏ qua những người đã chọn lợi dụng tài năng ấy.

Kỳ vọng có cơ sở

Lý Xích Kính được Tư Nguyên Bạch thu nhận vào Thanh Trì tông, mở ra một con đường có ý nghĩa lớn với bản thân và gia đình. Từ vị trí của một nhà mới chạm tới tiên đạo, được tiếp cận truyền thừa và sự hướng dẫn trong tông môn rõ ràng là cơ hội. Kỳ vọng của người đọc ở giai đoạn này vì thế hoàn toàn có cơ sở.

Một truyện thông thường có thể triển khai kỳ vọng ấy rất thuận: nhân vật dần chứng minh năng lực, được coi trọng, có thêm nguồn lực rồi quay về giúp gia đình. Đọc nhiều tiên hiệp, ta quen trình tự đó đến mức xem nó là tự nhiên. Nhưng Huyền Giám Tiên Tộc đặt thêm một câu hỏi: được coi trọng vì điều gì?

Người ta có thể quý một đệ tử vì mong hắn thành người kế tục. Cũng có thể nhìn thấy ở hắn một giá trị sử dụng rất khác. Ở giai đoạn đầu, hai cách nhìn ấy đôi khi cho ra biểu hiện giống nhau: đều có đầu tư, quan tâm và kỳ vọng. Chỉ khi lợi ích tách rời, người được đầu tư mới nhận ra tương lai mình tưởng đang xây chưa chắc thuộc về mình.

Khi đột phá không còn là tin mừng

Ta cho rằng đây là điều khiến tuyến truyện của hắn gây bất an. Người đọc khó chịu vì một sự phản bội sâu hơn chuyện bị đối thủ hãm hại. Môi trường hắn phải dựa vào để trưởng thành lại chứa những quyền lực có thể định đoạt thành quả ấy. Nỗ lực cá nhân vẫn có giá trị, nhưng quyền quyết định cách dùng giá trị đó nằm ở nơi khác.

Đến khi Trúc Cơ, hắn thành tựu tiên cơ Hồ Nguyệt Thu từ Nguyệt Hồ Ánh Thu Quyết. Điều ấy cho thấy hắn thật sự đi được một đoạn trên đường tu hành. Nhưng trong kế hoạch luyện nhân đan, chính trạng thái tu luyện của hắn lại bị xem như điều kiện phù hợp cho nhu cầu của kẻ khác.

Sự đảo ngược này làm hai chữ "đột phá" đổi hẳn cảm xúc. Thường thì đột phá nghĩa là thêm lựa chọn. Ở đây, người đọc phải lo rằng nhân vật càng đạt yêu cầu thì thời điểm bị sử dụng càng gần. Cái đáng sợ là một thành quả tốt với người tu luyện có thể đồng thời là tín hiệu thuận lợi với kẻ đang kiểm soát họ.

Nhưng từ đó kết luận rằng cứ tài giỏi là phải chết thì đã đi quá xa. Bi kịch của hắn có hoàn cảnh và chuỗi nguyên nhân cụ thể. Tài năng tự nó không mang tội. Điều đáng phê phán là cách người có quyền biến thành tựu của người yếu hơn thành vật phục vụ cho mình. Giữ rõ điểm này giúp ta thương nhân vật mà không đánh đồng mọi cơ hội với tai họa.

Nếu một thanh kiếm tốt rơi vào tay người biết quý, nó được gìn giữ và mài giũa. Nếu bị nhìn như món hàng, giá trị cao có thể khiến nó bị tranh đoạt. Với một con người còn nghiệt ngã hơn, vì hắn có ý chí và mong muốn riêng. Vấn đề không chỉ là có giá trị, mà còn là có quyền nói về cách dùng đời mình.

Thắng người trước mặt chưa chắc bảo vệ được người ở xa

Màn thể hiện Nguyệt Khuyết kiếm ý của hắn mang cảm giác đặc biệt vì lẽ đó. Hắn đủ sức khiến Trì Chích Vân kinh sợ, nhưng vẫn dừng lại vì phải nghĩ tới hậu quả với gia đình. Trong cùng một tình tiết, người đọc thấy cả năng lực và giới hạn của năng lực: thắng người trước mặt chưa đủ bảo đảm an toàn cho những người ở xa.

Ta thấy đây là cách viết rất tỉnh về sức mạnh. Trận đấu có ranh giới rõ: ai mạnh hơn, ai thắng, ai thua. Nhưng đời sống nhân vật không dừng ở ranh giới ấy. Phía sau đối thủ còn quan hệ, quyền lực và những người có thể tiếp tục hành động. Một chiến thắng cá nhân đôi khi chỉ giải quyết phần dễ thấy nhất của vấn đề.

Vì thế những lời trách hắn sao không phản kháng quyết liệt hơn cần được cân nhắc. Độc giả có quyền mong một kết quả khác, nhưng mong muốn không tự tạo điều kiện để nhân vật đạt được nó. Một lần bộc phát rất đẹp trên trang giấy có thể kéo theo hậu quả mà người trong cuộc không thể chấp nhận đánh cược.

Bỏ trốn cũng không phải một lựa chọn đơn giản chỉ cần đủ dũng khí. Muốn đi phải thoát được sự giám sát, có nơi đến và có cách xử lý hậu quả với người thân. Thiếu những điều kiện ấy, lời khuyên trốn đi dễ thành cách giúp người đọc bớt bất lực hơn là một phương án thật cho nhân vật.

Di sản và nỗi bất công

Điều ta quý ở hắn là vẫn tìm được việc có thể làm trong phạm vi rất chật hẹp. Trước khi rời đi, hắn gửi lại kinh nghiệm và phù thuật đã ghi chép, nhờ Tiêu Nguyên Tư chuyển về nhà cùng thanh kiếm. Hành động ấy cho thấy hắn vẫn cố giữ một phần thành quả khỏi bị chôn cùng số phận mình.

Việc ghi lại kinh nghiệm có sức nặng vì nó đòi hỏi sự bình tĩnh rất khó. Người trong tuyệt vọng dễ bị hút hết tâm trí vào chuyện của mình, còn hắn vẫn nghĩ đến người sẽ học những điều ấy sau này. Một chỗ nguy hiểm được chỉ rõ, một kinh nghiệm được ghi lại có thể giúp hậu bối khỏi trả thêm một cái giá.

Tuy vậy, tình thương ấy không nên trở thành lý do để ta xem kết cục của hắn là chấp nhận được. Ta có thể kính trọng cách hắn thu xếp mà vẫn thấy chuyện xảy ra với hắn là bất công. Người để lại di sản hữu ích không vì thế mà bớt xứng đáng được sống. Càng quý những gì hắn làm, ta càng nên nhớ hắn cũng có một tương lai riêng.

Sự tiếc tài trong tuyến truyện còn có mặt lạnh lẽo. Vị tu sĩ Tử Phủ đưa hắn đi có thể thấy phẩm chất đáng quý, thậm chí nói tới khả năng thu nhận nếu hoàn cảnh khác, nhưng vẫn thực hiện việc đưa hắn tới cái chết. Sự công nhận không trở thành bảo vệ. Khoảng cách giữa hai điều ấy làm lời tiếc nuối nghe càng khó chịu.

Từ góc độc giả, đây là câu hỏi về trách nhiệm. Thừa nhận người khác đáng được sống tốt hơn mới là bước đầu. Nếu hành động vẫn đẩy họ về phía tai họa thì lời thừa nhận không đổi được kết quả. Dĩ nhiên không ai chống lại được toàn bộ hoàn cảnh, nhưng hiểu giới hạn khác với xóa bỏ trách nhiệm. Ta có thể nhận ra một người cũng chịu sức ép mà vẫn đánh giá lựa chọn họ đã làm.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN