Đế Bá: Một kẻ từng thao túng lịch sử Cửu Giới, tại sao Lý Thất Dạ vẫn không muốn trở thành người thống trị?

Đế Bá: Một kẻ từng thao túng lịch sử Cửu Giới, tại sao Lý Thất Dạ vẫn không muốn trở thành người thống trị?

Nếu phải chọn một người đủ tư cách đứng trên toàn bộ Cửu Giới, ta tin nhiều độc giả sẽ nghĩ tới Lý Thất Dạ đầu tiên. Hắn từng tồn tại qua vô số thời đại dưới thân phận Âm Nha, tham gia những bố cục đổi hướng lịch sử, dẫn dắt nhiều vị Tiên Đế và đối đầu các thế lực cổ xưa có ảnh hưởng vượt xa một tông môn bình thường. Muốn dựng một đạo thống thống trị thiên hạ, hắn có đủ kiến thức, sức mạnh và quan hệ mà phần lớn cường giả không thể sánh. Vậy mà hắn không bao giờ coi việc ngồi trên ngai vàng cai trị thế gian là đích cuối cùng. Hắn chen vào vận mệnh của cả một thời đại, giúp một đạo thống tàn lụi mọc lại, chọn người kế thừa quyền lực, rồi quay lưng đi. Tại sao? Theo ta, câu trả lời nằm ở khoảng cách giữa quyền lực và tự do.

Hãy nhìn cách hắn thay đổi lịch sử. Dưới thời Cổ Minh thống trị, Cửu Giới trải qua những năm tháng đen tối, nhiều chủng tộc bị đè nén, nhiều truyền thừa bị cuốn vào tranh đấu tàn khốc. Âm Nha là một trong những người đứng sau cuộc phản kháng, nối các lực lượng, chuẩn bị bố cục, tạo điều kiện để kết thúc quyền thống trị ấy. Điểm đáng nghĩ là sau khi Cổ Minh suy tàn, hắn không thay họ bằng một đế quốc của chính Âm Nha. Trong nhiều bộ truyện, nhân vật chính đánh bại thế lực cũ xong thì dựng thế lực mới, lấy sức mạnh duy trì trật tự. Đế Bá thì khác. Hắn bồi dưỡng những người có khả năng tự đứng trên đỉnh cao, để họ lập đạo thống riêng, còn mình thì tiếp tục đi qua các thời đại sau. Hắn không cần mọi sơn môn treo tên Âm Nha để chứng minh ảnh hưởng.

Tuy vậy, nói hắn chưa từng làm người cầm quyền là không đúng, và ta nhắc điều này để tránh một cách đọc quá đẹp. Theo bản gốc bạn đưa, hắn từng thực sự ngồi lên hoàng vị trong một giai đoạn có liên quan đến đạo thống nọ, rồi về sau truyền lại cho người khác. Phần tên riêng và chi tiết này mình chưa kiểm chứng được nên không nêu cụ thể. Điều cần giữ lại là nguyên tắc: nếu hắn thật sự thèm khát ngai vàng thế tục thì hắn hoàn toàn đủ khả năng giữ nó, vì sức mạnh và uy danh của hắn đủ để các thế lực phải cúi đầu. Việc hắn giao lại ngôi cho thấy ngai vàng với hắn chỉ là một vị trí trong một giai đoạn, xong việc thì buông. Với người khác, ngai vàng là thành tựu cả đời. Với hắn, đó là công cụ.

Vì sao một người sống qua vô số thời đại lại không bị quyền lực quyến rũ? Ta nghĩ vì hắn đã thấy quá nhiều đế quốc rực rỡ nhất cũng biến mất. Hắn từng nhìn những vị Tiên Đế thống trị một thời rồi cuối cùng cũng rời dòng lịch sử. Một ngai vàng có thể giữ vài nghìn năm, một đạo thống có thể tồn tại triệu năm, nhưng vẫn không chắc vượt qua nổi dòng chảy thời gian. Với Âm Nha, thời gian làm khái niệm quyền lực trở nên tương đối. Một người hôm nay nắm cả thiên hạ, mai có thể chỉ còn cái tên trong sử sách. Một vị hoàng đế được vạn người kính sợ, sau vài thời đại, không còn ai nhớ mặt. Nếu hắn dồn cả đời theo đuổi thứ ấy thì chẳng khác nào những kẻ hắn từng chứng kiến lên rồi xuống. Hắn hiểu giá trị của quyền lực, nhưng không xem nó đáng để đánh đổi mục tiêu thật của mình.

Có người giải thích hắn không muốn gánh trách nhiệm với chúng sinh. Cách đọc này nghe hợp lý nhưng ta cho là chưa đủ. Hắn đâu phải kẻ đứng ngoài: nhiều cuộc chiến hắn tham gia ảnh hưởng thẳng tới các chủng tộc và thời đại. Nhưng hắn cũng không tự nhận mọi việc mình làm đều vì cứu thế. Trong những lần bàn về các tồn tại tự xem mình là cứu thế chủ, hắn nhiều lần chất vấn việc bảo vệ thế giới bằng mọi giá có thật sự dẫn đến kết quả tốt đẹp không. Một người có thể nói mình hành động vì toàn bộ nhân loại. Nhưng nếu để làm điều đó người ấy sẵn sàng hy sinh vô số sinh mạng thì ai cho người ấy quyền quyết định cái giá? Theo ta, hắn hiểu rõ nguy hiểm khi một người coi ý chí của mình là tiêu chuẩn tuyệt đối cho cả thế gian. Mục đích ban đầu có đẹp đến đâu, sự tự tin thái quá cũng dễ biến người ấy thành kẻ áp đặt.

Đọc về phần sau của truyện, ta càng thấy điểm này quan trọng. Hắn dành một phần lớn hành trình đối mặt với những sức mạnh đứng trên các thế giới. Nhưng mục tiêu không phải đánh bại một tồn tại tối cao rồi ngồi vào chỗ của nó để tiếp tục quyết định vận mệnh tất cả. Theo bản gốc, ở giai đoạn rất xa hắn nói thẳng mình không muốn làm một "trời cao mới" để phán xét thế gian, mà muốn trả quyền phán xét và lựa chọn về cho thế gian. Phần này mình chưa xác minh được từng chữ, nhưng tinh thần thì khớp với toàn bộ nhân vật. Một người từng bị tước quyền tự quyết, nếu sau khi lên đỉnh lại tước quyền ấy của mọi sinh linh theo cách tương tự thì cuộc phản kháng năm xưa mất hết ý nghĩa. Nó sẽ chỉ là một cuộc đổi chủ nhân chứ không phải giải phóng.

Cũng cần nói thẳng một điều để khỏi tô vẽ quá tay: Lý Thất Dạ không phải người từ chối mọi quyền lực. Hắn điều khiển thế lực khi cần, ra lệnh khi cần, quyết định ai là người thừa kế một truyền thừa, và những lúc phải ra tay thì hắn quyết đoán đến lạnh người. Ta nghĩ nên phân biệt giữa không ham quyền lực và không dùng quyền lực. Hắn dùng, dùng rất giỏi, nhưng chưa từng để nó biến thành mục đích sống. Một vị hoàng đế có thể dành cả đời bảo vệ ngai vàng. Hắn thì sẵn sàng giao ngai vàng đi khi thấy mình cần tiếp tục một con đường lớn hơn. Trong mắt người đời đó là bỏ phí thành tựu. Trong mắt hắn, không bị ngai vàng trói còn đáng giá hơn bản thân ngai vàng.

Giả sử hắn chọn ở lại làm người cai trị Cửu Giới thì thế gian có tốt hơn không? Đây là câu hỏi không có đáp án tuyệt đối, và ta nghĩ cũng không nên ép một đáp án. Với tri thức và kinh nghiệm của hắn, nhiều hiểm họa sẽ được giải quyết dễ hơn. Những tông môn muốn gây chiến có thể không dám động, những cường giả tự cho mình vô địch có thể không dám tùy tiện áp bức kẻ yếu. Nhưng một thế giới mà mọi thứ đều phải chờ quyết định của một người cũng có vấn đề riêng. Nếu người ấy rời đi thì sao? Nếu người ấy sai một quyết định thì ai ngăn được? Và nếu mọi thế hệ đều dựa vào sự che chở của một tồn tại vô địch, họ còn đủ sức tự trưởng thành không? Một sự thống trị dù nhân từ, nếu khiến cả thế giới phụ thuộc hoàn toàn vào một người, vẫn có thể là một dạng trói buộc.

Từ góc nhìn đó, việc hắn đào tạo người rồi rời đi có thể đọc như một lựa chọn nhất quán chứ không phải sự thờ ơ. Hắn đặt vào tay người khác những cơ hội để tự đứng vững, rồi tin họ sẽ đi tiếp mà không cần mình. Điều này không phải lúc nào cũng dễ chịu cho người ở lại, vì ai cũng muốn một chỗ dựa vĩnh viễn. Nhưng nó phù hợp với một người đã nếm quá kỹ mùi bị người khác quyết định thay. Cái hắn muốn trao cho thế gian không phải sự bảo hộ, mà là quyền được tự chọn, kể cả quyền sai.

Gói lại, hắn từng có quyền lực, từng ngồi lên ngai, từng tham gia những cuộc bố cục đổi vận mệnh Cửu Giới. Nhưng sau cùng, hắn không lấy việc giữ quyền thống trị làm mục tiêu lớn nhất. Ta không cho rằng đó là thiếu tham vọng. Trái lại, chính vì tham vọng của hắn quá lớn nên ngai vàng của một đạo thống không đủ để giữ chân. Hắn muốn đến nơi những giới hạn của thế giới được đặt ra, muốn tự chọn con đường của mình, và không muốn thành thêm một quyền lực mới áp vận mệnh lên tất cả. Một người đủ sức thống trị thiên hạ chưa chắc đã tự do. Một người đủ mạnh để từ bỏ ngai vàng thì có lẽ đã hiểu quyền lực chưa phải thứ duy nhất đáng theo đuổi.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN