Chương 1: Truyện Truyền thống và Não động, cùng với cách làm cho tỷ lệ giữ chân độc giả đẹp hơn

Chương 1: Truyện Truyền thống và Não động, cùng với cách làm cho tỷ lệ giữ chân độc giả đẹp hơn

Dưới đây là nội dung bài giảng của tôi trong một nhóm kín trên Toutiao cũng đã đăng một lần:

1. Một số điểm khác biệt giữa truyện truyền thống và truyện não động (sự khác biệt về đơn giá)

Hiện tại, phần lớn đều cho rằng nhuận bút của nền tảng Phiên Gia có liên quan đến thời lượng đọc của độc giả, độc giả đọc càng lâu thì tác giả nhận càng nhiều tiền.

Lúc này, để cho tiện, nhiều người bắt đầu tính toán "đơn giá".

Lấy lượng truy cập mà Phiên Gia cấp chuyển hóa thành thu nhập, đây chính là "đơn giá" mà nhiều người thường nói. Ví dụ nền tảng cấp 10.000 lượt đọc, thu nhập ngày là 300 tệ, vậy tỷ lệ chuyển hóa là 3%, đơn giá là 300 tệ cho mỗi vạn lượt. Truyện truyền thống chất lượng tốt có thể đạt mức 800 tệ/vạn lượt, nhưng truyện não động gần như không bao giờ chạm tới được ngưỡng đơn giá này. Điều này dẫn đến việc nhiều cuốn sách có 1 triệu lượt đọc nhưng nhuận bút lại không bằng truyện truyền thống chỉ có hai, ba trăm ngàn lượt đọc. Đây chính là lợi thế lớn của việc viết truyện truyền thống.

Bản thân tôi sau khi viết được một triệu chữ, đơn giá dao động trong khoảng 400 đến 700 tệ/vạn lượt. Định vị tệp độc giả càng chuẩn xác thì đơn giá càng cao; định vị sai lệch, đơn giá sẽ rớt thê thảm. Vì vậy, đơn giá không phải là một con số bất di bất dịch.

2. Thể loại truyện truyền thống nào trên Phiên Gia có đơn giá cao nhất?

Biên tập viên của tôi từng nói, Huyền huyễn và Tiên hiệp có đơn giá cao nhất, Đô thị và Hương thôn xếp ngay sau đó. Riêng về thể loại Lịch sử, rất nhiều tác phẩm thực chất là lịch sử não động hoặc thiên hướng não động, thế nên đơn giá thực tế cũng không quá cao. Bao gồm cả bộ truyện về Chu Nguyên Chương rất nổi tiếng trước đây, điểm đánh giá cao chót vót, nhưng ngày trước lúc đạt hơn ba trăm ngàn lượt đọc thì thu nhập hàng tháng mới cán mốc mười vạn tệ. Trong khi đó, với những truyện có đơn giá cao, cũng với hơn ba trăm ngàn lượt đọc, người viết chắc tay có thể kiếm được từ mười lăm vạn tệ một tháng trở lên, chưa tính thu nhập từ các kênh phân phối khác.

3. Hiện tại thể loại truyện truyền thống nào dễ viết nhất?

Truyện Hương thôn luôn là một đề tài truyền thống ăn khách và cũng là thể loại dễ bứt phá thành tích nhất. Các đề tài khác có thể cần cày ải tới ba trăm ngàn chữ mới mong ngóc đầu lên được, nhưng truyện Hương thôn chỉ cần ra mắt vài ngày là đã có thể bỏ túi vài trăm, thậm chí cả ngàn tệ mỗi ngày. Dĩ nhiên, rủi ro thì ai cũng rõ, hơn nữa hiện tại đang có quá nhiều người đổ xô vào "mảnh đất" Hương thôn này.

Hiện tại, các biên tập viên của Phiên Gia muốn thu nhận đề tài truyền thống chủ yếu là Huyền huyễn và Tiên hiệp, ngược lại không quá mặn mà với Đô thị hay Hương thôn. Có thể khẳng định rằng, Phiên Gia đang rất khao khát nâng đỡ đề tài Huyền huyễn và Tiên hiệp thuần bản địa.

4. Vậy phải viết truyện truyền thống như thế nào, có mẹo đi đường tắt nào không?

Truyện truyền thống cũng cần một mánh lới quảng cáo, cần một điểm nhấn hễ tung ra là lập tức thu hút sự chú ý, đặc biệt là ở phần mở đầu. Những cách đi đường tắt mở đầu thông thường là bám sát trào lưu, ví dụ như mô típ "cao thủ xuống núi" từng làm mưa làm gió, hay "chín vị sư tỷ" đình đám một thời, nhưng hiện tại những thứ này đã hạ nhiệt.

Nếu không thể dùng mẹo về mặt đề tài, vậy thì vẫn còn những tà môn ngoại đạo khác. Gần đây trào lưu "bị bạn gái ruồng bỏ, quay xe cưới luôn mẹ của bạn gái" mọc lên như nấm, thực chất đây chính là lách luật câu view bằng yếu tố nhạy cảm. Tôi không khuyến khích làm như vậy, nhưng quả thực nó là một công cụ kéo traffic cực khủng. Rất dễ bạo hồng, mà cũng rất dễ bị bay màu khóa truyện.

Cũng có những điểm nhấn đoan chính, ví dụ như bộ Trảm Thần đã tung ra một thông điệp cực kỳ cuốn hút: Nơi đây là Hoa Hạ, Thần Ma cấm bước.

Khi chúng ta viết phần mở đầu, nhất định phải tìm cách liên kết với các nền tảng video ngắn. Rất nhiều sách nổi đình nổi đám không phải do nền tảng đề cử, mà là nhờ các video ngắn bên ngoài hoặc kéo traffic từ trình duyệt thành công, tạo nên hiện tượng bùng nổ. Gần đây, bộ Thiên Sư Tầm Long Quyết của Tịnh Minh Kiều, hay trước đó là bộ Ta, Tôn Ngộ Không, Vô Địch của Thiên Mệnh Phù Du, đều không phải hot tự nhiên trên Phiên Gia, mà là nhờ kéo traffic từ ngoài vào thành công nên Phiên Gia mới bắt đầu chủ động đề cử.

Văn án của Thiên Sư Tầm Long Quyết: Bà nội trước lúc lâm chung đã dặn dò tôi ba chuyện, quan trọng nhất chính là năm tôi mười tám tuổi, dù có ai đến cũng tuyệt đối không được mở cửa. Thế nhưng đêm hôm đó, người bà đã khuất của tôi lại trở về... Một văn án rất gần gũi thực tế, giữ được sự hồi hộp, cực kỳ phù hợp để chạy quảng cáo qua truyền thông mới hoặc video ngắn.

5. Viết truyện truyền thống, nhất định phải có một bố cục thật vững.

Nhiều người hay nói về da thịt và xương cốt, trong đó cốt truyện chính là da thịt của tiểu thuyết, còn bố cục là bộ xương cốt. Khung xương và da thịt dung hợp hoàn hảo mới có thể giúp tác phẩm một bước vút bay.

Nhiều người thắc mắc, bố cục có đại cục và tiểu cục, vậy thứ tôi đang nói đến là loại nào? Ở đây tôi chủ yếu bàn về đại bố cục khung sườn chính.

Từ rất lâu rồi, nền tảng Khởi Điểm đã có tính năng phân quyển, tức là chia thành Quyển 1, Quyển 2, Quyển 3... Chúng ta lấy bộ Quỷ Bí Chi Chủ ra làm ví dụ sẽ thấy cực kỳ rõ ràng:

• Quyển 1 diễn ra tại thành phố Đình Căn thuộc vương quốc Lỗ Ân, kể về những biến cố xoay quanh nhân vật chính tại Đình Căn. Cuối quyển này lấy sự kiện á thần giáng lâm, cái chết của nhân vật chính Khắc Lai Ân, cùng sự xuất hiện của kẻ đứng trong bóng tối Nhân Tư Tán Cách Nhĩ làm đại cao trào kết thúc.
• Quyển 2 diễn ra tại thủ đô Bối Khắc Lan Đức của vương quốc Lỗ Ân, nhân vật chính tiếp tục thăng cấp, tà thần giáng thế, sau đó đánh bại tà thần và một lần nữa đập tan âm mưu của Nhân Tư Tán Cách Nhĩ.
• Quyển 3 lấy bối cảnh trên biển, đại cao trào diễn ra tại Thần Khí Chi Địa, làm nền tảng dẫn dắt boss A Mông xuất hiện. Theo trí nhớ của tôi đọc từ một năm trước là như vậy.

Đại bố cục thực chất xoay quanh việc chuyển đổi bản đồ. Mỗi khi đặt chân đến một vùng đất mới, một câu chuyện mới sẽ được mở ra. Muốn dựng khung tốt, chúng ta phải làm rõ hai việc trước khi đặt bút:

• Thứ nhất: Đến địa điểm mới để làm gì? Để giành lấy thứ gì hay để điều tra chân tướng sự việc nào?
• Thứ hai: Nhất định phải thiết lập một cái kết mang đại cao trào, khiến độc giả đọc xong vẫn còn thòm thèm, muốn lập tức đọc sang quyển mới để xem nhân vật chính vẫy vùng ở bản đồ tiếp theo ra sao. Cốt lõi là ở cuối mỗi quyển, hãy sắp xếp một trận tử chiến hoặc một cuộc tranh đoạt đỉnh phong nhất mà nhân vật chính có thể chạm tới tại bản đồ đó.

6. Cách để tăng tính liên tục và khơi gợi sự mong đợi

Đã có khung sườn rồi, làm sao để mạch văn mượt mà hơn, cuốn hút hơn, hay nói cách khác là giữ chân độc giả hiệu quả hơn? Tôi sẽ phân tích qua bốn yếu tố:

Yếu tố 1: Thăng cấp

Dù là Đô thị hay Huyền huyễn đều phải có quá trình thăng cấp. Sự thăng cấp ở đây không giới hạn trong sức mạnh chiến đấu, mà bao trùm cả địa vị xã hội và thực lực tài chính.

• Ví dụ Đô thị: Hộ nghèo - Hộ vạn tệ - Triệu phú - Tỷ phú - Phú hào tỷ đô.
• Ví dụ Quan trường/Thương trường: Thanh niên thôn quê - Tinh anh thành phố - Doanh nhân cấp thị xã - Đại lão cấp tỉnh - Cự đầu toàn quốc.

Yếu tố 2: Khốn cảnh về tiền bạc và tài nguyên

Nhân vật cần phải đi tìm kiếm tài nguyên. Tu luyện tốn tài nguyên, làm giàu cần vốn liếng, thăng tiến cần nhân mạch. Tóm lại, quá trình mưu cầu tài nguyên là một thứ "bả" cực kỳ hấp dẫn để nhử độc giả đọc tiếp. Quỷ Bí Chi Chủ cũng áp dụng cực kỳ nhuần nhuyễn chiêu bài này khi liên tục đẩy nhân vật vào khốn cảnh tài nguyên, ép độc giả phải hồi hộp hóng diễn biến. Hai nhân vật Tả Mạc trong Tu Chân Thế Giới và Cổ Nguyệt Phương Nguyên trong Cổ Chân Nhân cũng là minh chứng rõ nét. Cả hai tác phẩm đều nhấn mạnh tính sống còn của tài nguyên, nhồi nhét vô số khốn cảnh để nhân vật chính phải vùng vẫy bứt phá.

Yếu tố 3: Thiết lập mục tiêu

Điều này vô cùng quan trọng. Nhìn tổng thể toàn bộ tác phẩm, trong mạch văn bắt buộc phải có vô số mục tiêu lớn nhỏ đan xen.

Mục tiêu lớn có thể kể đến như: Đánh bại Nạp Lan Yên Nhiên tại Vân Lam Tông; hay trong Quỷ Bí Chi Chủ, trận tử chiến giữa nhân vật chính và kẻ chủ mưu Nhân Tư Tán Cách Nhĩ cũng là một mục tiêu lớn tầm trung; hoặc việc đánh bại Lâm Lang Thiên trong Vũ Động Càn Khôn. Trước đây chúng ta hay gọi những thứ này là mạch truyện chính giai đoạn giữa.

Thăng cấp là mục tiêu, kiếm tiền thu tài nguyên cũng là mục tiêu, nhưng bên cạnh đó chúng ta vẫn cần những mục tiêu khác.

• Ví dụ: Ách Nan Độc Thể của Tiểu Y Tiên sắp bùng phát, nhân vật chính phải tìm cách giải trừ.
• Hay như trong bộ Thiên Uyên, cô gái bí ẩn đã đặt ra cho nam chính hàng loạt nhiệm vụ, thao tác y hệt như một hệ thống giao việc.
• Hoặc trong Dạ Đích Mệnh Danh Thuật, mục tiêu là giải cứu những người bạn học bị mắc kẹt trên núi. Có thể đây không phải là mục tiêu mà bạn vạch ra từ đầu, nhưng đi kèm với sự cố bất ngờ phát sinh, những mục tiêu ngắn hạn này sẽ kích thích cực mạnh khao khát đọc của khán giả.

Đặc biệt, đừng quên "Mục tiêu giả". Không phải mục tiêu nào đặt ra cũng bắt buộc phải hoàn thành. Thiết lập mục tiêu đôi khi chỉ để làm mồi nhử sự mong đợi. Nếu bạn đang bí ý tưởng, hãy ném ra một mục tiêu giả. Ví dụ trong Dạ Đích Mệnh Danh Thuật, Khánh Trần dự định dâng bản nhạc Canon cho Lý Thúc Đồng để đổi lấy lợi ích khổng lồ. Nhưng cậu ta chần chừ mãi không đưa vì sợ lộ thân phận người xuyên không. Chữ "Canon" trở thành cái móc lửng lơ treo tâm lý độc giả lên cao. Cuối cùng, khi người xuyên không xuất hiện nhan nhản, Khánh Trần buộc phải mang Canon ra giao dịch, nhưng lại chỉ đổi được việc Lý Thúc Đồng thổi cho cậu nghe một khúc Đưa Tiễn. Rõ ràng, mục tiêu ban đầu đã thất bại thảm hại, nam chính không đạt được mục đích. Thế nhưng, tình tiết này lại cực kỳ hợp lý, thậm chí chính sự thất bại ấy lại khiến độc giả vỗ đùi đen đét vì bất ngờ. Đó là lợi ích của mục tiêu giả: phá vỡ nhận thức thông thường, đập tan mọi phỏng đoán, mang lại cảm giác vỡ òa xen lẫn đôi chút dư vị tiếc nuối.

Yếu tố 4: Giải mã (Lật mở bí ẩn)

Thủ pháp kinh điển lại một lần nữa gọi tên Quỷ Bí Chi Chủ: Hé lộ một góc của tảng băng chìm, sau đó bóc tách từng lớp sương mù bao quanh các sự kiện kỳ dị mà nhân vật vướng phải. Thủ pháp này cũng tương đồng với thể loại truyện kiểm kê bốc phốt như: Điểm danh mười đại kim khúc, điểm danh mười đại cao thủ trang bức... Thực chất, những truyện kiểu này chính là văn giải mã biến tướng. Giải mã xong bí ẩn cuối cùng cũng là lúc cuốn sách hoàn thành sứ mệnh. Lật mở bí ẩn là vũ khí giữ chân độc giả số một của thể loại Trinh thám hồi hộp và Linh dị. Các đề tài khác cũng có thể áp dụng, nhưng nó đòi hỏi tay nghề viết lách khá cao từ tác giả.

7. Có cần thiết phải viết đề cương không?

Nhìn chung, với những tác giả bình thường thì không quá cần thiết. Nhưng với các đại thần đứng top, đặc biệt là những tay lão làng thích nhồi nhét hàng tá bối cảnh phức tạp thì đề cương là thứ sống còn. Tôi khuyên những tác giả đang chập chững vào nghề không nên cắm đầu viết đề cương chi tiết, nhưng bắt buộc phải vẽ sẵn khung sườn lớn ở trong đầu. Khung sườn lớn chính là: Lúc nào thì đổi bản đồ? Đổi sang vùng đất nào? Những yếu tố mấu chốt này phải được tính toán thật kỹ lưỡng.

8. Thiết lập nhân vật phụ

Cố gắng tạo ra những nét tính cách độc lạ, khác biệt nhưng lại không bị lạc lõng khi đặt vào mạch truyện, và hãy gắn chúng cho các nhân vật phụ. Kỹ thuật này giúp tác phẩm tỏa sáng và khắc sâu vào tâm trí người đọc. Bộ truyện làm tốt nhất điểm này chính là Cổ Chân Nhân. Dàn nhân vật phụ trong đó cực kỳ chói lọi, mỗi người mang một màu sắc tính cách không thể trộn lẫn.

9. Kỹ năng đúc kết sau khi đọc

Đọc sách phải đi đôi với đúc kết. Khép lại một tác phẩm, bạn phải tự hỏi: Cuốn sách này thành công nhờ điểm gì? Có gì đáng để mình "sao chép" không? Tổng kết càng nhiều, những tinh hoa đó sẽ tự nhiên hóa thành kinh nghiệm của bạn để đem ra nhào nặn. Nhiều người đi đọc sách chỉ chăm chăm chú ý cốt truyện, rồi về nhà bắt chước lại y chang. Cách học vẹt này chỉ có chút ít tác dụng lúc mới tập tành viết lách. Khi đã cứng cáp hơn, thứ chúng ta cần bóc tách chính là cấu trúc khung sườn và kỹ xảo hành văn của tác giả. Học lỏm cốt truyện giống như một chú thỏ trắng nằm há miệng chờ sung. Còn đúc kết kỹ thuật viết thì lại là chú thỏ trắng biết tự cuốc đất trồng rau cho chính mình.

10. Làm sao để đẩy nhanh những phân đoạn nhạt nhẽo?

• Cách 1: Ném ra mục tiêu. Nếu bạn thấy đoạn này đang nhạt như nước ốc, hãy quăng ra một mục tiêu gai góc hơn. Mục tiêu này sẽ đóng vai trò như cây cầu nối kéo thẳng tình tiết tới phần đại cao trào tiếp theo.
• Cách 2: Đột kích bằng xung đột. Bất thình lình tạo ra một vụ va chạm gay gắt nào đó, cứ làm cho tình tiết giật gân lên rồi tính tiếp.
• Cách 3: "Sạc" nhịp độ bằng truyện trên nền tảng mạng Phi Lư. Đọc vài chương truyện có nhịp độ dồn dập trên Phi Lư. Mượn cách đọc để thôi miên nhịp độ viết của chính mình, ép bản thân phải tăng tốc gõ phím, lược bỏ mọi lời thừa thãi để nội dung trở nên cô đọng và chắc tay hơn.

...

Cuối cùng: Thành tích lịch sử.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN