Làm thế nào để phần mở đầu của tiểu thuyết mạng nhanh chóng thu hút sự chú ý của độc giả?

Làm thế nào để phần mở đầu của tiểu thuyết mạng nhanh chóng thu hút sự chú ý của độc giả?

Có rất nhiều câu hỏi dạng này trên Zhihu, nhưng cho đến nay, tôi chưa thấy câu trả lời nào đánh trúng trọng tâm. Mọi người sẽ bảo bạn rằng cần phải có mâu thuẫn, xung đột, cảm xúc, tính thú vị... Những điều này đều đúng, thậm chí là cực kỳ chính xác.

Nhưng nó có mang ý nghĩa định hướng cho người mới bắt đầu sáng tác không? Không hề.

Mở đầu cần mâu thuẫn và xung đột mãnh liệt... Vậy mở đầu tôi viết cảnh hai người đánh nhau, có được không?

Mở đầu cần viết về cảm xúc... Vậy mở đầu tôi viết cảnh bị vợ cắm sừng, cảm xúc đủ mãnh liệt rồi chứ? Có được không?

Viết như vậy, xác suất cao là sẽ thất bại thảm hại (flop).

Thế nhưng, nếu bạn tìm đọc phần mở đầu của một tác phẩm "bạo hồng" (hot/ăn khách), sẽ chẳng có cái mở đầu nào thiếu đi mâu thuẫn xung đột, thiếu đi cảm xúc hay nhàm chán cả. Cho nên tôi mới nói, những điểm trên đều đúng, nhưng lại không mang tính định hướng.

Tôi cho rằng, chân lý nhất định phải có tính thực hành cao, là thứ có thể khiến người không hiểu thành hiểu, người không biết thành biết. Chứ không phải đúc kết ra một kết luận đúng đắn nhưng lại khó thực thi.

Vậy thì, làm thế nào để phần mở đầu tiểu thuyết mạng nhanh chóng thu hút sự chú ý của độc giả?

Đó chính là: Các mối quan hệ cá nhân bất thường, bị đảo lộn, hoặc bất công.

Tại sao lại nói mở đầu cần có mâu thuẫn xung đột, nhưng nếu mở đầu viết cảnh chiến đấu thì xác suất cao sẽ flop? Bởi vì trọng tâm của mâu thuẫn xung đột chính là các mối quan hệ cá nhân. Thứ bạn cần làm nổi bật cũng chính là các mối quan hệ.

Kẻ thù có phải là một loại quan hệ cá nhân không? Đúng vậy. Nhưng điểm then chốt nằm ở chữ "thù" và "địch", chứ không phải là "chiến đấu". Thứ độc giả thích xem không phải là bản thân mâu thuẫn xung đột, mà là những cảm xúc mãnh liệt do mâu thuẫn xung đột đó mang lại.

Chiến đấu chỉ là một phương thức chung đụng bình thường giữa những kẻ thù với nhau, nó có gì là mâu thuẫn đâu? Nó hoàn toàn không mâu thuẫn. Kẻ thù gặp mặt thì đương nhiên phải vác đao chém nhau rồi.

Vậy thì, thế nào mới tính là có mâu thuẫn?

• Tiểu Bạch là kẻ thù mười kiếp của tôi, chúng tôi đã đấu đá ròng rã suốt một ngàn năm. Lần này, tôi cuối cùng cũng thấy mệt mỏi, liền nói với cô ấy rằng chúng ta nên bắt đầu một cuộc sống ở giai đoạn mới. Không ngờ cô ấy lại rơi lệ mỉm cười nói với tôi: "Đồ ngốc, em đợi lâu như vậy, cuối cùng anh cũng chịu tỏ tình với em rồi."
• Sắp đến sinh nhật tôi, tôi phát hiện vợ mình đang âm thầm chuẩn bị một gói bảo hiểm tai nạn với số tiền khổng lồ mà người thụ hưởng chính là cô ấy. Cô ấy nói "em yêu anh" rồi chìm vào giấc ngủ, nhưng tôi không hề buông lỏng cảnh giác dù chỉ một khoảnh khắc, bởi vì tôi biết, một khi tôi thực sự ngủ say, tôi sẽ lập tức bị cô ấy giết chết.

Hai đoạn mở đầu kể trên mới có thể nhanh chóng thu hút sự chú ý của độc giả. Tại sao ư? Chiến đấu với kẻ thù không tính là mâu thuẫn, kết hôn với kẻ thù mới tính là mâu thuẫn. Yêu thương vợ không tính là mâu thuẫn, vợ chồng đấu đá sống chết với nhau mới tính là mâu thuẫn. Mâu thuẫn xung đột nằm trong các mối quan hệ cá nhân, và các mối quan hệ cá nhân mang tính mâu thuẫn xung đột, như vậy mới tạo ra cảm xúc.

Làm thế nào mới có thể tạo ra được hiệu ứng này? Như tôi đã nói ở trên, đó chính là: Các mối quan hệ cá nhân bất thường, bị đảo lộn, hoặc bất công.

Phân loại các mối quan hệ cá nhân thu hút độc giả

1. Các mối quan hệ bất thường

Yêu kẻ thù, giết vợ, những điều này đều được tính là những mối quan hệ bất thường. Tương tự còn có:

• Cô hàng xóm "yandere" nhốt tôi trong nhà cô ấy, nói rằng: "Cuối cùng em cũng có thể ở bên anh cả đời rồi."
• Ngày kết thúc kỳ thi đại học, tôi nói đùa với cô giáo chủ nhiệm dạy thay trẻ tuổi: "Em tốt nghiệp rồi, có thể hẹn hò với cô được rồi." Không ngờ cô ấy lại mỉm cười đáp: "Được thôi."

2. Các mối quan hệ bị đảo lộn

• Chú tôi giết cha tôi, cưới mẹ tôi, kế thừa tài sản nhà tôi. (Hamlet)
• Tôi và người hầu nữ trong nhà yêu nhau nhiều năm, kết quả sau đó phát hiện ra cô ấy lại là đứa con gái rơi của cha tôi. (Lôi Vũ)
• Lớp chúng tôi đi dã ngoại mùa xuân, giáo viên chủ nhiệm xưa nay luôn dịu dàng đột nhiên lạnh lùng thông báo với chúng tôi: "Bây giờ mỗi em có thể chọn một loại vũ khí, đến cuối cùng, chỉ một người trong số các em có thể sống sót trở về." (Battle Royale)

3. Các mối quan hệ bất công

• Mẹ thiên vị em gái kế, bắt tôi nhường đồ chơi, quần áo, thậm chí cả học vị cho nó, tôi đều đồng ý, không ngờ sau này bà ấy lại bảo tôi nhường luôn cả bạn trai cho nó.
• Tôi vốn là thiên kiêu tu hành, không ngờ đột nhiên vì lý do vô danh nào đó, công lực tiêu tán sạch, trở thành phế nhân. Vị hôn thê thấy tôi thất thế liền tới tận cửa từ hôn, tôi nói với cô ta: "Đừng khinh thiếu niên nghèo."

Điểm cốt lõi của sự mâu thuẫn

Qua các ví dụ được liệt kê ở trên, có thể đúc kết lại rằng, cốt lõi không phải là bản thân sự xung đột, mà chính là những mối quan hệ cá nhân này. (Nhân tiện nói thêm, những ý tưởng kiểu này một ngày tôi có thể nghĩ ra cả vạn cái. Vậy nên mới nói ý tưởng là thứ rẻ mạt. Đối với những người thực sự nắm vững kỹ năng, ý tưởng vốn chẳng là cái đinh gì cả.)

Với ví dụ về trò chơi sinh tồn ở trên, rất nhiều người sẽ lầm tưởng rằng, ý tưởng một đám người tàn sát lẫn nhau chính là mâu thuẫn xung đột mãnh liệt, là cốt lõi làm nên sự hấp dẫn của câu chuyện. Vì thế họ sẽ viết: Một đám người không quen biết nhau bị triệu hồi vào một trò chơi tuyệt cảnh, tàn sát lẫn nhau. Như vậy là sai lầm rồi.

Một đám bạn học cùng lớp giết hại lẫn nhau mới là cốt lõi. Một đám người xa lạ, trong hoàn cảnh tuyệt vọng mà chém giết lẫn nhau, chuyện đó chẳng phải rất bình thường sao?

Ngày tận thế, cô bạn thanh mai trúc mã chê tôi năng lực yếu kém, đâm lén sau lưng tôi một nhát rồi chạy theo tên học sinh mới chuyển đến. Điều cô ta không biết là, tôi là một người trùng sinh, 7 ngày sau, tôi sẽ chưởng khống tai ương.

Đem cái này đặt ở phần mở đầu, đó mới là một điểm nhấn về cảm xúc. Lưu ý, tôi đang nói đến phần mở đầu.

Phần sau của truyện bạn có thể viết một đám người xa lạ chém giết lẫn nhau trong ngày tận thế, nhưng đó là chuyện của phần sau, chứ mở đầu thì không được. Trong các câu trả lời trước, tôi từng nói rằng, độc giả cần nhìn thấy "những người quen thuộc làm việc". Ở phần sau của truyện, bạn hoàn toàn có thể biến những mối quan hệ xa lạ thành những mối quan hệ thân thuộc.

Tuy nhiên ở ngay phần mở đầu, buộc phải tiến vào mạch cảm xúc thật nhanh, vì vậy bạn phải viết về những mối quan hệ cá nhân vốn đã quen thuộc với độc giả.

Lại lấy ví dụ này ra phân tích: Mẹ thiên vị em gái kế, bắt tôi nhường bạn trai cho nó.

Ở đây, hành động "nhường bạn trai", rất nhiều người sẽ diễn giải đó là một mâu thuẫn xung đột, là một điểm nhấn cảm xúc. Không phải đâu. Đó không phải là điểm mấu chốt. Ba nhân vật gồm mẹ, em gái kế, bạn trai mới chính là những điểm then chốt.

Nhân vật cấu thành nên các mối quan hệ. Còn các mối quan hệ lại cấu thành nên cảm giác kỳ vọng cốt lõi của câu chuyện. Nếu độc giả nhìn thấy ý tưởng này, cảm thấy bị thu hút, họ sẽ muốn tiếp tục đọc. Và thứ họ muốn xem không phải là nhân vật chính đấu tranh giành giật lợi ích của bản thân như thế nào, mà là sự biến đổi trong các mối quan hệ cá nhân:

• Người mẹ thiên vị em gái kế sẽ bị trừng phạt ra sao.
• Cô em gái kế đóng giả "bạch liên hoa" sẽ bị lật tẩy bộ mặt thật như thế nào.
• Nhân vật chính sẽ phản công ra sao để thay đổi tình cảnh hiện tại của bản thân.
• Người bạn trai sẽ có thái độ gì, sẽ đối mặt thế nào trước yêu cầu của người mẹ và sự thèm khát của cô em gái kế.

Sự biến đổi của các mối quan hệ cá nhân được nêu trên mới chính là điểm đáng xem.

Viết mệt rồi. Xin dừng bút ở đây vậy.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN