Khóa huấn luyện viết lách: Viết tiểu thuyết, bạn phải liên tục rèn luyện và mài giũa 15 kỹ năng sau đây

Khóa huấn luyện viết lách: Viết tiểu thuyết, bạn phải liên tục rèn luyện và mài giũa 15 kỹ năng sau đây

Rất nhiều tác giả mới hỏi tôi: "Ngày nào tôi cũng viết, tại sao tiến bộ lại chậm như vậy?". Câu trả lời thường là do bạn chỉ mãi "viết", chứ không phải đang "luyện".

Viết lách cũng giống như chơi bóng hay đánh đàn, cần được huấn luyện chuyên môn. Mỗi ngày viết ba nghìn chữ, cái bạn lặp lại chỉ là những thứ bạn đã biết làm. Chỉ khi tập trung đột phá vào một kỹ năng cụ thể, bạn mới có thể vượt qua nút thắt.

Dưới đây là đề cương huấn luyện viết lách trong 15 ngày, không phải để bạn đọc một lần rồi thôi, mà là để bạn làm theo và luyện tập.

Mỗi ngày tập trung vào một kỹ năng cốt lõi, dành từ một đến hai giờ để luyện tập chuyên sâu. Sau 15 ngày, bạn sẽ thấy câu chữ của mình từ mức "đọc được" chuyển sang "hấp dẫn".

Ngày 1: Huấn luyện khóa chặt góc nhìn trần thuật

• Mục tiêu huấn luyện: Học cách "ghim chặt" góc nhìn vào tâm trí của một nhân vật duy nhất trong một cảnh, không còn nhảy loạn xạ.
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Vấn đề phổ biến nhất của người mới là "lệch góc nhìn" — đoạn trước đang ở trong đầu nhân vật chính, đoạn sau đột nhiên nhảy sang tâm trí nhân vật phụ, đoạn sau nữa lại mọc ra một giọng kể toàn tri. Độc giả vừa nhập tâm đã bị kéo ra, vừa nhập tâm lại bị kéo ra, ba lần như vậy là họ sẽ bỏ dứt khoát bỏ truyện.
• Phương pháp huấn luyện: Chọn một bối cảnh bạn rành rẽ — ví dụ như bến tàu điện ngầm vào giờ cao điểm buổi sáng. Dùng ba góc nhìn khác nhau để viết lại cảnh này ba lần: một nhân viên văn phòng đang lo lắng vì vội đi làm, một du khách ngoại tỉnh lần đầu đi tàu điện ngầm, và một nhân viên vệ sinh đã làm việc ở bến tàu này 5 năm. Yêu cầu khóa chặt vào góc nhìn đơn lẻ trong toàn bộ quá trình, không được nhảy sang nội tâm của người khác. Viết xong, bạn sẽ phát hiện cùng một bối cảnh nhưng thông tin thể hiện qua các góc nhìn khác nhau là hoàn toàn khác biệt.
• Bài tập: Chọn một cảnh sinh hoạt thường ngày, dùng góc nhìn đơn lẻ viết 300 chữ. Kiểm tra xem có bất kỳ câu nào vượt ra ngoài phạm vi nhận thức của nhân vật đó hay không.

Ngày 2: Huấn luyện lấp đầy chi tiết giác quan

• Mục tiêu huấn luyện: Kích hoạt 4 giác quan ngoài thị giác, làm cho cảnh vật "sống" lại.
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Đa số tác giả chỉ miêu tả bằng thị giác — "hắn nhìn thấy", "hắn chú ý tới", "ánh nắng rọi xuống" — thỉnh thoảng mới thêm một câu thính giác. Nhưng độc giả trải nghiệm thế giới qua 5 giác quan. Nếu bạn chỉ kích hoạt một, thế giới mà độc giả cảm nhận sẽ rất nhạt nhòa.
• Phương pháp huấn luyện: Lấy một đoạn cảnh bạn từng viết, kiểm tra từng câu xem có chứa thông tin giác quan nào: Viết mùi gì? Âm thanh gì? Cảm giác xúc giác thế nào? Vị giác ra sao? Nếu chỉ có thị giác, hãy viết lại, ép bản thân thêm vào ít nhất 3 loại thông tin giác quan khác. Đừng viết những câu khái quát như "anh ấy ngửi thấy mùi hoa", hãy viết những thứ cụ thể — "Trong không khí có mùi dầu mỡ của quầy bánh xèo, mùi rỉ sét do đường ray tàu điện ngầm cọ xát, và mùi khói thuốc chưa tan hết trên người bên cạnh".
• Bài tập: Viết một cảnh "Nhà bếp mùa hè" hoặc "Trạm xe buýt mùa đông", sử dụng ít nhất 4 giác quan. Đánh dấu rõ mỗi câu tương ứng với giác quan nào.

Ngày 3: Huấn luyện ẩn ý trong đối thoại

• Mục tiêu huấn luyện: Khiến cho những gì nhân vật nói ra khác với những gì họ thực sự muốn nói.
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Con người ngoài đời thực khi nói chuyện luôn có ẩn ý. Một người nói "Tôi không sao", có thể là "Đừng hỏi nữa", cũng có thể là "Mau đến hỏi tôi đi", hoặc "Hỏi thêm câu nữa là tôi khóc đấy". Nếu nhân vật của bạn luôn "nghĩ sao nói vậy", độc giả sẽ thấy họ không giống người thật, mà giống như đang đọc kịch bản.
• Phương pháp huấn luyện: Viết một đoạn đối thoại giữa hai người, bề ngoài đang nói về một chuyện vặt vãnh — ví dụ "Hôm nay ăn gì" — nhưng thực tế đang nói về một chuyện hoàn toàn không được nhắc đến: Có thể là "Chúng ta có nên chia tay không", có thể là "Rốt cuộc khi nào anh trả tiền", hoặc "Tối qua em đã đi đâu". Sau khi đọc xong, độc giả phải cảm nhận được "Hình như họ không chỉ đang nói về chuyện ăn uống".
• Bài tập: Viết một đoạn đối thoại 300 chữ, bối cảnh "hai người đang đợi xe", nhưng trong lòng một người đang vướng bận một chuyện hoàn toàn không liên quan đến việc đợi xe. Trong cuộc hội thoại không được phép nhắc trực tiếp đến chuyện đó.

Ngày 4: Huấn luyện dùng hành động thay thế cảm xúc

• Mục tiêu huấn luyện: Không còn viết "Hắn rất căng thẳng", "Cô ấy rất tức giận", mà dùng hành động và chi tiết cụ thể để độc giả tự cảm nhận được cảm xúc.
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Câu nói "Hắn vô cùng phẫn nộ" cho độc giả biết "kết luận", nhưng độc giả không được trải nghiệm "quá trình". Bạn đang cảm nhận thay độc giả, chứ không để họ tự cảm nhận. Viết lách giỏi là bày "nguyên liệu" ra, để độc giả tự chế biến thành cảm xúc.
• Phương pháp huấn luyện: Khoanh tròn tất cả những câu có "từ chỉ cảm xúc" trong một đoạn bạn mới viết — căng thẳng, vui vẻ, buồn bã, phẫn nộ, ngạc nhiên, bối rối. Sau đó xóa những từ này đi, thay bằng một đoạn miêu tả hành động. Ví dụ "Anh ấy rất căng thẳng" biến thành "Cốc nhựa trong tay anh bị bóp bẹp, nước đổ ướt cả quần mà anh dường như không hề hay biết".
• Bài tập: Viết 4 phân đoạn nhỏ: một người đang căng thẳng, một người đang tức giận, một người đang vui, một người đang bối rối. Mỗi phân đoạn không được xuất hiện bất kỳ từ chỉ cảm xúc nào, chỉ được dùng hành động và chi tiết.

Ngày 5: Huấn luyện tạo mồi nhử cuối chương

• Mục tiêu huấn luyện: Làm cho mỗi chương kết thúc đều khiến độc giả phải thốt lên "Rồi sao nữa?".
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Lý do lớn nhất khiến độc giả đóng tài liệu không phải vì "viết dở", mà là vì "đến đây có thể dừng được rồi". Nếu phần cuối của một chương không thôi thúc họ lật sang trang tiếp theo, họ sẽ dừng lại — và dừng lại thường đồng nghĩa với việc không bao giờ quay lại.
• Phương pháp huấn luyện: Tìm một cuốn tiểu thuyết nổi đình đám mà bạn thích, phân tích xem phần cuối mỗi chương của nó là dạng mồi nhử gì: "Bị ngắt quãng ngay khoảnh khắc hành động sắp xảy ra"? "Tiết lộ một thông tin đồng thời tạo ra nghi vấn lớn hơn"? Hay là "Cảm xúc còn đang lơ lửng"? Sau đó bắt chước viết 3 dạng mồi nhử khác nhau cho phần cuối chương bạn đang viết.
• Bài tập: Viết lại 3 phiên bản mồi nhử kết thúc khác nhau cho một chương bạn mới viết gần đây, chọn cái hay nhất để sử dụng.

Ngày 6: Huấn luyện điểm bắt đầu và kết thúc của một cảnh

• Mục tiêu huấn luyện: Học cách "Bắt đầu ở nơi không nên bắt đầu, kết thúc ở nơi không nên kết thúc".
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Người mới viết thường có thói quen viết lại nhật ký một ngày dài từ lúc nhân vật thức dậy đến lúc đi ngủ. Nhưng một cảnh không cần viết từ "Hắn bước vào phòng" cho đến "Hắn rời khỏi phòng", mà chỉ cần cắt lấy đoạn "biến đổi" cốt lõi nhất ở giữa. Điểm bắt đầu và kết thúc của cảnh quyết định nhịp độ nhanh hay chậm.
• Phương pháp huấn luyện: Lấy một cảnh bạn đã viết xong, tự hỏi hai câu: Cảnh này có thể bắt đầu sớm nhất từ câu nào mà không ảnh hưởng đến việc thấu hiểu của độc giả? Cảnh này có thể kết thúc muộn nhất ở câu nào mà không làm độc giả cảm thấy bị hẫng? Hầu hết các trường hợp, bạn có thể đẩy phần mở đầu lùi lại hai đoạn, đẩy phần kết thúc lên trước ba đoạn, nhịp độ sẽ lập tức trở nên chặt chẽ hơn.
• Bài tập: Nén một cảnh hoàn chỉnh bạn viết gần đây xuống còn một nửa độ dài ban đầu, nhưng giữ lại toàn bộ thông tin cốt lõi. Xóa hết những đoạn rào đón kiểu "vào cửa", "chào hỏi", "ngồi xuống", cắt thẳng vào giữa cuộc đối thoại hoặc hành động.

Ngày 7: Huấn luyện chuyển đổi nhịp độ nhanh chậm

• Mục tiêu huấn luyện: Học cách dùng câu ngắn để tăng tốc ở những chỗ cần căng thẳng, và dùng chi tiết để giảm tốc ở những chỗ cần lắng đọng.
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Nhịp điệu của nhiều tác giả chỉ là một đường thẳng tắp — lúc cần nhanh thì không nhanh nổi, lúc cần chậm thì không chậm được. Độc giả cứ đọc với một tốc độ, dần dà sẽ bị chai sạn.
• Phương pháp huấn luyện: Viết một cảnh "Xung đột bùng nổ", trước tiên viết bằng câu dài (mỗi câu trên 20 chữ), sau đó viết lại bằng câu ngắn (mỗi câu không quá 10 chữ). So sánh hai hiệu ứng, cảm nhận sức ảnh hưởng của nhịp độ đối với cảm xúc. Tiếp theo, tìm một cảnh đánh đấm, cãi vã, rượt đuổi, ép bản thân phải dùng câu ngắn + đoạn ngắn + ít từ bổ nghĩa để viết; sau đó tìm một cảnh độc thoại nội tâm, lắng đọng cảm xúc, ép bản thân dùng câu dài + chồng chất chi tiết + khoảng trắng để viết.
• Bài tập: Viết hai phiên bản của cùng một sự kiện — một phiên bản nhịp nhanh và một phiên bản nhịp chậm — mỗi bản 300 chữ. Đánh dấu xem bạn đã dùng những thủ pháp nào để thay đổi nhịp độ.

Ngày 8: Huấn luyện mài giũa phần mở đầu

• Mục tiêu huấn luyện: Hoàn thành "Thiết lập nhân vật + Tung sự hồi hộp + Khơi mào xung đột" trong vòng 500 chữ.
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Khi biên tập xem phần mở đầu, 500 chữ cơ bản đã có thể định đoạt sống chết. 30 giây đầu tiên độc giả nhấp chuột vào sẽ quyết định họ có đọc tiếp hay không. Bạn phải hoàn thành 3 nhiệm vụ trong khoảng dung lượng này: Cho độc giả biết nhân vật chính là ai, gieo cho họ một nghi vấn, và làm cho họ tin rằng đang có chuyện xảy ra.
• Phương pháp huấn luyện: Tìm 3 phần mở đầu của các truyện nổi đình đám mà bạn thích, phân tích xem 300 chữ đầu tiên của chúng đã hoàn thành những chức năng gì. Sau đó dùng nhịp độ tương tự để viết lại phần mở đầu của bạn — câu đầu tiên tạo ra một sự bất thường, 300 chữ đầu cho nhân vật xuất hiện trong hành động, 3 chương đầu hoàn thành một vòng lặp trọn vẹn "Khó khăn -> Cố gắng -> Thắng lợi nhỏ".
• Bài tập: Viết lại phần mở đầu cuốn tiểu thuyết bạn đang viết, chỉ viết 300 chữ đầu. Gửi cho một người bạn chưa từng đọc thử, hỏi người đó "Cậu có biết tiếp theo sẽ xảy ra chuyện gì không?". Nếu họ nói không biết, chứng tỏ thông tin chưa đủ; nếu họ nói "Rồi sao nữa?", chứng tỏ mồi nhử đã ghim đúng chỗ.

Ngày 9: Huấn luyện logic hành vi của nhân vật

• Mục tiêu huấn luyện: Để độc giả không cần xem tên cũng biết "Đây chính là việc hắn sẽ làm".
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Nếu đổi tên một nhân vật mà độc giả không phân biệt nổi họ khác người khác ở chỗ nào, thì nhân vật đó xây dựng chưa tới. Tính cách nhân vật không được thể hiện qua "nhãn mác", mà qua "sự lựa chọn".
• Phương pháp huấn luyện: Thiết kế 3 nhãn mác tính cách cốt lõi cho nhân vật chính của bạn — ví dụ "tham tiền", "mù đường", "sĩ diện" — sau đó viết một cảnh để nhân vật phải đồng thời đối mặt với xung đột tương ứng với 3 nhãn mác này. Một kẻ tham tiền, mù đường, lại sĩ diện, khi bị lạc đường mà gặp một người chủ động dẫn đường nhưng đòi thu phí, hắn sẽ làm gì? Mỗi câu nói, mỗi hành động đều đang bộc lộ tính cách.
• Bài tập: Chọn hai nhân vật có tính cách hoàn toàn trái ngược, viết hai phản ứng khác nhau của họ khi đối mặt với cùng một sự việc. Ví dụ khi đi ăn nhà hàng bị dọn nhầm món, một người sẽ nói thẳng, một người sẽ nín nhịn không nói. Không được phép miêu tả trực tiếp tính cách trong đoạn văn, tất cả phải được thể hiện qua đối thoại và hành động.

Ngày 10: Huấn luyện cài cắm và thu hồi phục bút (gợi ý)

• Mục tiêu huấn luyện: Học cách chôn một phục bút sao cho độc giả "Không để ý nhưng lại thấy hợp lý".
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Phục bút chôn quá sâu, khi thu hồi độc giả hoàn toàn không nhớ; chôn quá nông, độc giả liếc mắt đã đoán ra kết cục. Một phục bút hay là khi được thu hồi ở phần kết, độc giả sẽ lật lại mấy chỗ phía trước để xem, rồi "Ồ" lên một tiếng.
• Phương pháp huấn luyện: Trước tiên nghĩ ra một "Chân tướng", sau đó viết ngược lên trước ba cảnh, mỗi cảnh đặt một chi tiết mà "Sau khi chân tướng được tiết lộ, độc giả mới nhận ra đó là phục bút". Ba chi tiết này ở lần đọc đầu tiên phải tỏ ra "Bình thường", chỉ khi ngoảnh lại mới thấy "Có gì đó sai sai".
• Bài tập: Thiết kế một sự kiện "Hiểu lầm thân phận" hoặc "Mất đồ" đơn giản, chôn 3 phục bút ám chỉ chân tướng trong 300 chữ mở đầu, sau đó tự viết một bản "Hướng dẫn sử dụng phục bút" — mỗi phục bút sẽ được thu hồi ở chương thứ mấy, bằng cách nào.

Ngày 11: Huấn luyện xử lý cảm xúc cao trào

• Mục tiêu huấn luyện: Để cảm xúc được "kìm nén" đủ trước khi bùng nổ.
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Cách xử lý cảm xúc của nhiều tác giả là "Sự kiện xảy ra -> Bùng nổ lập tức", độc giả chưa kịp cảm nhận được chấn động thì cảm xúc đã giải phóng xong rồi. Cao trào thực sự là "Sự kiện xảy ra -> Kìm nén trước -> Giải phóng chậm -> Thu lại ở nơi độc giả bất ngờ nhất".
• Phương pháp huấn luyện: Viết một cảnh "Nhân vật nhận được tin xấu". Lần đầu viết theo kiểu "Phản ứng trực tiếp" — Thấy tin -> La hét ầm ĩ. Lần thứ hai viết theo kiểu "Phản ứng chậm" — Thấy tin -> Không phản ứng -> Làm một việc vặt vãnh thường ngày -> Đang làm dở chợt khựng lại -> Lúc này cảm xúc mới vỡ òa. Cho cùng một người đọc hai cách viết này và hỏi xem cách nào mang lại nhiều cảm xúc hơn.
• Bài tập: Viết một đoạn 300 chữ về việc "Nhân vật đánh mất thứ quan trọng". Toàn bộ đoạn văn không được xuất hiện bất kỳ từ ngữ nào trực tiếp diễn tả sự đau buồn, chỉ được dùng hành động, sự khựng lại và sự im lặng.

Ngày 12: Huấn luyện thiết kế và thực thi bước ngoặt (plot twist)

• Mục tiêu huấn luyện: Ở chỗ độc giả tưởng "Tôi hiểu rồi", hãy bẻ lái thêm một lần nữa.
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Trong thể loại giật gân/huyền nghi, bẻ lái một lần là chưa đủ. Sự cảnh giác của độc giả ngày càng cao, một cú bẻ lái không ăn thua, phải hai cú mới đủ đô.
• Phương pháp huấn luyện: Trước tiên viết một bước ngoặt đơn giản "Tôi tưởng A là người tốt, hóa ra A là người xấu". Sau đó thêm một tầng nữa — sau khi độc giả chấp nhận phán đoán mới "A là người xấu", hãy đưa ra một chi tiết để độc giả nhận ra "A tuy là người xấu, nhưng chi tiết kia thực ra là đang cứu nhân vật chính" — lật đổ hoàn toàn phán đoán mới mà độc giả vừa thiết lập.
• Bài tập: Thiết kế một sự kiện "Hai lần bẻ lái", dùng 500 chữ viết màn một để độc giả hình thành một phán đoán vững chắc, sau đó dùng 500 chữ để hoàn thành cả hai cú lật kèo.

Ngày 13: Huấn luyện khoảng trắng và ám chỉ

• Mục tiêu huấn luyện: Học cách "Không nói" còn uy lực hơn "Nói".
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Rất nhiều tác giả giải thích rõ ngọn ngành mọi thứ, khiến độc giả không còn không gian để tham gia sáng tạo. Lối viết đỉnh cao nhất là để độc giả tự đi "lấp đầy" khoảng trắng đó — thứ do chính họ lấp vào, họ sẽ nhớ lâu hơn.
• Phương pháp huấn luyện: Viết một cảnh "Hai người cãi nhau", nhưng dừng lại ở đúng câu nói quan trọng nhất — không viết ra. Độc giả biết bạn đã lược bỏ câu đó, nhưng không biết nội dung cụ thể là gì. Sau đó quan sát xem: Độc giả có tự tưởng tượng ra câu nói đó không? Nếu câu họ tự bù đắp còn cay nghiệt hơn cả câu bạn định viết, chứng tỏ khoảng trắng đã thành công.
• Bài tập: Viết một cảnh "Nhân vật đang đợi người nhưng đối phương không đến", không viết bất kỳ dòng độc thoại nội tâm nào, chỉ viết hành động và sự chững lại của hắn trong không gian đó.

Ngày 14: Huấn luyện ý thức chỉnh sửa

• Mục tiêu huấn luyện: Học cách xóa bỏ những câu "Không tệ nhưng vô dụng".
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: Mục tiêu tối thượng của việc chỉnh sửa không phải là "thêm đồ vào", mà là "bỏ bớt đi". Xóa bỏ những thứ "cũng tạm được", thì những thứ "tốt nhất" được giữ lại mới tỏa sáng.
• Phương pháp huấn luyện: Tìm một chương bạn đã viết xong (2000-3000 chữ), thực hiện 3 vòng chỉnh sửa: Vòng đầu xóa bỏ tất cả những câu "không đọc cũng không ảnh hưởng đến việc thấu hiểu"; Vòng hai xóa bỏ tất cả những hư từ có thể bỏ (của, rồi, nhỉ, nhé, rất, vô cùng) trong các câu còn lại; Vòng ba thu ngắn một nửa dung lượng của 3 câu dài nhất. Sau 3 vòng, hãy so sánh số lượng chữ — thường thì bạn có thể xóa bớt 10%-15% mà không làm mất đi bất kỳ thông tin nào.
• Bài tập: Rút gọn một chương bạn từng viết xuống còn 85% số chữ ban đầu, không xóa bất kỳ tình tiết nào, chỉ xóa chữ thừa và các diễn đạt dư thừa.

Ngày 15: Huấn luyện chẩn đoán tổng hợp tác phẩm

• Mục tiêu huấn luyện: Dùng một quy trình tiêu chuẩn để xem xét trọn vẹn tác phẩm của mình.
• Tại sao phải luyện kỹ năng này: 14 ngày trước là luyện tập từng kỹ năng đơn lẻ. Ngày 15 là tập hợp tất cả các bước kiểm tra đơn lẻ đó thành một "Quy trình khám sức khỏe", sau này mỗi khi viết xong một cuốn sách đều dùng quy trình này để rà soát lại.
• Phương pháp huấn luyện: Dùng phương pháp kiểm tra 5 bước để chẩn đoán tác phẩm của bạn: Bước 1, 300 chữ mở đầu có ai đang làm chuyện bất thường không? Bước 2, cuối mỗi chương có mồi nhử không? Bước 3, nhân vật chính đã đưa ra ít nhất hai sự lựa chọn phải trả giá chưa? Bước 4, cao trào cảm xúc có được giải phóng chậm lại không? Bước 5, phần kết có để lại dư chấn thay vì một dấu chấm hết hay không?
• Bài tập: Dùng phương pháp kiểm tra này chẩn đoán trọn vẹn một cuốn sách bạn đang viết, liệt kê tất cả những chỗ "chưa đạt", sau đó sắp xếp theo thứ tự ưu tiên và tập trung sửa chữa 3 mục đầu tiên.

Lời cuối

15 ngày không phải là đích đến, mà là một vòng tuần hoàn chuyên đề.

Khóa huấn luyện này không phải để bạn tốt nghiệp sau 15 ngày, mà là trao cho bạn một bộ phương pháp luận "đột phá điểm đơn lẻ" có thể sử dụng lặp đi lặp lại. Sau khi kết thúc mỗi vòng, 15 kỹ năng bạn đã luyện tập sẽ tiếp tục được gọi ra trong mỗi lần viết lách sau này.

Khi kỹ năng đơn lẻ được luyện đến mức cơ thể ghi nhớ, lúc áp dụng tổng hợp, bạn không cần phải đắn đo "đoạn này nên viết thế nào" nữa, tay sẽ tự động gõ.

Luyện xong một vòng, nghỉ hai ngày, rồi làm lại vòng nữa. 15 kỹ năng này không đòi hỏi bạn phải xuất sắc đồng đều cùng lúc, nhưng bạn cần biết đâu là điểm yếu của mình. Vá xong điểm yếu, trình độ tổng thể tự khắc sẽ nâng lên.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN