Bí quyết tránh bẫy khi viết tiểu thuyết mạng: Cốt lõi của đạo viết lách là gì?

Bí quyết tránh bẫy khi viết tiểu thuyết mạng: Cốt lõi của đạo viết lách là gì?

Về mặt kỹ thuật viết tiểu thuyết mạng, điều quan trọng nhất là tạo ra cảm giác, hơn nữa phải là cảm giác liên tục, nối tiếp nhau, vĩnh viễn không ngừng nghỉ.

Cảm giác đứt đoạn, độc giả sẽ rời đi.

Đây chính là lý do tại sao phần mở đầu không thể viết về thế giới quan, không thể viết về các thiết lập (setting), bởi chúng không mang lại cảm giác gì.

Những thứ này AI cũng có thể tạo ra được, độc giả không cần xem của bạn.

Còn về mặt thái độ, điều quan trọng nhất là sự chăm chỉ và ý thức phục vụ độc giả.

Làm sao để viết ra cảm giác, và độc giả cảm nhận nó bằng cách nào?

Chỉ có một cách duy nhất: Cảm nhận từ phán đoán và hành vi chủ quan của nhân vật.

Nhân vật này là người nắm góc nhìn chính trong phân cảnh, thông thường đa số tự nhiên sẽ là nhân vật chính, đôi khi cũng có thể là nhân vật phụ hoặc phản diện.

Bất cứ một thứ gì, chỉ cần không được nhân vật góc nhìn chính nhìn thấy, không bị bộ lọc lập trường của hắn lướt qua một lần, không bị cảm xúc của hắn can thiệp vào, thì đó đều là những thứ khách quan.

Mà đã là khách quan, độc giả sẽ không có cảm giác.

Một đại mỹ nữ, độc giả đã thấy quá nhiều rồi, ổ cứng chứa sắp không nổi nữa, cớ sao phải xem của bạn?

Thứ độc giả tìm kiếm chính là cảm giác.

Nhân vật góc nhìn chính nhìn thấy mỹ nữ, dựa theo thiết lập nhân vật (nhân thiết), kinh nghiệm và nhận thức của bản thân để đưa ra phán đoán trong nháy mắt.

Có thể là kinh diễm, có thể là cảnh giác, cũng có thể là chán ghét.

Tiếp theo trong lòng sẽ nảy sinh suy nghĩ, có thể là nhớ tới một người nào đó, có thể là nảy sinh hảo cảm, cũng có thể là muốn giết chết nàng ta.

Có suy nghĩ rồi, tiếp đến là hành động.

Đến bước này, độc giả mới có đôi chút cảm giác đối với vị mỹ nữ này.

Nhịp điệu (Beat) và Đơn vị kích thích - phản ứng

Quá trình này chính là sự kết hợp giữa một biến đổi khách quan + một phản ứng chủ quan.

Người Mỹ có một thuật ngữ lý thuyết tiểu thuyết gọi là "nhịp điệu" (beat), hoặc thường được gọi hơn là "đơn vị kích thích - phản ứng", chính là nói về điều này.

Biến đổi khách quan là những gì xảy ra trong phân cảnh, giống như bất kỳ thứ gì trên màn hình tivi, được mắt, tai và tâm trí của nhân vật góc nhìn chính nắm bắt.

Nhưng tính khách quan không quan trọng, thực sự không quan trọng.

Nhân vật góc nhìn chính nắm bắt được sự biến đổi, cơ thể sẽ phản ứng trước tiên, đây là phản ứng sinh lý, không do ý chí quyết định, những thứ như mí mắt giật giật, trong lòng thắt lại, lạnh toát sống lưng đều thuộc loại này.

Tiếp theo sẽ là phản ứng tâm lý, đây là phần quan trọng của nhịp điệu.

Nhân vật góc nhìn chính sẽ dựa trên thiết lập, lập trường, định kiến của mình để phán đoán về sự biến đổi, từ đó cảm xúc ra đời. Có thể là phẫn nộ, khinh miệt, cuồng say hoặc xấu hổ.

Tiếp theo là hành động và ngôn ngữ, chúng chính là sự biểu hiện của cảm xúc.

Khi hai yếu tố này xuất hiện, chúng lại trở thành những biến đổi khách quan mới trong phân cảnh, ném về phía những người khác, thúc đẩy nhịp điệu tiếp theo.

Thứ tự của sinh lý, tâm lý, hành động và ngôn ngữ trong chuỗi phản ứng không phải là cứng nhắc, mà là linh hoạt.

Thông thường sẽ điều chỉnh dựa theo cường độ kích thích của sự biến đổi; viết bừa cũng không sao, nhưng tốt nhất vẫn nên sát với thực tế.

• Cường độ thấp: Đối thoại hàng ngày, khiêu khích nhẹ nhàng, phản ứng sẽ theo quy trình chuẩn. Phản ứng sinh lý có trước, sau đó trong lòng đưa ra phán đoán nhanh, tiếp đến là nói năng hoặc hành động.
• Cường độ trung bình: Bị chửi té tát vào mặt, thứ tự sẽ bị xáo trộn. Phản ứng sinh lý bùng phát trước, ví dụ như tim đập thình thịch, cơ thể tức giận đến run rẩy. Còn hành động và ngôn ngữ rất có thể sẽ bật ra trước khi não bộ kịp phản ứng, ví dụ như đập bàn hoặc chửi lại. Cuối cùng phản ứng tâm lý mới xuất hiện: Rốt cuộc chuyện gì vừa xảy ra vậy?
• Cường độ cao: Tai nạn xe, bị chém, trúng chiêu chí mạng, chuỗi phản ứng tự nhiên sẽ bị bản năng tiếp quản. Tiếng la hét thảm thiết và phản ứng cơ thể xảy ra đầu tiên, nhận thức không thể theo kịp. Sau đó mới đến tâm lý, trong đầu lóe lên ý nghĩ "không ổn rồi" hoặc trống rỗng hoàn toàn, cuối cùng là phản ứng sinh lý, cảm nhận được cơn đau nhức toàn thân.

Cuối cùng, chuỗi phản ứng không nhất thiết phải xuất hiện toàn bộ, ít nhất có lời nói hoặc hành động là được.

Tuy nhiên, giới hạn chót là một nhịp điệu phải có ít nhất một biến đổi và một phản ứng, nếu chỉ có một trong hai thì đó là "nhịp trống", điều này ảnh hưởng rất lớn đến trải nghiệm đọc.

Sự luân phiên góc nhìn và Sức mạnh của định kiến

Một phân cảnh được cấu thành từ sự tuần hoàn liên tục của các nhịp điệu, mà cốt lõi của sự tuần hoàn này là sự luân phiên giữa nhân vật góc nhìn chính và nhân vật phụ.

Bạn có thể miêu tả cả sinh lý, tâm lý, hành động và ngôn ngữ của nhân vật góc nhìn chính.

Nhưng với nhân vật phụ thì tốt nhất không nên làm vậy, bởi vì điều này sẽ gây ra tình trạng "nhảy góc nhìn". Đối với phản ứng của nhân vật phụ, tốt nhất chỉ nên miêu tả phản ứng sinh lý, hành động và ngôn ngữ của hắn.

Nếu muốn biết nhân vật phụ đang nghĩ gì, có thể viết vào phần phản ứng tâm lý của nhân vật góc nhìn chính, thông qua việc quan sát nét mặt, hành động và giọng điệu của nhân vật phụ để suy đoán. Nhưng suy đoán này là kết quả của định kiến, có thể đúng, cũng có thể sai hoàn toàn.

Khi nhiều nhân vật phụ luân phiên nhau cũng vậy, thông qua nhân vật góc nhìn chính để nhìn nhận mọi người một cách chủ quan, mọi suy đoán đều mang theo định kiến cá nhân.

Nhắc đến định kiến, điều này vô cùng quan trọng, đây là thứ AI vĩnh viễn không thể làm được, và cũng là điểm khác biệt giữa tiểu thuyết mạng và bộ lý thuyết của người Mỹ.

Những lớp học viết truyện, viết lách, không giúp ích nhiều cho việc nâng cao tiểu thuyết mạng, chính là vì yếu tố định kiến này.

Khi viết tiểu thuyết mạng, hoạt động tâm lý không phải là sự phân tích lý trí, mà phải viết sao cho hợp lý hóa chủ quan; những hành động và ngôn ngữ được thúc đẩy bởi định kiến mới là thứ bạn cần viết.

Trong quá trình tuần hoàn nhịp điệu, nhân vật góc nhìn chính khởi xướng một hành động dựa trên định kiến, thế giới bên ngoài phản ứng lại hành động đó dựa trên định kiến của chính họ, sau đó lại dùng định kiến để giải thích phản ứng này, từ đó củng cố định kiến ban đầu.

Khi vòng lặp quay tròn, các nhân vật trong phân cảnh ngày càng đi xa trên con đường định kiến, cảm giác chẳng phải sẽ đến sao? Kịch tính cũng từ đó mà ra sao?

Nếu ai nấy đều lý trí, vậy thì có khác gì cuộc sống bình phàm tẻ nhạt?

Nhân vật chính của Mộng Nhập Thần Cơ không những có định kiến mà còn có sự cố chấp (thiên chấp), hay hay không tự bạn đánh giá, nhưng viết về định kiến thì dễ, viết về sự cố chấp thực sự rất khó, rất dễ bị thất bại (phác nhai).

Góc nhìn thượng đế (Toàn tri) và Cách thả thiết lập

Góc nhìn thượng đế tách rời khỏi nhân vật cụ thể, không có tính chủ quan, độc giả sẽ không cảm nhận được cảm xúc.

Vì vậy, đừng hơi một chút là ném ra một đoạn dài thế giới quan, một đoạn dài thiết lập.

Phải chia nhỏ chúng vào các nhịp điệu, đặt vào phần hoạt động tâm lý của nhân vật góc nhìn chính, đặt trước mỗi lần đưa ra phán đoán; có thể kích hoạt thông qua việc đọc sách, đọc thư, xem tivi, lướt web.

Cũng có thể thông qua sự tương tác với nhân vật phụ, ví dụ như thỉnh giáo, bức cung, tán gẫu, để nhân vật phụ nói ra những thiết lập đó.

Tác dụng của những việc này không phải là để khoe khoang thiết lập của bạn, mà quan trọng hơn vẫn là tạo ra cảm xúc.

Góc nhìn thượng đế không phải là không thể dùng. Nói chung, ở đầu và cuối phân cảnh, chèn vào khoảng 2-3 câu giới thiệu bối cảnh, thông tin phân cảnh, thời gian trôi qua là gần đủ rồi.

Một phân cảnh bắt đầu, thông thường góc nhìn thượng đế từ rất xa. Tiếp theo kéo gần lại một chút, miêu tả một vài thứ mang tính biểu tượng nhất, vậy là đã gần hơn một chút. Tiếp tục kéo gần, nhắm vào nhân vật chính ở khoảng cách trung bình, có hành động, có âm thanh, thế là lại càng gần hơn. Cuối cùng viết một đoạn hoạt động tâm lý của nhân vật chính, lúc này độc giả đã chìm đắm vào góc nhìn chính rồi.

Viết bừa một đoạn ngắn:

Thời gian XX, địa điểm XX.

Màn đêm đen như mực, bao trùm khu trại tị nạn.

Trên cây hòe già khô héo cạnh khu trại có treo vài chiếc đèn bão, đung đưa chực rớt.

Tiêu Viêm cởi trần ngồi xổm dưới gốc cây, dùng sức mài một con dao rựa cùn, mài đi mài lại.

Phi.

Hắn nhíu mày, cái chốn quỷ quái này, không có đồ phòng thân thì không xong.

Tiếp theo, không có gì bất ngờ thì sẽ có một NPC hoặc nhân vật phụ đến tìm hắn, sắp có chuyện xảy ra rồi, đây coi như đã bước vào sự tương tác của nhịp điệu. Nội dung chủ yếu của phân cảnh vẫn phải là sự tuần hoàn của các nhịp điệu.

Nghệ thuật chuyển góc nhìn để tạo cảm giác sảng khoái

Nhân vật góc nhìn chính không nhất thiết phải luôn là nhân vật chính. Khi nhân vật chính làm xong một việc trâu bò, cảm giác sảng khoái này vẫn chưa đủ, lúc này cần phải chuyển góc nhìn.

Nhưng nếu để độc giả trực tiếp nhảy từ tâm trí người này sang tâm trí người khác thì sự liên tục của cảm giác chắc chắn sẽ bị đánh mất. Phải làm ngược lại: Kéo góc nhìn ra xa từng chút một, rồi lại thu gần vào từng chút một.

Một phân cảnh duy trì một góc nhìn chính là thoải mái nhất.

Nếu bắt buộc phải chuyển trong phân cảnh hiện tại, chỉ có thể tạo ra một hành vi làm chậm nhịp độ hoặc kéo xa góc nhìn (ví dụ nhân vật chính nhìn thứ gì đó thẫn thờ, ngủ thiếp đi, ngất xỉu), sau đó nhân vật phụ chú ý tới, làm gì đó, nói gì đó, rồi mới đến hoạt động tâm lý của nhân vật phụ.

Tốt nhất vẫn là để phân cảnh tiếp theo chuyển sang nhân vật phụ hoặc phản diện làm góc nhìn chính. Theo cách này, thực hiện vài lần "phát lại" hành vi của nhân vật chính dưới góc nhìn của các nhân vật phụ, mang lại những cảm nhận khác nhau, tuyệt vời nhất là có sự thấu hiểu phiến diện hoặc hiểu lầm, như thế sẽ càng sảng khoái hơn.

Phản diện cũng vậy, cơ bản đều sẽ có cấu trúc: Nhận thức sai lầm - Chứng kiến hành động của nhân vật chính - Kinh ngạc tột độ.

Sau sự việc còn phải lan tỏa một đợt sóng, "phát lại" một vòng dưới góc nhìn của NPC, ồ à trầm trồ bàn tán. Tiếp tục để góc nhìn của các bậc cao nhân đại lão "phát lại" thêm lần nữa, tranh luận đỏ mặt tía tai, điều này không chỉ mang lại cảm giác sảng khoái mà còn giúp mở rộng bản đồ thế giới.

• Phân cảnh 1: Nhân vật chính miểu sát tinh anh nội môn trước mặt mọi người.
• Phân cảnh 2: Góc nhìn trưởng lão quan chiến bóp nát chén trà: "Kẻ này không thể giữ lại!"
• Phân cảnh 3: Góc nhìn sư muội của tinh anh kia trắng bệch mặt mũi: "Sư huynh nhất định đã chủ quan, mình phải đi tìm sư phụ!"
• Phân cảnh 4: Sòng bạc nổ tung vì tỷ lệ cược sụp đổ.

Việc chuyển góc nhìn giúp khai triển tuyến truyện, tạo sự chênh lệch thông tin, âm thầm nhồi nhét thiết lập thế giới quan, và quan trọng nhất là "câu chữ" (thủy tự) một cách hợp tình hợp lý.

Tam giác Karpman: Bí quyết đẩy cao trào xung đột

Một phân cảnh có hay không, cá nhân tôi có một phương pháp đánh giá đơn giản: Tam giác Karpman phải luân chuyển ít nhất hai lần.

Tam giác Karpman gồm 3 vai trò:

1. Kẻ bức hại: Gây áp lực, tạo mối đe dọa.
2. Nạn nhân: Bị áp bức, bất lực, ở thế yếu.
3. Kẻ giải cứu: Can thiệp giúp đỡ, đối kháng Kẻ bức hại.

Mô-típ sảng văn thường thấy là: Nạn nhân thông qua giác ngộ biến thành Kẻ giải cứu hoặc Kẻ bức hại, quay lại bức hại ngược Kẻ bức hại. Hoặc Kẻ giải cứu bộc lộ đạo đức giả, biến thành Kẻ bức hại mới (tham khảo Thủy Mộc trong Naruto).

Lưu ý: Vận mệnh, thời gian, sự nghèo đói, quy tắc xã hội thường là Kẻ bức hại ẩn. Còn độc giả và "bàn tay vàng" thường là Kẻ giải cứu ẩn. Khi thiết kế cảm giác, hãy cân nhắc điểm này.

Suy cho cùng, một nhịp điệu chính là sự biến đổi cường độ hoặc sự chuyển dịch vị trí tam giác giữa các nhân vật.

• Lần luân chuyển đầu tiên: Phá vỡ sự cân bằng, thiết lập xung đột.
• Lần luân chuyển thứ hai: Tạo ra bước ngoặt hoặc củng cố xung đột.

Nếu chỉ có một lần luân chuyển, độc giả chưa trải qua sự đảo ngược quá lớn. Sau hai lần, mối quan hệ tam giác ban đầu mới bị đảo lộn hoàn toàn; luân chuyển càng nhanh trong ít nhịp điệu, độc giả mới bị cọ xát cảm xúc nhiều lần.

Nhịp điệu kinh điển của sảng văn vả mặt: Nhân vật chính từ Nạn nhân biến thành Kẻ bức hại, đối thủ từ Kẻ bức hại biến thành Nạn nhân (hoàn thành lần 1); đối thủ cố vùng vẫy gọi "Kẻ giải cứu" (đánh thằng nhỏ thì thằng già chui ra), và nhân vật chính lại tiếp tục bức hại cả hai.

Ví dụ: Nam phụ (Nạn nhân) bị ác thiếu (Kẻ bức hại) bắt nạt. Mỹ nữ (Kẻ giải cứu) tương trợ (lần 1). Mỹ nữ đánh đuổi ác thiếu nhưng quay sang mắng nam phụ là phế vật rồi bỏ đi. Lúc này mỹ nữ thành Kẻ bức hại mới, nam phụ lại làm Nạn nhân, ác thiếu gọi người tới giúp (lần 2). Mối quan hệ thay đổi hoàn toàn.

Chỉ cần xem tập một của Naruto là có thể hiểu được: Hãy xem Minh Nhân, Y Lỗ Kháp, Thủy Mộc, Tam Đại Hỏa Ảnh có định vị như thế nào trong câu chuyện, và chúng thay đổi ra sao.

Tổng kết cốt lõi đạo viết lách

Cốt lõi cảm giác của tiểu thuyết mạng chính là tính chủ quan, cảm xúc chủ quan mang theo định kiến. Nhân vật chính không có định kiến, không cố chấp thì không thể đứng vững.

AI không thể chủ quan, cho nên dùng AI để viết chính văn chỉ là ngốc nghếch. Nhuận sắc thì được, nhưng khối lượng công việc lớn nhất là thiết kế cảm giác.

Viết tiểu thuyết mạng, từ đầu đến cuối, thực chất chỉ làm đúng một việc: Viết về đủ loại cảm giác khác nhau. Tựa như nước sông cuồn cuộn, kéo dài bất tận.

Mọi kỹ thuật, mọi mô-típ, mục đích cuối cùng đều là để độc giả cảm nhận được điều gì đó. Muốn thành tích tốt, cảm giác sảng khoái (sướng) vẫn phải chiếm đa số.

Đừng nung nấu ý định viết đại tác phẩm lấy lòng những độc giả lão làng (lão bạch), phần lớn những độc giả mới (tiểu bạch) thầm lặng mới chính là "cha mẹ cơm áo" của bạn. Cảm giác tuyệt vời nhất chắc chắn là nhân vật chính cực kỳ trâu bò, không ngừng trang bức.

Ba chương vàng là gì?

• Chữ Hoàng (Màu vàng/nhạy cảm): Phải có gái, mập mờ, chân dài, tất lưới đen trắng.
• Chữ Kim (Vàng bạc/Tiền): Phải có bàn tay vàng để trang bức.
• Chữ Tam (Ba): Tốt nhất phải có từ ba em gái trở lên, tu la trường vĩnh viễn là thứ hấp dẫn nhất.
• Chữ Chương: Mỗi chương nếu không phải đang trang bức thì là đang chuẩn bị trang bức, tệ nhất cũng phải là các em gái đang chờ đợi nhân vật chính trang bức.

Nghe có vẻ dung tục, nhưng ý thức phục vụ chính là làm cho độc giả sướng, tiểu thuyết mạng mà không sướng thì còn gọi là tiểu thuyết mạng sao?

Bản tóm tắt cho người lười:

1. Tất cả những gì không bị định kiến sàng lọc đều là khách quan; khách quan thì độc giả khó có cảm giác, đọc tối đa ba trang là bỏ truyện.
2. Mở đầu nhanh chóng thiết lập tam giác xung đột và cho luân chuyển, chia nhỏ thiết lập vào phản ứng chủ quan.
3. Xung đột tam giác mỗi lần luân chuyển, cảm giác sẽ được làm mới hoặc thăng cấp; một phân cảnh luân chuyển ít nhất hai lần mới đạt chuẩn.
4. Mỗi nhịp điệu cấu thành từ sự biến đổi khách quan và phản ứng chủ quan; phản ứng không nên là phân tích lý trí, mà phải mang theo định kiến.
5. Sự tuần hoàn của nhịp điệu nhằm củng cố định kiến, khiến mối quan hệ tam giác (Bức hại - Nạn nhân - Giải cứu) thay đổi.
6. Nếu không biết viết gì, thì cứ viết bàn tay vàng trang bức, viết mập mờ, viết tu la trường.

Nguồn: TIÊN HIỀN THƯ VIỆN